Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Nin anorexia nin bulimia, trastornos atípicos

Os trastornos atípicos da alimentación xa representan o 40% do total de trastornos da conduta alimentaria

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 10deAbrilde2007

As características da anorexia e a bulimia divulgáronse de forma notable nos medios de comunicación en últimos anos e, en certo xeito, resultan familiares para a poboación. Pero existen outros trastornos da conduta alimentaria, entre os que figuran os chamados trastornos da conduta alimentaria non especificados (TECANE), os trastornos por chea e casos iniciais ou parciais de anorexia e bulimia. Estes trastornos atípicos son menos coñecidos e, con todo, cada vez máis frecuentes.

Os trastornos atípicos da alimentación significan case a metade do total de trastornos da conduta alimentaria (TCA). Comezaron a diagnosticarse como tales a finais dos anos noventa. Inicialmente, dentro desta categoría de «atípicos» incluíanse casos parciais de anorexia ou bulimia, isto é, que non cumprían todos os criterios para ser unha anorexia nerviosa ou bulimia nerviosa puras. «Era un caixón de xastre», ata que no últimos catro ou cinco anos «se han ido identificado distintos tipos de trastornos entre os atípicos», informa Fernando Fernández-Aranda, responsable da Unidade de Trastornos da Alimentación do Departamento de Psiquiatría do Hospital Universitario de Bellvitge, de L´Hospitalet de Llobregat (Barcelona).

Trastornos atípicos

Entre os atípicos figuran os trastornos por chea, que comezaron a identificarse mellor no últimos cinco anos e que, antes, pasaban desapercibidos. Estímase que o 20% das obesidades son debidas a un trastorno por chea enmascarada, afirma Fernández-Aranda. As persoas que o padecen acoden ao endocrinólogo ou a un dietista para seguir unha dieta, pero fracasan no seu intento de seguila unha e outra vez e non conseguen baixar de peso.

Comen máis da conta de forma descontrolada. O 25 % destes afectados son homes (mentres que noutros TCA a proporción de homes afectos é anecdótica). O trastorno que sofren adoita ser recorrente e alongarse no tempo e maniféstase de forma máis tardía que outros TCA, a partir dos 30 anos. Os pacientes levan entre cinco e seis anos de evolución cando acoden a unha consulta psiquiátrica, pero o resultado do tratamento adoita ser favorable.

Parte dos trastornos clasificados como trastornos atípicos da alimentación son, en realidade, unha anorexia ou unha bulimia que se detectan en fases moi iniciais, tras un curto período de duración de entre cinco ou oito meses. A boa noticia a este respecto é que o trastorno se detecta a tempo, cando aínda non se desenvolveu de forma completa. Así, os pacientes cunha anorexia incipiente teñen mellor prognóstico, adóitanse recuperar con normalidade e gañan peso.

Os trastornos atípicos adóitanse dar en homes e maiores de 30 anos

Os trastornos da conduta alimentaria non especificados, TECANE, son os trastornos atípicos puros. Os afectados non cumpren os criterios nin para ser clasificados como anoréxicos ou bulímicos e, aínda que transcorran catro ou cinco anos desde o inicio do trastorno, sempre manteñen síntomas parciais, pero non todos, de anorexia ou bulimia. Estes casos son máis resistentes ao tratamento.

En alerta

Os síntomas que deben alertar aos familiares ou ao propio paciente da existencia dun destes trastornos son os propios de calquera TCA, como pensar en exceso na alimentación investindo moita enerxía niso, contar calorías, o inicio de discusións familiares e o retraimiento social. A xuízo de Fernández-Aranda, para comprender os síntomas dos trastornos atípicos, primeiro hai que coñecer os propios da anorexia e a bulimia puras. En referencia á primeira, explica que a afectada ou afectado ten unha gran preocupación polo seu peso, pola súa imaxe e un gran temor a aumentar de peso.

En ocasións, sofre amenorrea (deixa de menstruar) a consecuencia da perda de peso que pode tan importante que o seu índice de masa corporal (IMC) sitúese por baixo de 17,5, cando o valor normal está entre 20 e 25. Pero cando o trastorno é atípico e non cumpre todos os criterios para ser unha anorexia pode ocorrer, por exemplo, que a perda de peso non sexa tan acusada. A bulimia caracterízase porque a persoa ten a sensación de perder o control, como na anorexia, sente unha gran preocupación pola súa imaxe e o seu peso e dáse dúas cheas á semana como mínimo, seguidos dunha conduta compensatoria, como son os vómitos.

Segundo estes criterios, non é unha bulimia pura aquela en a que a paciente se dá unha chea ou se autoprovoca un vómito ao mes. Pero se esta situación, aínda que mensual, non é esporádica senón que se repite ao longo do tempo, entón estaríase ante un TECANE. A diferenza da bulimia, o trastorno por chea caracterízase por episodios de sobreingesta tras os cales non hai unha conduta compensatoria, de modo que o afectado adoita ser obeso.

As cheas non son puntuais, senón que sofre episodios de maneira regular, unha vez á semana. Acode á comida como “unha válvula de escape, de forma constante e regular”, segundo Fernández-Aranda. “Estes cadros tardan en diagnosticarse porque ao ser síndromes parciais repercuten menos na vida das persoas e fai que veñan menos motivadas á consulta. Se non nota as consecuencias do TCA, a motivación é inferior”, engade. Como consecuencia, estes casos, salvo anorexias e bulimias que se detectan moito antes, trátanse máis tarde e a súa resolución non é tan favorable.

TRATAMENTO

Img psico1
As técnicas para tratar os TCA son as mesmas que se utilizan para tratar a anorexia e a bulimia. Entre elas figura a psicoterapia de enfoque cognitivo-conductual, que consiste en que as persoas afectadas saiban en que situacións dispárase a súa conduta descontrolada coa comida e como afrontalas. Tamén se traballa con aspectos motivacionales e pautas de alimentación. Os primeiros traballos suxiren que as terapias para anorexia e bulimia puras tamén funcionan para tratar os trastornos atípicos.

Nun recente estudo comparativo, efectuado polo Departamento de Psiquiatría de Bellvitge, a Universidade Autónoma de Barcelona e a Universidade de Carolina do Norte, no que se tratou co mesmo método psicoeducativo a 78 pacientes mulleres das cales 39 tiñan un trastorno bulímico completo e outras 39 tiñan un trastorno no limiar da bulimia, non se observaron diferenzas significativas nos resultados. Abstivéronse dunha chea e de vomitar acto seguido o 33, 3% das bulímicas e o 35,2% das mulleres cun trastorno no limiar da bulimia.

Os grupos de psicoterapia que se forman para tratar os TCA e os TECANE son homoxéneos, puntualiza Fernández-Aranda. Así, os pacientes de bulimia -moi similar ao trastorno por chea, coa excepción de que a este non lle segue unha conduta purgativa- non se mesturan con outros afectados. Iso débese a que os primeiros teñen un medo atroz a aumentar de peso e, por tanto, resulta contraproducente mesturalos cos segundos, que poden ter unha obesidade importante (poden pesar máis de 90 Kg.).

Outra razón para non mesturar nos grupos aos pacientes con distintos TCA é que os estudos relativos aos TECANE son escasos na literatura médica e ata que se coñeza a verdadeira eficacia dos tratamentos, os especialistas consideraron oportuno tratalos en grupos específicos. “O tratamento é ambulatorio. O adecuado é que o paciente afronte o problema ‘in situ’. E non o é illalo para tratalo, porque logo se atopará o mesmo problema”, di Fernández-Aranda. No entanto, o equipo médico que trata o TCA debe seguilo para valorar se o afectado debe acudir a un hospital de día.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións