Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Novas formas de radioterapia contra o cancro

O bombardeo dos tumores con feixes de protones e de ións introdúcese no ámbito clínico en Europa

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 27deDecembrode2007
Img electron listado

Unha porcentaxe significativa dos pacientes de cancro pódese beneficiar da hadronterapia, a radioterapia con partículas distintas dos raios X, que conta con varios proxectos a piques de empezar a funcionar nalgúns países europeos. Para dentro duns anos, os expertos auguran que o tratamento con protones e ións de carbono resultarán máis beneficiosos nalgúns tipos de tumores.

ImgImagen: Heidelberg University

A radioterapia é unha forma de tratamento de moitos tipos de cancro moi aplicada nos países desenvolvidos. Os pacientes reciben fotóns de alta enerxía, denominados raios X, que destrúen as células cancerosas en instalacións dedicadas a esta terapia dentro dos hospitais. Dentro de poucos anos, para 2010, os expertos prognostican que a estas instalacións engadiranse outras máis espectaculares: aceleradores de partículas que producirán protones e ións de carbono, partículas que se demostrou que resultan máis eficaces que os raios X en determinados tipos de tumores.

Dos datos experimentais obtidos a través do tratamento de centenares de pacientes, sobre todo, de Alemaña e Xapón, nos últimos 10 anos dedúcese que os ións de carbono son adecuados para controlar os tumores de crecemento lento, que precisamente son os resistentes aos fotóns (raios X) e os protones, explican Ugo Amaldi e Gerhard Kraft, físicos promotores da hadronterapia en Europa. A terapia de protones é, con todo, a máis adecuada para tumores próximos a órganos de risco que non poden ser irradiados.

Feixes de hadrones

Enlight reúne a institucións de 20 países, entre eles España, que a partir de 2008 iniciarán un novo proxecto de investigación

Os estudos detallados de pacientes potenciais indican que o 1% dos pacientes tratados con raios X debería ser atendido con protones. Outro 11% favoreceríase do tratamento con protones, pero faltan estudos aínda para cuantificar en detalle este beneficio. Ademais, case o 3% dos pacientes sometidos a raios X beneficiaríase da terapia de ións de carbono. «En conxunto, os feixes de hadrones suporían un mellor tratamento para o 15% dos case 20.000 pacientes por cada 10 millóns de habitantes tratados coa radiación convencional», afirman os físicos citados nun artigo que publica ‘Vértices’, a revista do organismo público de investigación español Ciemat.

Austria, Francia, Alemaña e Italia son os países europeos nos que se están construíndo xa centros de hadronterapia, como se lles denomina, para o tratamento do cancro. Pero non son os únicos países interesados. A rede europea Enlight (European Network for Lixeiro Ión Therapy ou Rede Europea para a Terapia con Ións Lixeiros) reúne, na súa segunda fase, a institucións de 20 países, entre os que se atopa España, que a partir de 2008 iniciarán un novo proxecto de investigación dentro do VII Programa Marco de I+D europeo.

Por parte española, ademais de institucións científicas como o propio Ciemat, participan no proxecto centros clínicos, como o Hospital Xeral de Cataluña e o Hospital A Fe de Valencia, interesados na aplicación próxima desta nova terapia.

Tamaño e custo elevado

Un obstáculo para o seu popularización é o elevado custo e tamaño das instalacións necesarias. En Europa o centro máis avanzado é o Centro de Terapia de Ións de Heidelberg (HIT), que está a empezar o tratamento de pacientes. Construído por Siemens Medical Systems, consta dun sincrotrón (un anel acelerador de partículas) que fornece os feixes de partículas (dous horizontais e o primeiro pórtico giratorio que se constrúe no mundo). As padiolas sobre as que se instalan os pacientes para someterse á radiación van montadas sobre brazos.

En Italia constrúese en Pave unha instalación similar que empezará a funcionar no outono de 2008. Tamén se aprobou a construción doutros dous centros similares, o primeiro en Austria (proxecto MedAustron), cun investimento de 120 millóns de euros, e o segundo en Francia (proxecto Lyon Etoile). En Suecia están en proxecto dous centros, un en Estocolmo para ións de carbono e outro en Uppsala para protones.

A iniciativa privada uniuse en Alemaña a estes plans, no seu maior parte públicos. Unha cadea de 40 hospitais alemáns encargou unha instalación de hadronterapia, que se está construíndo en Marburgo, que debe funcionar para 2010, data na que se espera que estas novas formas de radioterapia consolidáronse na clínica europea.

DA FÍSICA Ao MEDICAMENTO

ImgImagen: Miroslav Kostic
A idea de hadronterapia remóntase a 1946, cando Robert Wilson, físico e fundador do coñecido centro de aceleradores Fermilab, en EE.UU., propuxo a utilización de ións para o tratamento do cancro. Case 10 anos despois foron tratados os primeiros 30 pacientes con protones no Laboratorio Lawrence Berkeley. A finais dos anos sesenta realizáronse estudos pioneiros desta técnica no Laboratorio Europeo de Física Nuclear (CERN) xunto a Xenebra e, a partir dos anos noventa, o físico italiano Ugo Amaldi empezou unha vigorosa campaña para desenvolver novos aceleradores para producir protones e ións, como centros de tratamento médico.

En 1999, o CERN, o organismo GSI de Alemaña, o MedAustron de Austria, Onkologie 2000 na República Checa e a fundación Terapia con Radiazioni Hadroniche (TERA) en Italia uníronse para deseñar un sincrotrón de ións optimizado para aplicacións médicas. A terapia con protones tardou moito en despegar pero xa se aplica en EE.UU., Xapón e algúns países europeos.

Desde 1946, tratáronse 50.000 pacientes con tumores de cabeza e pescozo con bos resultados, nas poucas decenas de centros existentes no mundo e, na actualidade, cinco empresas ofrecen centros ‘chave en man’. A terapia con ións de carbono vai máis atrasada e é agora, tras anos de investigación e 3.000 pacientes tratados de maneira experimental, cando se aproxima a súa aplicación clínica. Espérase que uns 30.000 pacientes anuais afectados sobre todo por cancro de páncreas e de pel benefíciense delas.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións