Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Novos enfoques en feridas crónicas

Os produtos xurdidos de man da enxeñaría de tecidos, chamados 'bioactivos', achegan novos elementos que permiten incidir na curación das feridas crónicas

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 21 de Decembro de 2007
img_lab listado

O coñecemento sobre o proceso de cicatrización permite a investigación de novos materiais para a cura de feridas de evolución tórpida. En España, entre 57.000 e 100.000 persoas padecen unha ou máis úlceras por presión (UPP) e a metade aténdese desde o ámbito de atención primaria. Por iso, a creación de múltiples produtos desenvolvidos a partir de cultivos de células cun papel crave no transcurso normal de cicatrización, como os fibroblastos e queranocitos, pode reducir o tempo de tratamento e o número de curas.

A cicatrización é un complicado proceso que involucra células e factores de cicatrización, carbohidratos e proteínas, entre outros. Tamén as citoquinas xogan un papel importante: regulan a función das células que as producen ou doutros tipos celulares, son responsables da comunicación intercelular e inducen a activación de receptores específicos de membrana, funcións de proliferación e diferenciación celular.

Nas feridas crónicas, o proceso de cicatrización, que implica longos períodos de tempo -semanas ou anos-, pretende reconstruír o tecido danado mediante estruturas de características similares ás de orixe. No entanto, os chamados produtos ‘bioactivos’ achegan novos compoñentes para a curación das feridas crónicas.

Importancia da MEC

Evidencias científicas corroboran que os produtos bioactivos corrixen as deficiencias da matriz extracelular (MEC) nas marxes da ferida. A MEC é o conxunto de materiais extracelulares que forman parte dun tecido; é o medio de integración no que están inmersas as células, é dicir, a sustancia do medio intercelular. Os principais compoñentes desta matriz son proteínas que lle confiren as características de elasticidade, turgencia e resistencia, como o colágeno, a elastina e a fibronectina.

O novo tecido formado aínda precisa de certo período de tempo ata que adquira as características funcionais do tecido contiguo

A presenza de MEC facilita a migración das células implicadas na creación do novo tecido desde os bordos da ferida e reepitelizar a súa superficie para a construción dunha cicatriz eventual. É importante ter en conta que unha ferida crónica recentemente epitelizada non terminou aínda o proceso de cicatrización. O novo tecido formado, con gran actividade metabólica, precisa de certo período de tempo, que pode durar máis aló dun ano, ata que adquira as características funcionais, que non idénticas, do tecido adxacente.

Entre ácidos e proteasas

Unha das novidades dos últimos anos é a creación dunha molécula biodegradable, un polisacárido compoñente da MEC moi importante no tecido de granulación, tecido altamente vascularizado localizado no leito das feridas. O tecido de granulación é esencial para o peche da ferida posto que enche os defectos e prepara o terreo para a epitelización, na activación do tecido conectivo, e na indución da migración celular nas fases de proliferación e epitelización. A única contraindicación é a presenza de infección na ferida.

Xa dispoñibles no mercado, tamén, están os apósitos moduladores das proteasas. Partindo de estudos que revelan que o exudado das feridas crónicas caracterízanse polos seus elevados niveis de proteasas, capaces de degradar proteínas importantes no proceso cicatrización, e enlentecerlo, este produto é capaz de fixar os factores de crecemento para protexelos e liberalos de forma bioactiva, estimulando, á súa vez, a migración de células cun papel destacado, como son os fibroblastos.

Os queratinocitos humanos cultivados, outra das liñas de investigación, só revelaron eficacia en feridas con perda parcial de tecido, xa que necesitan da presenza de dermis para unha óptima fixación. Os sistemas de autoinjerto, extraídos mediante biopsia cutánea do mesmo paciente, cultivados en malla de ácido hialurónico, poden proporcionar queratinocitos para a cobertura de zonas con perda de pel. Con todo, require que o leito da ferida a tratar estea libre de tecido desvitalizado así como unha boa vascularización e con pouca carga bacteriana.

As UIHC

A cura das feridas crónicas é unha ardua tarefa que, segundo os expertos, precisa dunha abordaxe multidisciplinar. A existencia de unidades específicas para tratar estas feridas supuxo un avance importante desde todas as dimensións que acompañan aos pacientes. A visión que desde todas as disciplinas sociais e sanitarias (médicos, enfermeiras, podólogos, traballadoras sociais, entre outras) tense dun problema de saúde fai que o tratamento e a resolución destas feridas crónicas sexa máis eficiente.

Así o explica Pablo López Casanova, enfermeiro e coordinador da Unidade Integral de Feridas Crónicas (UIHC), do Departamento de Saúde 20, en Elxe. «En España, as UIHC desenvolvéronse desde fai escasamente 4 ou 5 anos e os resultados sobre a saúde dos pacientes xa se deixan sentir positivamente», asegura o experto. Con todo, López, membro do comité director do Grupo Nacional para o Estudo e Asesoramento en Úlceras por Presión e Feridas Crónicas, GNEAUPP, insiste que en «as UIHC non só se traballa para resolver ou tentar resolver as feridas crónicas, senón que un labor fundamental vai encamiñado cara á prevención das mesmas». Os datos sinalan que o 95% de UPP son evitables utilizando os recursos adecuados.

As UIHC contan con plans de formación específicos para profesionais e pacientes e, ademais, con últimas tecnoloxías en coidado avanzado de feridas existentes no mercado sanitario mundial. «Os profesionais que as forman son unha parte primordial desta organización e desde a aparición e desenvolvemento do certificado de experto en feridas, a instancias do GNEAUPP, contan cunha formación e respaldo profesional acorde co seu labor asistencial», explica López, quen sinala que na páxina desta sociedade existe unha relación dos profesionais certificados.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións