Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O déficit de atención por hiperactividade aboca ao fracaso escolar si non se controla

Psicólogos traballan no primeiro estudo multicéntrico de prevalencia deste problema en España

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 18deDecembrode2002

Hai nenos que desde que se espertan ata que se deitan non logran parar nin un só instante. Desenvolven sen darse conta una actividade frenética que os converte en hiperactivos. Moitos destes menores, en clase, son incapaces de seguir normas de disciplina básicas como gardar una fila, manterse calados e moito menos seguir as explicacións académicas. Esta actitude resulta familiar paira pais cun neno con síndrome de déficit de atención por hiperactividade, un problema en alza que podería afectar ao 3-5% da poboación europea. En Estados Unidos xa se considera un dos problemas de saúde pública máis importantes da infancia.

O grupo Albor-Cohs, organización que ofrece servizos de Psicoloxía, traballa nestes momentos no primeiro estudo multicéntrico de prevalencia deste problema en España e en catro países iberoamericanos: México, Perú, Arxentina e Venezuela. Os seus resultados presentaranse, en breve, durante unhas xornadas internacionais que se celebrarán no Hospital Ramón e Cajal, de Madrid. Cando se teñan os resultados saberase con exactitude o número de afectados no noso país, una cifra que de momento non parece tan alarmante como a de Estados Unidos. Fronte ao 8% dos norteamericanos, os resultados preliminares sitúan a España en torno ao 3% da poboación.

Existen dúas características que definen ao neno hiperactivo: a súa necesidade de moverse e a incapacidade paira manter a atención. Adóitase dicir que só poden concentrarse nas cousas que de verdade lles interesan, “pero isto é una verdade a medias”, asegura Manuel García, psicólogo especializado en Hiperactividade e director técnico do Grupo Albor-Cohs. “Cando os pais aseguran que poden manterse quietos vendo debuxos animados ou xogando no computador, só se trata dunha percepción. Os debuxos animados son imaxes que cambian con frecuencia; é coma se permanecesen parados nunha habitación, pero mirando dun sitio a outro”. O mesmo sucede cando usan o computador: “Poden tocar múltiples teclas, cambiar continuamente as pantallas, probar un xogo…”.

Nácese sendo hiperactivo, polo que se debe aprender a vivir co problema xa que a enfermidade non desaparece. O único que cambia é a súa expresión. Os bebés manifestan o trastorno chorando e gritando máis da conta. Na infancia, convértense en nenos “difíciles” e a partir dos 10 ó 12 anos aprenden a controlarse. Cando alcanzan a idade adulta, os rapaces que non paraban quietos cambian a súa actividade incesante por comportamentos repetitivos como tamborilear os dedos, cruzar os pés… En definitiva, por movementos socialmente máis aceptados.

Cando crecen tampouco deben baixar a garda. Entre os hiperactivos hai grandes triunfadores e profesionais que souberon adaptarse, e outros que non superaron as súas dificultades. Algúns estudos afirman que se non se lles atende adecuadamente adoitan caer con facilidade na criminalidade e na droga. Pero segundo o psicólogo Manuel García, esas conclusións proceden dun estudo que se fixo entre os reclusos dos cárceres de Florida, “un tipo de poboación que non debe extrapolarse á poboación xeral”.

O que si parece certo é que, a pesar de ser intelixentes, “son mozos facilmente manipulables na adolescencia”, di o doutor José Ramón Valdizán, xefe do Servizo de Neurofisiología do Hospital Universitario Miguel Servet de Zaragoza. Tamén teñen una maior tendencia a caer nunha perda de autoestima, “porque todo o mundo adoita rifarlles e eles non entenden por que. Os fármacos son tan boa axuda como o apoio emocional da familia”.

Non é un trastorno grave, aínda que os expertos insisten en que é vital diagnosticalo a tempo paira pór en marcha tratamentos farmacolóxicos e psicolóxicos que lles axuden a fixar a súa atención e a sobrevivir ao seu continuo descoido. Con esta terapia combinada prevense o atraso escolar, o rexeitamento social e mellórase a convivencia familiar. Deixan de ser desquiciantes, e eles mesmos senten una menor frustración porque melloran a súa relación cos adultos e, doutra banda, gozan máis dos seus xogos.

Os pais son os primeiros que poden notar una conduta anormal. A diferenza entre un neno especialmente inquieto e un hiperactivo é sinxela: cando a un mozo inquieto interésalle algo é capaz de parar; o hiperactivo, simplemente, non pode. A escola e a gardaría xogan tamén un papel esencial paira identificar a estes críos. Aínda que o normal é que non se diagnostique a patoloxía até os cinco anos.

A partir dese momento existen tratamentos eficaces que non curan, pero centran aos hiperactivos. A materia pendente do Medicamento é identificar a súa orixe. O trastorno coñécese desde hai cen anos; con todo, só se puido concluír que é froito de factores neurológicos, psicolóxicos e ambientais.

Entre tanto, a cifra de afectados vai en aumento, ben porque se etiqueta a nenos que antes se consideraban “difíciles” ou polo aumento de recentemente nacidos de baixo peso ou prematuros. “Antes, estes bebés non saían adiante e agora fano con posibles secuelas. E a hiperactividade é una delas, porque a atención é a primeira función cognitiva que se pode danar no cerebro dun recentemente nado”, di o doutor Valdizán.

Tamén se detectaron anomalías bioquímicas cerebrais e diferenzas anatómicas, que se fixeron máis patentes nun estudo científico recente realizado na Universidade de Nova York. Este traballo desvelou que os nenos que padecen esta síndrome posúen un volume cerebral máis pequeno. A conclusión é importante porque até a realización deste traballo pensábase que esta disparidade de volume podía explicarse polo tratamento con psicoestimulantes que toman os hiperactivos. Con todo, neste estudo móstranse diferenzas de tamaño, mesmo en mozos que nunca tomaran a medicación.

Na procura da orixe da hiperactividade traballa o doutor Fernando Mulas, xefe do Servizo de Neuropediatría do Hospital A Fe de Valencia. O seu hospital empezou a colaborar co grupo europeo paira o estudo deste trastorno e a Universidade norteamericana de Harvard paira determinar o xene ou os xenes implicados. Valencia contribuirá coa selección de pacientes e dos seus familiares. “Vanse a colleitar 500 mostras de sangue que nos permitirán ver as variables alteradas entre pais e nenos e si son comúns con outras familias afectadas pola síndrome”.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións