Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Os celos entre irmáns poden ser preocupantes e incontrolables si prolónganse no tempo

A idade crítica dos nenos paira sufrir pola perda de protagonismo está entre o catro e cinco anos, segundo os psicólogos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 27deXuñode2002

Ninos
Cando un novo bebé entra en casa, comezan as rabietas, as rabechas, as pelexas con outros nenos e as travesuras do fillo primoxénito pola perda de protagonismo. Aínda que ter celos con apenas catro anos é algo normal na maioría dos nenos cando teñen un irmán, a situación pode tornarse preocupante e incontrolable para os pais se os síntomas prolónganse no tempo e o primoxénito non chega a comprender que o agarimo da figura materna pode ser compartido.

“O maior sente que pode perder o agarimo dos seus pais porque ten unha forma de comprender o mundo egocéntrica -enténdea desde o seu punto de vista-“, explica María Jesús Fontes Rebollo, membro do departamento de Psicoloxía Evolutiva e da Educación da Universidade de Málaga (UMA). “Esa forma de pensar é propia de nenos menores de seis anos, idade na que a súa conduta evoluciona e teñen outra capacidade de razoamento”, engade esta experta en psicoloxía infantil que alerta de que se a partir deses anos o neno continúa manifestando síntomas de celos é probable que necesite axuda profesional. Tamén o é cando se agrava a súa conduta, empeza a ter problemas na escola e ten alteracións permanentes no soño ou nos hábitos alimenticios, supondo todo un cambio na vida familiar.

Por que teñen celos?

“A característica esencial do celo é o medo, un gran medo a perder á figura amada, que no caso dos nenos adoita ser a nai”, afirma Manuel Jiménez Hernández, profesor de Psicopatología Infantil e Xuvenil na Universidade de Málaga, quen especifica que partindo desta definición “pódese entender que a situación máis propicia que vai dar lugar aos celos é a presenza dun novo irmán”.

Soamente o feito de anunciar o embarazo pode provocar no fillo unha reacción de celos, aínda que normalmente as manifestacións xorden cando comeza a haber unha transformación na vida do neno. “Os celos infantís son normais e é unha reacción que se produce ante un cambio no sistema familiar. Cando non se superan, cando permanecen no tempo, cando os síntomas que consideramos normais agrávanse ou aumentan é cando hai que preocuparse”, manifesta Fontes.

“É máis frecuente cando os nenos levan poucos anos, 2, 3, 4 como máximo, e, sobre todo, no primoxénito porque a familia está organizada para atender a un só neno”, aclara a experta en psicoloxía, quen coincide con Jiménez cando este detalla casos reais: “Moitas veces o motivo de sacar a un fillo do dormitorio dos pais é porque vén un hermanito e hai que facerlle sitio, outras veces bótase man dunha persoa para que axude na casa e obrigan ao neno a pasar máis tempo con ela”. “Hai unha serie de cambios que anuncian ao fillo maior unha ameaza no horizonte”, engade este especialista en temas clínicos.

Pelexa polos xoguetes

“O normal é que os nenos hoxe día leven entre si 2 ou 3 anos de diferenza e o novo bebé aparece como unha ameaza na vida do máis grande, pero logo ve que interfere pouco nos seus actos, está quieto, non se move”, explica María Jesús Fontes para apuntar que o peor é cando teñen 4 ou 5 anos: “O outro comeza a andar, quítalle os xoguetes e cando acode a nai dille que ten que coidar ao pequeno, que as cousas son dos dous, pero el aínda non o entende”.

Daquela a situación contrólase e a partir dos 6 e 7 anos o neno ve no seu irmán un compañeiro de xogo ao que pode manipular e que o considera un modelo a seguir. “É a evolución normal, as relacións son agora de cooperación e, por outra banda, xa non necesitan a intervención da nai”, subliña Fontes.

Pero cando xorden as discusións entre os nenos, orixinadas polo comportamento do celoso, ou cando este fai algo inadecuado, hai que ter en conta que “nunca se van a superar os celos castigándolle porque eles non son conscientes do que fan”, apunta Manuel Jiménez.

“As relacións públicas”

Á súa curta idade, o primoxénito non é capaz de asimilar o cambio, xa que antes toda a atención era para el e agora ha de ser compartida por alguén. Con todo, tamén existe outra estrutura familiar na que se instalan os celos: nas familias numerosas de tres fillos “o segundo pode ser o que o pasa peor porque está entre o primeiro que é o maior e o que ten máis privilexios, e o menor, que acapara toda a atención dos pais”, apunta Jiménez, quen asegura que a estes nenos adóitaselles chamar entre os psicólogos “As relacións públicas” porque “liquidan os seus problemas buscándose alianzas fóra da familia, nos amigos ou noutros familiares”.

Con todo, “os celos son máis frecuentes nas familias de dous fillos que nas numerosas”, segundo a psicóloga da UMA, porque a atención está máis repartida. Igual ocorre nos pobos, “alí, os nenos non están tan apegados á nai. Está a veciña, a avoa, mentres que na cidade, só existe a parella”, admite Jiménez.

As relacións entre os adultos son outro motivo de referencia no neno celoso, xa que “moitas parellas non están preparadas e adoitan discutir porque non saben levar a situación”, explica Jiménez. Pola súa banda, Fontes sinala que os pais “deben de estar de acordo no criterio educativo, en como intervir co pequeno e co maior, en repartir a atención e estar todos xuntos facendo cousas divertidas”.

“O matrimonio vén á consulta porque ven ao neno sufrir e non saben como tratar o tema. Transmitir a mensaxe de que non senta desprazado é difícil e moitas veces o neno non o entende e volve facerse pipí na cama, ten pesadelos, quere volver tomar o biberón e os pais non saben como solucionar isto”, matiza Manuel Jiménez.

Pesadelos

Grazas á experiencia, Jiménez coñece perfectamente os trastornos nos soños dos nenos celosos, que adoitan “virar en torno ao recentemente nado”. Nos pesadelos dos nenos aparece a figura dun home que rapta ao bebé, mostrando así os sentimentos ambivalentes do irmán maior que sente agarimo polo novo inquilino da casa, pero que por momentos quere que “desapareza” da súa contorna.

Os debuxos tamén son outra forma de coñecer os pensamentos infantís. “Normalmente o neno engrandece a figura máis valorada e nestes casos adoita ser a nai con el”, especifica este psicólogo, que admite que nos trazados dos nenos “observamos a rivalidade, xa que adoitan debuxar ao bebé máis apartado das figuras que representan á nai e ao pai, mentres el ponse no centro ou contrariamente debúxase moi lonxe e moi empequeñecido”.

A situación agrávase cando os profesores admiten que a conduta do neno cambiou considerablemente: “íllase demasiado, é moi agresivo e de ningunha maneira quere ir ao colexio”, sinala Fontes.

A familia, exasperada

Cando os celos pasan do normal e a familia non sabe como afrontar a situación desequilíbranse as estruturas e terminan todos “exasperados”. Jiménez asegura que “os pais se dan conta de que é unha situación que se lles escapa das mans e que moitas das reaccións do neno non son premeditadas” e adoitan cometer o erro de centrar entón “a súa atención sobre o celoso, co cal multiplican o problema xa que toda conduta que recibe atención tende a potenciarse”.

As pautas máis recomendadas polos psicólogos para que estas situacións extremas non cheguen a aparecer no neno é “previr a chegada dun novo membro á casa”.

Hai moitas formas de facerlle entender que vai ter un novo irmán, desde crear expectativas favorables de como vai ser a vida coa chegada do novo irmán ata lerlle contos onde a situación se reflicta. Todo pode ser válido para crear no neno a ilusión de que deica pouco vai ter un novo compañeiro de xogos e aventuras.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións