Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Orellas de “soplillo”

Este problema é a orixe de moitos traumas infantís, aínda que se resolve cunha sinxela operación
Por Yolanda A.C. 4 de Maio de 2005

Orejotas, Dumbo, Pepe Soplillo… Estes son algúns dos cualificativos que soportan os nenos cuxas orellas se atopan especialmente separadas da cabeza. Coñécense como orellas de “soplillo” e provocan verdadeiros traumas infantís aos menores con este defecto. As bromas crueis por parte de compañeiros de colexio desde idades temperás teñen graves consecuencias psicolóxicas, aínda que una sinxela operación de dúas horas e media pode corrixir o problema.

Os menores, os máis vulnerables

Os menores, os máis vulnerablesOs nenos non só son fráxiles desde o punto de vista físico, senón que tamén son vulnerables ante un comentario que lles ridiculice acerca dun defecto, como poden ser as denominadas orellas de “soplillo”. En ocasións, o insulto continuado acaba tendo consecuencias psicolóxicas no menor, polo que os pais optan por someter aos seus fillos a unha operación cirúrxica que acabe co problema.

De cada 10 persoas que son intervidas por esta deformidade das orellas, sete son menores de idade, o que demostra que esta corrección, denominada otoplastia, é a máis demandada polos nenos no que a cirurxía plástica e reparadora refírese. O presidente da Sociedade Española de Cirurxía Plástica, Reparadora e Estética (Secpre), José Manuel Pérez-Macías, explica que se consideran orellas de “soplillo” aquelas cuxa separación do cranio é maior a 20 milímetros. Trátase dun problema que, na maioría dos casos, afecta a ambas as orellas á vez.

Os expertos non recomendan que a operación leve a cabo antes do sete anos

Os expertos non recomendan que a operación leve a cabo antes do sete anos, xa que até esa idade aínda non se completou o desenvolvemento da orella e non se pode determinar con exactitude a forma que terá nun futuro o pavillón auricular. A idade máis común paira someterse a esta intervención oscila entre o sete e os 13 anos, momento en que o neno empeza a ser consciente da súa imaxe exterior.

Os médicos aconsellan que sexa o propio neno o que pida ser operado, para que así senta parte da solución. A maior parte das intervencións, en torno ao 60%, realízase en homes, e é que, aínda que o problema dáse por igual en ambos os sexos, as nenas disimúlano máis co pelo longo. A partir dos 20 anos, a situación equilíbrase e aparecen máis mulleres; neste caso, con todo, a intervención non responde tanto a un desexo de integración social, que é o que ocorre cos menores, como a unha cuestión estética.

No entanto, Pérez-Macías defende que, en xeral, esta operación non é só un tratamento estético, senón que pode solucionar problemas de autoestima e integración social. No caso dos nenos, contribúe a que se desenvolvan psicolóxica e emocionalmente ben, polo que o presidente da Secpre recomenda pasar polo quirófano.

De igual modo pronúnciase Manuel Jiménez, profesor de Psicopatología Infantil e Xuvenil na Facultade de Psicoloxía da Universidade de Málaga (UMA), quen recoñece que cada vez é máis frecuente o rexeitamento debido a un problema físico. Ao seu xuízo, se a sociedade actual dispón de medios correctores é lícito utilizalos, porque “ninguén dubida en levar ao neno ao odontólogo paira corrixirlle a mala posición dos dentes. Si cunha intervención desaparecen os problemas de autoestima e os demais deixan de meterse co neno, fágase; o ideal sería que non houbese rexeitamento, pero iso nunca deixará de ser un desexo”, manifesta o psicólogo, quen subliña a conveniencia de que o pequeno estea motivado e sobre todo que a operación non responda a unha moda pasaxeira.

Problemas psicolóxicos

Jiménez indica que os comentarios ferintes cara a un neno cun determinado defecto farán que senta rexeitado. O problema radica, tal e como precisa, en que os menores “son moi directos e basean o seu comportamento no principio de realidade; non teñen diplomacia nin capacidade de autocontrol”.

A persoa obxecto das burlas sentirá rexeitada e a súa autoestima baixará

Por iso, ante un problema visual, auditivo, dental ou ante unha delgadez ou una gordura pronunciada, o neno non só o vai a dicir, senón que, ademais, botarao en cara, segundo o profesor da Universidade de Málaga. Por iso, a persoa obxecto das burlas sentirá rexeitada e a súa autoestima baixará. Haberá menores que estean dotados dunhas determinadas habilidades sociais, a través da educación recibida pola súa familia, que lles permitan facer fronte a esa situación, asumindo o problema sen máis e, mesmo, ríndose del cos seus compañeiros. Con todo, o certo é que estes casos son excepcionais.

Polo xeral, cando se producen as críticas, o neno reaccionará de dúas formas: interiorizará a súa angustia, o que pode derivar en ansiedade ou depresión, traducida nunha profunda tristeza, apatía ou illamento, sen querer saír de casa, algo que nun neno é inusual, ou a exteriorizará, mediante condutas inquietas e agresivas. Respecto diso, Jiménez asevera que as nenas adoitan ter respostas máis prosociales (non recorren á agresión física), ademais de empáticas, e danse conta antes de que non deben burlarse dunha persoa por un defecto físico.

A familia e os profesores deben xogar un papel primordial á hora de detectar o problema. Con todo, en moitas ocasións estes últimos están desbordados e non logran ver que o neno atravesa una depresión; de feito, ese retraimiento que mostran lévalles a ter un bo comportamento en clase e a que os docentes pensen de forma automática, e sen máis, que se trata de “un bo mozo”.

O problema non só lles afecta na esfera emocional, senón que poden chegar a presentar síntomas somáticos como ouriñarse polas noites. En xeral, as escusas continuas paira non ir ao colexio, trastornos de soño, dores de barriga… deben servir aos pais paira detectar que algo non vai ben. De non actuar, o problema pode acabar sendo crónico e influír no seu desenvolvemento psicolóxico, advirte Jiménez.

A intervención cirúrxica

A intervención cirúrxicaEsta operación, dunhas dúas horas e media de duración, faise con anestesia local, aínda que se o paciente é menor de 10 anos aplícase xeral ou sedación, segundo comenta o cirurxián plástico Pérez-Macías. En canto á dificultade que leva, declara que, como calquera intervención cirúrxica, debe facerse de maneira minuciosa, sobre todo porque hai que conseguir a forma da orella, a simetría entre una e outra e a distancia apropiada coa cabeza. A incisión faise, así mesmo, nun punto que se vexa pouco paira, deste xeito, disimular a cicatriz.

A porcentaxe de alteracións posteriores é “moi baixo”, segundo o experto, quen asegura que non chega nin ao 6%. Ademais, trátase de pequenos problemas que o paciente acepta como normais, talles como algunha leve asimetría ou que a orella se despegue un pouco máis da distancia fixada tras a operación. De calquera modo, resalta que nunca volven a como estaban ao comezo.

Se só se emprega anestesia local, o paciente abandona a clínica una vez operado

Se só se emprega anestesia local, o paciente abandona a clínica una vez operado. E en canto ao posoperatorio, os puntos quítanse entre 6 e 12 días despois e o vendaje utilizado paira cubrir as orellas, nunha semana. Si se recomenda protexer durante un tempo o pavillón auricular cunha braga como a que utilizan os esquiadores ou cunha cinta como a dos tenistas, sobre todo paira facer exercicio ou durmir, algo que, ademais, hase de facer boca arriba, nunca de lado.

En canto ao prezo da intervención, adoita oscilar entre os 2.400 e os 3.200 euros, sinala Pérez-Macías. Trátase dun problema que non leva una patoloxía médica, non hai, por exemplo, una alteración da audición, polo que, en liñas xerais, a súa solución non a cobre a sanidade pública.

Outros métodos

Quen non viu á nai ou á avoa do neno porlle una cinta adhesiva nas orellas para que se lle peguen á cabeza? Pois aínda que os remedios caseiros son moi indicados en numerosas ocasións, o certo é que paira solucionar este problema, os métodos non cirúrxicos “son pouco eficaces”, segundo o presidente da Sociedade Española de Cirurxía Plástica, Reparadora e Estética.

Informa de que estudos recentes falan de resultados positivos utilizando uns moldes nos recentemente nados; con todo, a corrección definitiva dáse nun número “moi reducido” de casos. Neste sentido, expón que a orella se separa do cranio porque o cartílago auricular non ten a forma adecuada, polo que, aínda que poidas “moldealo” mediante a colocación dun aparello, esa ternilla ten o que os médicos denominan memoria e, ao final, en canto quítase, volverá ao mesmo sitio.