Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Medicamentos, tan necesarios como perigosos

Non gardar os medicamentos fose do alcance dos nenos pode provocar graves accidentes por intoxicación

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 21deMarzode2007

Os medicamentos non só curan. Fármacos tan comúns en moitos fogares como antihipertensivos, hipoglucemiantes ou antidepresivos, poden resultar moi tóxicos mesmo a pequenas doses. Un estudo multicéntrico avaliou máis de 75.000 visitas en 17 centros de urxencias pediátricas españolas entre o 2001 e o 2002, e contabilizou un caso de morte por intoxicación medicamentosa.

Se os medicamentos non se conservan nun lugar lonxe do alcance dos máis pequenos, a súa inxesta accidental pode provocar a morte, por pequena que sexa a dose. «Con todo, os casos de morte por intoxicación son moi excepcionais no noso país, grazas á monitorización dos servizos de urxencia e á pronta aplicación das medidas oportunas», afirma Lida Martínez, toxicóloga do Hospital Sant Joan de Déu de Barcelona.

A experta tomou parte nun estudo multicéntrico que avaliou máis de 75.000 visitas en 17 centros de urxencias pediátricas españolas entre o 2001 e o 2002, período no que só se rexistrou un caso de morte accidental por intoxicación. Martínez destaca que «a situación máis frecuente nas exposicións de nenos a posibles tóxicos é a falsa apreciación de que realmente non se trata dunha sustancia tóxica ou polo menos, nunha dose tóxica». Con todo, subliña que algúns antihipertensivos, hipoglucemiantes e antidepresivos poden resultar moi tóxicos en pequenas doses.

Previr, mellor que curar

En intoxicacións accidentais de nenos pequenos, os familiares adoitan consultar sempre ao servizo de información toxicolóxica (915620420) que está dispoñible as 24 horas do día, ao pediatra ou a un servizo de urxencias (061). En ocasións, algunhas familias consideran que unha dose normal para un adulto o é tamén para un menor, sen caer na conta do risco que esta asimilación leva. A mellor prevención, segundo Martínez, pasa por gardar todos os fármacos (incluso os que poidan parecer inocuos) ou produtos de limpeza e demais axentes químicos en lugar seguro e fóra do alcance dos nenos.

A mellor prevención pasa por gardar todos os fármacos, produtos de limpeza e axentes químicos en lugar seguro e fóra do alcance dos nenos

Outras recomendacións que formula son: manter os fármacos no seu envase orixinal, nunca referirse a eles coma se fosen lambetadas (nin sequera cando interesa que os nenos llos tomen), evitar tomalos diante dos máis pequenos (a fin de evitar condutas de imitación), pechar ben os envases e garantir que estas medidas básicas de seguridade cúmpranse tanto en casa como noutros domicilios (dos avós ou outros coidadores). En caso de sospeita de inxestión dun medicamento ou outro tóxico, faise indispensable consultar de forma inmediata a un pediatra ou ao servizo de información toxicolóxica.

En clave toxicolóxica

Na súa presentación, a toxicóloga de urxencias tamén insistiu en que os profesionais sanitarios deben ter presente que unha inxestión moi limitada non sempre equivale a unha toxicidade moi limitada. «Ante calquera inxestión dun fármaco altamente tóxico debe realizarse unha minuciosa monitorización e, en caso de apreciar sintomatología, aplicar de inmediato medidas enérxicas». A monitorización, a rápida aplicación de medidas paliativas e a administración de antídotos acaban normalmente salvando o prognóstico. «No caso de que un neno inxerise unha sustancia descoñecida hai que ser prudentes, considerando sempre a maior dose e a maior toxicidade. Cando se inxere un produto non tóxico, o único que os médicos debemos facer é dar recomendacións á familia para evitar novos accidentes».

A toxicoloxía dedícase a estudar e a paliar os efectos das toxinas ou velenos vexetais, animais e minerais que entran en contacto co paciente. Garda unha estreita relación coa farmacoloxía e o medicamento legal. A palabra toxikon significa veleno en grego. Moito antes de investigar os tóxicos, o ser humano serviuse deles para cazar. Na antigüidade, as puntas das frechas preparábanse con material contaminado (cultivos bacterianos de carne putrefacta ou velenos extraídos das plantas para acelerar a morte das presas feridas). Como velenos vexetais empezáronse a colleitar extractos de plantas que provocaban inflamacións, que lesionaban o corazón ou paralizaban os músculos e a respiración.

Moitas sustancias consideradas venenosas son tóxicas de forma indirecta. Un exemplo é o metanol que non é venenoso en si mesmo senón cando se converte en formaldehído tóxico xa no fígado. Moitas moléculas narcóticas vólvense tóxicas ao chegar ao fígado, especialmente se se inxeren con alcol. A variabilidade xenética fai que certas encimas do fígado transformen en tóxicos moitos compostos diferentes, variando enormemente dun individuo a outro. Debido a que a actividade dunha encima hepática pode inducir a actividade doutras, moitas moléculas adquiren toxicidade ao combinarse entre elas. Unha actividade moi común entre os toxicólogos é a de identificar que encimas do fígado converten unha molécula en veleno, ou cales son os produtos tóxicos desa conversión e en que condicións ou en que individuos pode ter lugar devandito proceso.

SINISTRALIDADE ORAL

Img
En EEUU, cada ano prodúcense dous millóns e medio de casos de envelenamento accidental ou por intoxicación, que causan un milleiro de mortes. A ausencia de advertencias de perigo na etiquetaxe dun produto non necesariamente significa que este sexa seguro. Os síntomas de intoxicación ou envelenamento poden tardar en aparecer pero, se hai sospeitas de que alguén foi intoxicado hai que buscar axuda médica de inmediato sen esperar a aparición de síntomas.

Os síntomas poden variar de acordo co tóxico, pero adoitan tomar forma de dor abdominal, cor azulado nos beizos, confusión, tose, diarrea, dificultades respiratorias, mareos, visión dobre, somnolencia, febre, cefalea, palpitaciones cardíacas, convulsións, incontinencia urinaria, erupciones cutáneas, mal alento e debilidade.

Nunca debe administrarse á vítima, inconsciente ou non, sustancias por vía oral nin inducir o vómito a menos que o indique o persoal médico consultado (un veleno forte que produza queimaduras na garganta ao entrar pode producir máis lesións ao saír). Tentar neutralizar o veleno con zume de limón, vinagre ou calquera outra sustancia tida como antídoto multiusos pode empeorar considerablemente o problema.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións