Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Psicoloxía e saúde mental

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Mercedes Pavlicevic, Centro de Musicoterapia Nordoff-Robbins. Londres, Reino Unido

«A música sucede en todas partes»

Pioneira no aproveitamento dos recursos musicais con finalidade terapéutica, esta investigadora impartiu en abril un seminario sobre musicoterapia comunitaria na Universitat Ramon Llull (Barcelona). Contan os psicanalistas que a música é unha proxección simbólica de contidos inconscientes do propio eu, pero a Pavlicevic preocúpanlle máis os problemas da xente que as teorías conceptuais. Subliña que o seu labor é basicamente psicosocial. «Quen máis se benefician da musicoterapia comunitaria son as persoas que padecen algunha forma de marxinación, ben polo feito de ser inmigrantes e ser educados noutra lingua e outra cultura, ben por padecer algún tipo de enfermidade incapacitante; veño de África, onde puiden constatar as vantaxes que a música ofrece a estas persoas», explica.

Invádenos a febre do MP3. Pode un iPod exercer de musicoterapeuta?

Falamos dunha disciplina científica forxada na Universidade de Michigan a mediados do século pasado e na que un musicoterapeuta cualificado utiliza a música e os seus elementos (ritmo, son, melodía ou harmonía) con obxecto de habilitar ou rehabilitar capacidades funcionais tanto físicas como, sobre todo, mentais.

Ás veces, basta con escoitar unha canción para estar ben e esquecerse do malo…

É un efecto da música, pero non é o propósito da musicoterapia. A nosa pretensión é a de estimular a expresión e a comunicación dos individuos entre si, desenvolver capacidades cognitivas (como a atención e a memoria), reforzar a propia identidade, o esquema que un ten do propio corpo e a súa orientación no espazo (co movemento, a danza); prodigar distintas habilidades motrices, cognitivas e emocionais, promover a interacción entre as persoas.

Que aprendeu en África?

Veño dun encontro internacional de musicoterapia comunitaria na Universidade de Pretoria (Suráfrica) e unha investigadora local faloume dun traballo con nenos de 10 anos. Nas clases da escola convivían nenos e nenas de distintas etnias e, ao preparar un baile de fin de curso parecía difícil unificar o estilo musical que ese baile debería ter. Espontaneamente, os nenos expuxeron bailar músicas de etnias contrarias á súa; coma se intercambiasen os seus zapatos, cada un bailaba os ritmos característicos da etnia do compañeiro, desde tonalidades de raíz folclórica a música rap.

A música forma parte da vida cotiá.

A música reduce condutas disociativas ou perturbadoras, e mellora as habilidades de socializaciónEn África aprendín que a música sucede en todas partes: taxis, mercados, curacións e pregarias; experiencias en contextos urbanos e rurais, de día e de noite, por lúa chea e a pleno sol. Comprendín que se a musicoterapia non é capaz de globalizarse corre o risco de fracasar. Necesita soar, ser gritada, notada e escoitada; pola contra pode quedar inaudible, sen existencia nin ilusión.

Pero a música vai moi unida ás orixes e á identidade, á propia cultura…

Moitos pobos que padeceron opresión e viron perseguida a súa cultura utilizaron historicamente a súa música ou as súas danzas para reivindicar clandestinamente a identidade. É algo que, lamentablemente, segue formando parte do cotián. Os nenos daquela escola surafricana, con todo, ensínannos a todos como superar unha etapa e universalizar unhas orixes que noutro tempo correron a ameaza de desaparecer. Atrevámonos por fin a visitar e aprender a música dos outros! A experiencia musical adoita propiciar a cooperación e a integración entre membros ben distintos dun mesmo grupo. Un dos valores máis aceptados da música é que brinda a oportunidade de compartir unha experiencia estética, e o pracer estético brinda unha oportunidade para enriquecer a vida da persoa.

As músicas bonitas entristecen; pode, entón, que estean contraindicadas na depresión.

Grupos de musicoterapeutas cubanos levan tempo traballado a depresión con cancións nada feas. Explican estes terapeutas que as respostas afectivas á música poderían emerxer da activación de mecanismos básicos de percepción e excitación. Nos seus traballos evidénciase unha redución de condutas disociativas ou perturbadoras, a melloría do funcionamento social e das habilidades de socialización. A música estimula a comunicación e a expresión emocional, algo moi positivo para os estados depresivos. Bailar, por suposto, tamén axuda.

Un estudo demostrou que bailar prolonga máis a supervivencia dos enfermos cardiovasculares que a mera práctica de exercicio físico.

Non me estraña, e a música ten tanto de emocional como de mocional (do inglés motion, movemento, baile). A resposta emocional á música é probablemente una das características máis importantes para o seu uso nun contexto terapéutico de saúde mental. A musicoterapia empregouse con éxito en pacientes psiquiátricos tanto adolescentes como adultos, observando resultados moi positivos en individuos con esquizofrenia.

Que máis pode curarse con música?

O insomnio. Hai musicoterapeutas que se serven de seleccións musicais cun contido relaxante seleccionado especialmente ou confeccionado para conseguir que o paciente durma. A aplicación de fragmentos melódicos de ritmo moi lento ou case imperceptible, con espazos de repetición e concurso de instrumentos de corda ou elementos naturais (como paxaros, auga, choiva e ondas de mar, entre outros) dá moi bos resultados en pacientes insomnes.

E en centros hospitalarios, probouse?

Se, e hai hospitais que obtiveron resultados moi bos nos pacientes anestesiados para cirurxía con seleccións musicais ideadas por musicoterapeutas para distraer, tranquilizar, relaxar profundamente e reconfortar ao enfermo intervido. O ritmo dá ao baile a organización, a enerxía e a estrutura interna que permiten que sexa unha experiencia de participación en grupo. Trátase dunha experiencia da que poden participar persoas de diferentes niveis sociais e con distintas características de funcionamento psicolóxico. A experiencia pode ser desde moi sinxela ata moi complexa e pódese adaptar ás necesidades de cada persoa.

SOCIALIZAR CON MÚSICA

Img
A esquizofrenia é un trastorno mental incapacitante no ámbito social e laboral. O tratamento farmacolóxico adoita ser a base da intervención terapéutica con este tipo de pacientes; pero non é menos certo que o funcionamento psicosocial e xeneral adoita mellorar de maneira significativa cando o tratamento farmacolóxico combínase con tratamentos psicolóxicos e psicosociais do tipo da musicoterapia. Conducidas por un musicoterapeuta, hai sesións musicais nas que o paciente escoita ou interpreta música coa finalidade de lograr cambios tan desexados como mellorar a comprensión de si mesmo e do mundo que lle rodea, logrando unha mellor adaptación á sociedade.

Polas súas características, a música é unha forma de comunicación non verbal que, no contexto terapéutico, permite traballar con diferentes tipos de pacientes e, ao mesmo tempo, expresar emocións a través de estruturas musicais. Neste marco, a música permite a expresión de emocións máis intensas e máis diversas de maneira socialmente aceptable e propicia unha forma de expresión emocional que os pacientes adoitan non ter ou non atoparon viable. Doutra banda, axuda a expresar ideas e emocións que non se poden manifestar a través dunha linguaxe verbal convencional.

Unha vez que a persoa se involucrou no quefacer musical, sosteñen os musicoterapeutas, a súa conduta oriéntase á devandita realidade. A relación coa música tamén require respostas aos estímulos auditivos, aos instrumentos, ás instrucións do terapeuta e á participación dos demais, todo o cal implica un contacto intenso coa realidade.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións