Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Operarse do corazón máis aló dos 70 anos

Os avances en medicamento e cirurxía permiten intervir a pacientes que, mesmo, pasan os 90 anos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Domingo, 20deMarzode2011
Img abuelos Imaxe: Ryan Ruppe

A idade xa non é unha contraindicación para operarse do corazón. A metade das persoas que ingresan no hospital por problemas cardíacos teñen máis de 75 anos. Hoxe en día intervéñense con éxito casos que antes se consideraban terminais. No entanto, isto tamén expuxo novos retos á cardiología, que se enfronta ao manexo dunha poboación maior, con máis riscos e complicacións relacionados coa cirurxía cardíaca e sobre a que apenas se dispón de ensaios clínicos. O estudo Triana sobre o tratamento de infartos con angioplastia primaria, é un dos pioneiros.

ImgImagen: Ryan Ruppe

Hai uns anos era común que os infartos cardíacos rexistrásense en persoas ao redor de 40, 50 ou 60 anos. Os homes con tensións eran o perfil típico en quen se pensaba como vítimas dos ataques de corazón. Na actualidade, este escenario cambiou, xa que cada vez son máis os afectados de idades moi avanzadas e as mulleres. Neste novo contexto, moitos dos pacientes que se someten a unha operación de corazón teñen 70 anos ou máis.

Este desprazamento dos problemas cardíacos a poboación máis anciá responde a dous factores. Por unha banda, ao aumento da esperanza de vida, que no caso de España é unha das máis altas do mundo ao nacer e implica que cada vez haxa máis persoas maiores. Por outro, aos avances en cardiología, que permitiron que os infartos que se rexistraban a idades máis novas (antes de 60 anos) súfranse agora a unha idade media de 70 anos. Así o constata Héctor Bo, presidente da sección de Cardiopatía Isquémica da Sociedade Española de Cardiología (SEC) e coordinador de Cardiología Clínica do Servizo de Cardiología do Hospital Gregorio Marañón, de Madrid.

Cirurxías en maiores

Algunhas das intervencións cirúrxicas de corazón máis frecuentes nas persoas maiores son os cateterismos despois dun infarto cardíaco ou unha angina de peito, a cirurxía de revascularización coronaria, as valvulopatías e a estenosis aórtica (estrechamiento da válvula aórtica). Esta última converteuse na máis utilizada e o feito de poder operar deste problema do corazón ás persoas anciás debeuse ao desenvolvemento de novas técnicas menos invasivas ou agresivas, sinala Bo.

Segundo este experto, nos últimos dous anos cambiou a expectativa destes pacientes, xa que ata hai pouco había que intervirlles a través do peito, retirar a válvula estreitada e colocarlles unha prótese, mentres que agora é posible realizar o mesmo por vía percutánea: introdúcese un catéter pola vea femoral, provisto dunha válvula nova, ata o corazón e, unha vez nel, en lugar de retirar a válvula que non funciona, déixase inutilizada e implantar a válvula nova ou prótese valvular, tras dilatala cun balón.

Os últimos estudos apuntan que a angioplastia primaria é a mellor opción para todos os pacientes que sufrisen un infarto

Este tipo de técnicas, minimamente invasivas, permiten intervir aos pacientes anciáns e moi anciáns con menores riscos de arritmias, as ablacións por fibrilación auricular, os cateterismos para distintos episodios cardíacos, os implantes de marcapasos e de desfibriladores . Hoxe en día, case todos os problemas pódense resolver con estes procedementos pouco agresivos, salvo no caso dos transplantes de corazón e poucos máis.

Técnicas menos invasivas

Entre as técnicas que se aplican para tratar o corazón que sufriu un infarto, figuran a angioplastia primaria e a fibrinólisis. A angioplastia primaria é un cateterismo que se realiza nunha sala de hemodinamia. Consiste en introducir un catéter pola vea femoral ou radial, dilatar o trombo cun balón e colocar un stent ou malla metálica para remodelar a arteria coronaria obstruida. A fibrinólisis supón administrar un fármaco endovenoso para disolver o coágulo que provocou o episodio cardíaco. Ata agora, os estudos realizados en poboación xeral sinalaban que a angioplastia primaria rexistraba mellores resultados que a fibrinólisis, pero non había evidencia en pacientes de máis de 75 anos xa que, neste grupo de idade, faltaban ensaios clínicos.

Segundo explica Bo, a metade dos pacientes que ingresan no Servizo de Cardiología onde traballa teñen 75 anos ou máis. “A maior parte de mortes por enfermidade cardiovascular rexístranse nese grupo de poboación e son persoas para quen a supervivencia é máis difícil, teñen máis complicacións e sobre elas non hai evidencias científicas sobre como hai que tratalas”, engade. Ao non incluír apenas aos pacientes anciáns nos ensaios clínicos, tense que extrapolar a información sobre como tratarlles a partir de estudos realizados en pacientes máis novos con problemas de corazón.

No caso do infarto e a eficacia da angioplastia primaria e a fibrinólisis, só realizáronse dous estudos en pacientes maiores de 75 anos: un holandés, desenvolvido hai anos, nunha mostra pequena de 67 pacientes, e outro de EE.UU., cunha mostra de máis de 400 pacientes, aínda que non se detectaron diferenzas na eficacia das dúas técnicas e nunca se publicou.

Neste marco de escasa información para esta poboación, o SEC executou un estudo observacional sobre como se trata aos pacientes anciáns ou moi anciáns dos seus infartos nos hospitais. Nel participaron 26 centros españois. As conclusións constataron que o 42% dos pacientes non recibiu ningún tratamento de reperfusión (para reabrir a arteria coronaria taponada que provocou o infarto) e, dos pacientes que si o recibían, ao 36% tratábaselles con fibrinólisis e ao 22% con angioplastia primaria.

Isto significaba que só a un de cada cinco pacientes maior de 75 anos administrábaselles tratamento fibrinolítico, que se asumía como unha boa opción terapéutica nestes pacientes, a partir das conclusións de traballos realizados en poboación máis nova.

O estudo Triana

Tras os resultados do traballo do SEC, esta organización impulsou outro traballo, denominado Triana, para comprobar se a angioplastia primaria é un tratamento do infarto mellor que a fibrinólisis na poboación maior. Este estudo, cuxos resultados se publicaron na revista ‘European Heart Journal’, implicou a 23 hospitais españois e a 266 pacientes, divididos en dous grupos. A unha parte tratóuselles con angioplastia primaria e a outra, con fibrinólisis co fármaco TNK.

Tras seguir a estes pacientes durante seis meses, rexistráronse un 6,5% menos de mortes, reinfartos e accidentes cerebrovasculares incapacitantes en anciáns tratados con angioplastia primaria, que entre quen se someteron a fibrinolisis. O desenvolvemento deses episodios durante os 30 días seguintes ao tratamento foi do 18,9% entre pacientes tratados con angioplastia, fronte ao 25,4% entre os tratados con medicación intravenosa.

Pero como a diferenza no resultado foi pequena, despois o SEC realizou outro estudo combinado (metanálisis), cos datos do estudo Triana, o estudo holandés e o estadounidense previos, que compararon ambas as técnicas. Por mor deste segundo traballo, detectouse a mesma tendencia a favor da angioplastia primaria en pacientes cunha media de idade de 81 anos. Neste grupo, a recurrencia dunha angina de peito ou infarto é moi inferior cando se trata con angioplastia primaria respecto da fibrinólisis. Concluíuse que, en diante, a angioplastia primaria é a mellor opción para tratar a todos os pacientes que sufrisen un infarto, incluídos os máis anciáns.

RETOS DIFERENTES EN ANCIÁNS

A idade avanzada xa non é un impedimento para someterse á cirurxía cardíaca, pero expón novos retos aos cardiólogos, posto que as persoas maiores teñen outras características e riscos respecto das novas: a taxa de mortalidade aumenta de forma exponencial e unha das complicacións máis importantes é a insuficiencia cardíaca, seguida das hemorraxias. Ademais dos seus problemas cardiovasculares, moitos anciáns poden rexistrar accidentes cerebrovasculares e insuficiencia renal.

No posoperatorio, sen dúbida, un desafío diferente neste grupo é evitar a deterioración funcional do ancián e o cadro confusional agudo, que son dúas síndromes específicas e prevenibles das persoas maiores. Hoxe sábese que dous de cada tres anciáns teñen algunha síndrome xeriátrica no momento de ingresar nun hospital e que un de cada tres desenvolve unha complicación xeriátrica pola que necesitará axuda tras o ingreso hospitalario ou un traslado a un centro asistido. Por todo iso, en diante, os cardiólogos deberán traballar de maneira estreita cos geriatras e realizar valoracións conxuntas despois das cirurxías, para previr estas situacións, segundo Héctor Bo.

Os profesionais médicos que atenden aos anciáns cardiópatas buscan que estes retornen á súa vida anterior coa máxima autonomía posible xa que, se moitos deles son candidatos a cirurxía, é porque chegan cun bo estado de saúde á vellez, son autónomos na realización das súas actividades da vida diaria e atópanse en plenas facultades mentais. Por último, outro obxectivo dos cardiólogos é evitar as reintervenciones. En ocasións, implica someterlles a unha cirurxía máis agresiva para que sexa máis resolutiva, pero en contrapartida pode entrañar máis riscos de mortalidade, riscos e complicacións. Por esta razón, Bo remarca que se deben sopesar moi ben os proles e contras de cada caso e avaliar os problemas de forma individual, moito máis que nos pacientes novos.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións