Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Embarazo e obesidade

O valor do peso adecuado durante o embarazo

O sobrepeso durante a xestación aumenta o risco de obesidade, enfermidades metabólicas e cardiopatías dos fillos cando alcancen a idade adulta

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 25deAbrilde2006
img_embarazada1 1

O tópico de que as embarazadas deben «comer por dúas» parece que ten os días contados. Novas evidencias científicas pon de manifesto que o risco de obesidade xestase xa durante o embarazo e a lactación, polo que as futuras nais deben prestar maior atención á súa dieta. O mesmo ocorre co risco de padecer enfermidades de raíz metabólica ou mesmo cardiovasculares.

Img embarazada1

Un estudo financiado pola Unión Europea con 26,5 millóns de euros asegura que por medio dun control dietético das nais durante o embarazo poden previrse obesidade, diabetes e enfermidades cardiovasculares. O estudo abarca a 38 centros de 16 países e, aínda recoñecendo a dificultade de pautar cambios de estilo de vida durante o embarazo, corrobora que o efecto de tales cambios, en especial a dieta axustada e exercicio físico, pode ter unha dimensión moi importante en materia de saúde pública.

Michael Symonds, xefe da División Académica de Saúde Infantil da Universidade de Nottingham (Reino Unido), que tomou parte neste estudo, subliña que a alimentación da nai durante o embarazo e a lactación, así como os primeiros alimentos que esa nai administra ao seu bebé, «marcarán a saúde do fillo a longo prazo». Engade Symonds que a medida que vivimos máis anos e estamos expostos a maiores riscos de saúde, en canto a episodios cardiovasculares ou enfermidades dexenerativas, maior importancia reviste empezar con bo pé.

Efecto paradoxal

O equipo de Symonds, ademais de tomar parte neste estudo, investigou o efecto de modificacións dietéticas substanciais en animais de laboratorio e en condicións de embarazo. Para iso serviuse de ovellas embarazadas, «cuxo desenvolvemento fetal é moi similar ao dos humanos», e comprobou que se as ovellas fan fronte a restricións alimenticias durante o último mes de embarazo (cando o feto se desenvolve con maior rapidez) os seus bebés nacen desproporcionadamente obesos, en comparación cos de ovellas que seguiron unha alimentación equilibrada.

Os bebés en xestación adáptanse á enerxía recibida da nai na última fase do embarazo

En opinión do responsable da investigación, a explicación a este fenómeno reside en que o organismo en xestación desenvolve «unha adaptación perfecta á pouca enerxía recibida da nai», polo que cando esta empeza a alimentar a cría con normalidade «sobra enerxía por todas partes».

Na actualidade, Symonds investiga o efecto contrario, o dunha sobrealimentación da nai durante o último mes de embarazo. No entanto, afirma non dispor aínda de conclusións sobre os efectos que poida provocar.

A primeira culler

Que os primeiros pasos andados en alimentación teñen un efecto sobre a futura saúde do fillo ou da filla demóstrao o feito de que determinados suplementos administrados a mulleres embarazadas ou a lactantes inciden de maneira decisiva sobre o risco de complicacións como cardiopatías, diabetes, obesidade, metabolismo óseo, sistema inmune, desenvolvemento cognitivo e saúde mental.

O coordinador do estudo europeo, Berthold Koletzko, investigador da Universidade de Munich, proclama que a evidencia achegada cos datos obtidos debe ser de utilidade para investigar novos programas nutritivos de aplicación nos períodos máis precoces do desenvolvemento humano. O obxectivo é «optimizar a supervivencia e alongar o benestar», asegura.

Con todo, admite que non se trata dun achado novo. Un seguimento de 8.760 habitantes de Helsinqui (Finlandia), nacidos entre 1934 e 1944, permitiu discernir que non é o grao de obesidade, senón a facilidade con que o organismo pode gañar peso, o determinante de futuros problemas de saúde como coronariopatías, diabetes, depresión ou crises respiratorias. «Os nenos e nenas cun índice de masa corporal de crecemento máis rápido foron os máis expostos a complicacións de saúde na vida adulta», pode lerse nas conclusións do estudo finlandés.

ADIPOSIDADE NA súa xusta medida

Img
Equilibrar a dieta é tanto ou máis importante que equilibrar o peso corporal, e non bastan os bos propósitos de só nove meses. Unha gestante sa concíbese xa desde a súa mesma xestación, pasando pola infancia e a adolescencia, aprendendo a comer de todo e na súa xusta proporción. Rosa Corcoy, do Departamento de Endocrinoloxía e Nutrición do Hospital da Santa Creu i Sant Pau (Barcelona), afirma que o problema non é tanto a obesidade como a adiposidade. «O risco de que nais embarazadas dean a luz futuros nenos con risco de malformacións congénitas ou outros problemas de saúde non obedece tanto ao feito de que se trate de mulleres obesas como a que almacenen máis enerxía ou nutrientes dos que o seu organismo utiliza; é así de simple».

Antigamente pensábase que a delgadez extrema era tan prexudicial como a obesidade extrema, pero a realidade é distinta. O risco non se distribúe en forma de Ou, senón de J , de maneira que canta menos adiposidade tense, máis garantías existen de que non haberá tampouco un exceso de azucre, de aminoácidos ou triglicéridos. Canta maior adiposidade no organismo, maior resistencia á insulina. A vixilancia da adiposidade non leva a cabo na balanza, senón que se fai visible a primeira ollada e a flor de pel. Unha muller adiposa ten unha celulitis visible en forma de «pel de laranxa», causada por unha hiperpolimerización dos mucopolisacáridos e unha hipertrofia dos adipocitos. Prodúcese entón unha diminución dos intercambios metabólicos, endurecemento das fibras, enlentecimiento circulatorio e sobrecarga adipocitaria.

A transformación dáse en catro etapas: aumento da consistencia da pel e maior conxestión da zona, formación semellante á pel de laranxa, aparición de micronódulos (fibras disociadas que forman feixes inchados por dexeneración do colágeno) e aparición de macronódulos de consistencia máis dura e ríxida. Nesta última fase hai dor permanente, aínda sen tocar a pel, posto que a fibrosis chega ao extremo de comprimir vasos e nervios. A pel de laranxa celulítica, adiposa, pode ter carácter xeneralizado ou localizado. A xeneralizada aparece case exclusivamente en persoas obesas e desde a puberdade. Nas nenas, a pel aínda non presenta aspecto acolchado, aínda que carece de elasticidade e está menos irrigada. A presentación máis común é a que se localiza en coxas, cadeiras e rexión glútea.

«Tampouco se trata de propiciar adelgazamentos súbitos no momento do embarazo», advirte Corcoy, «posto que a hipoglucemia e os corpos cetónicos tamén demostraron ser prexudiciais para a saúde do recentemente nado». A especialista celebra que o 90% das embarazadas españolas consuman folatos de forma regular no embarazo, pero critica que só un 9% fágao fose del. «Deberíase educar no sentido de que a dieta equilibrada e o exercicio non só favorecen a saúde do individuo senón tamén a da súa descendencia». De nada servirán iniciativas como as de fortificar as fariñas con ácido fólico «se non conseguimos que a adiposidade se controle desde etapas anteriores á xestación», conclúe.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións