Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Médicos advirten sobre o consumo indiscriminado de alimentos con ferro

Un exceso férrico pode provocar un trastorno metabólico que ataca a órganos vitais

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 02deMaiode2002

O consumo en exceso de ferro resulta tan nocivo como a súa carencia, e mesmo máis. Una dieta que inclúa un achegue férrico esaxerado pode derivar en hemocromatosis, un trastorno do metabolismo que ataca aos chamados “tecidos nobres”, como o fígado, o pancreas, o corazón ou os testículos. Os arquivos sanitarios demostran que non se trata dunha enfermidade rara. Una de cada duascentas persoas sofre este mal, que degenera en problemas cardíacos, diabetes e problemas de insuficiencia cardíaca ou de pel. “Non diría que son malos os produtos enriquecidos, pero non se se cumpren sempre as condicións que debesen. A dieta debe ser sempre supervisada por un especialista”, explica o doutor Ciriaco Aguirre, xefe de servizo de Medicamento Interno no hospital biscaíño de Cruces.

O especialista, ex presidente da Academia de Ciencias Médicas de Biscaia e catedrático da Universidade do País Vasco, asegura que a importancia deste mineral é tal que “o control dos seus niveis require una atención regular e exquisita”. “O ferro é un dos elementos máis abundantes no organismo. Pero cando se atopa en exceso é até tóxico”, recalca o especialista.

O corpo humano necesita ferro. Principalmente, paira producir hemoglobina, una proteína presente nos glóbulos vermellos que contribúe decididamente na misión do sangue de distribuír o osíxeno desde os pulmóns ao resto dos órganos. Desempeña, ademais, un papel fundamental no correcto funcionamento de varios sistemas encimáticos.

A máis coñecida alteración ligada á falta de ferro (ferropenia) é a anemia, máis xeneralizada entre as mulleres, nenos e persoas maiores. A carencia deste mineral ataca ás células da pel. As uñas debilítanse, cae o cabelo e, en ocasións, prodúcense tamén serios problemas de deglución. “Créase una especie de membrana na faringe que impide tragar con normalidade”, explica. O cansazo, a depresión e as dores de cabeza adoitan ser tamén síntomas inequívocos de ferropenia.

A opinión do especialista , segundo explica Aguirre, resulta determinante paira descartar outras afeccións con síntomas similares. E sobre todo, porque un consumo indiscriminado de ferro por vía oral pode provocar “depósitos anormais que, entre os portadores dun xene anormal, adoita derivar en hemocromatosis”.

Uno de cada dez europeos ten un xene así, aínda que só uno de cada douscentos chega a desenvolver a enfermidade. A necesidade dun diagnóstico cedo resulta fundamental paira o seu tratamento, máis aínda se se ten en conta os graves danos que pode causar ao organismo.

Até a data, só existe una maneira de atallar esta enfermidade. Consiste na realización de sangrías periódicas que permitan ir diminuíndo a cantidade de ferro no sangue. Ao principio poden facerse até dous á semana, pero logo estabilízanse a unhas catro ou cinco ao ano. Por cada medio litro que se extrae, calcúlase que se retiran 250 miligramos de ferro.

Os médicos de todo o mundo debaten na actualidade sobre a oportunidade de utilizar este sangue paira as transfusións. “Se se controla non ten por que ser mala; só ten ferro”, defende Ciriaco Aguirre. A lei, con todo, prohibe o seu uso paira bancos de plasma. O factor hereditario e as trasfusiones supoñen, de feito, os principais aliados desta enfermidade.

A maioría das adolescentes con carencias de ferro seguiron distintas dietas paira perder ou manter o seu peso. Moitos deses réximes, case sempre sen ningún control especializado, coinciden co inicio da menstruación, segundo alertaron investigacións realizadas nos últimos anos. Aínda que se ignora por que, tamén se sabe que detrás de moitos fracasos escolares ocúltase un inadecuado achegue deste mineral. Una correcta e equilibrada alimentación constitúe a mellor garantía paira combater os desequilibrios nutricionais do ferro.

As diferentes enfermidades que poden estar ligadas a un achegue férrico inadecuado e a necesidade de descartar males peores ante síntomas como un cansazo continuado fan obrigatoria a consulta cun médico. Máis aínda cando se trata de cuestións de nutrición. “Tomar suplementos de ferro sen consello médico supón un grave erro”, lembra o doutor Ciriaco Aguirre.

Os especialistas coinciden en que una persoa adulta perde un miligramo de ferro ao día a través da pel, os mocos, as feces e os ouriños. As perdas adoitan ser maiores entre as mulleres fértiles, a través da regra, adultos afectados por enfermidades ligadas ao duodeno e, sobre todo, nenos e persoas maiores. Una alimentación insuficiente ou demasiado uniforme, pode favorecer una dieta pobre en mineral férrico.

Como regra xeral, debe terse en conta que existen dous tipos de alimentos no referente a leste achegue. Uns conteñen ferro hemínico, que é o que mellor absorbe o organismo. É o caso, principalmente da carne. Adoita dicirse que 150 g de carne de vaca reportan os requirimentos que necesita una persoa adulta ao día. O ferro non hemínico, de peor absorción, está nalgúns vexetais e a xema.

As carencias de ferro súplense, ademais de con medicamentos, mediante o consumo de carne preferiblemente sen graxas. O fígado é moi bo e tamén o peixe, o leite, sobre todo a materna paira os bebés, o marisco, os cereais, e legumes como as lentellas. Deben comerse con limitacións o leite condensada, carnes con demasiada graxa, vísceras, bollería e alcol. O exceso, de máis difícil control, pode conterse mediante o consumo de té.

O ferro é fundamental paira o bo funcionamento do cerebro e o rendemento físico. Intervén ademais nas funcións do sistema inmunitario -o que xera as defensas contra as enfermidades- e actúa, segundo os especialistas, como un importante produtor de enerxía. A súa presenza na dieta dos nenos é básica.

Os especialistas aseguran que, no caso dos bebés, o mellor achegue de ferro realízase a través do leite materno, que ten una concentración de ferro similar á vacina, pero conta cunha vantaxe engadida. O organismo dispón dun sistema que, en determinados casos, inhibe a absorción de ferro e iso é precisamente o que ocorre co leite de vaca. O ferro da materna, con todo, absórbese nun 50%.

As carnes animais tamén supoñen una fonte rica en proteínas de excelente calidade, entre elas o ferro. As anemias pola súa falta resultan, con todo, excepcionais no mundo desenvolvido. Aínda así, constatouse que en moitos fracasos escolares figuraba una falta deste mineral, que contribúe de maneira decidida á capacidade de concentración.

As persoas vegetarianas tamén adoitan ser moi propensas a sufrir problemas de falta de ferro, especialmente se a dieta non está ben deseñada. O ovo e o leite, por regra xeral, suplen neste caso, as carencias da achega férrica da carne. En situación similar áchanse os deportistas, que perden abundante ferro a través da suor e os ouriños.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións