Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Os médicos constatan un uso excesivo de tranquilizantes e somníferos

Consideran que se prolongan innecesariamente os tratamentos nos procesos leves

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 26deFebreirode2003

Unhas xornadas celebradas na cidade guipuscoana de San Sebastián sobre o uso e abuso dos medicamentos rubricaron, con certa inquietude por parte dos médicos asistentes, que os tranquilizantes constitúen o segundo grupo de fármacos que máis se prescriben en toda España. Só os analxésicos e antitérmicos alcanzan una maior demanda.

A inxesta de tranquilizantes sen receita alcanza ao 2,5% da poboación de 15 a 64 anos, mentres que os somníferos sen receita son consumidos por un 1,6%, segundo os últimos datos da enquisa domiciliaria do Plan Nacional sobre Drogas.

A evolución do uso deste grupo de fármacos en España foi crecente. No caso dos tranquilizantes, a prevalencia de consumo pasou do 2% en 1997 a 2,5% en 2001, e no caso dos somníferos do 1,2 ao 1,6, no mesmo período.

Os expertos consideran que existe un fenómeno de prolongación innecesario dos tratamentos en procesos leves e de procura dun alivio inmediato fronte a síntomas que tradicionalmente se superaron sen medicación. É posible tamén que as propias características destes fármacos, o seu fácil manexo e a práctica ausencia de efectos secundarios, convértanos nun recurso máis estendido do que en realidade se precisa.

Algúns especialistas consideran que o problema, máis aló da cuestión numérica, reside en que moitos tratamentos, mesmo aqueles que estiveron correctamente indicados no seu momento, mantéñense sen necesidade. “Os tranquilizantes deben usarse durante períodos curtos, de tres ou catro meses como moito, incluíndo aí una redución progresiva do fármaco”, afirma o psiquiatra Álvaro Iruin. O mesmo ocorre cos somníferos, medicamentos do mesmo grupo que os tranquilizantes. “Neste caso, a recomendación é que se usen en quendas de entre sete e quince días”.

Pero moi poucos pacientes seguen as pautas ao pé da letra con este tipo de medicamentos. “Instáurase o tratamento e déixase pasar o tempo; de feito, ás veces vemos resistencias por parte da xente a abandonar o consumo”, asegura Iruin. E isto obedece en certo xeito a que se trata de fármacos que actúan con rapidez. Ademais, son de fácil manexo, con moi poucos efectos secundarios e, en doses normais, é moi difícil que xeren adicción. Estendeuse tanto o seu uso que se popularizou e aí podería radicar o seu maior problema. E aínda que non é fácil que xeren dependencia física -ven casos-, si que se atopan cadros de dependencia psicolóxica.

Desde Primaria

Aínda que se percibe que unha ampla porcentaxe dos que utilizan ansiolíticos posiblemente non os necesitan, é difícil de cuantificar este dato. A prescrición non salgue unicamente de Saúde Mental. Tamén se recetan tranquilizantes na Atención Primaria. Jesús Acín, médico de familia, asegura que aínda que é certo que os médicos de familia están recetando moitos tranquilizantes menores, “non se pode dicir que sexa en exceso”, considerando que detrás de sete de cada dez consultas existe un compoñente de ansiedade.

Hai casos, con todo, nos que un tratamento prolongado con tranquilizantes non está contraindicado. “Depende do grupo de idade”, afirma Iruin. “No caso dunha persoa de idade avanzada, por exemplo, que leva tomando desde hai varios anos una pastilla que lle axuda a durmir, non se se ten máis inconvenientes quitarlle a pílula ou mantela; pero cando se trata dun paciente novo si que debería seguir de forma máis estrita o tratamento, porque en definitiva o feito de tomar pastillas está a xerarlle una condición de enfermo, que pode non ser real”.

Serenidade farmacolóxica

O consumo excesivo de ansiolíticos pode ter varias lecturas, pero nas consultas dos especialistas en saúde mental apréciase cada vez máis a necesidade dun achegue exterior que axude a descargar tensións. “Precisamos axuda paira tranquilizarnos -explica Iruin-, sen ter moi claro que é estar tranquilos, porque non se debe esquecer que un certo nivel de tensión non só é aconsellable, senón bo, xa que predispone a unha actividade, a enfrontarse a un risco ou a encarar una situación difícil; pero parece que mesmo os niveis baixos de tensións agora xa non son tan soportables”. A situación xerada pola morte dun familiar é un exemplo da reflexión de Iruin: “O lóxico é ter un certo grao de tristeza, que leva una necesidade de adaptación; pero parece que agora a capacidade de soportar ese transo diminuíu e requírese un achegue externo que nos axude a soportalo”.

Se se están recetando máis ansiolíticos dos que realmente se necesitan, non habería que revisar criterios respecto da prescrición? É una cuestión que se expuxeron os especialistas de Saúde Mental e os médicos da Asistencia Primaria. A resposta é complicada, asegura Álvaro Iruin, porque nela inciden diversos factores: a xente acode máis ao psiquiatra, ou ao médico de cabeceira, con problemas de ansiedade, aínda que algunhas destas doenzas nin sequera necesitan un tratamento especializado; moitas veces, a dispoñibilidade sanitaria paira atender non é a que debese, por falta de tempo ou de profesionais e, doutra banda, o apoio terapéutico nestas situacións é bastante efectivo. A conclusión é que os fármacos producen una rápida sensación de benestar ao paciente, o que ás veces evita un tratamento de apoio non farmacolóxico desde unha instancia especializada. Pero á súa vez, esta non sempre alcanza a prestar a axuda específica, moito menos considerando o aumento deste tipo de patoloxías leves.

Como resume Jesús Acín, o problema é o tempo que hai que dedicar ao paciente. “Nos casos leves, o fármaco é un atallo moi práctico, pero ante unha persoa que sofre un lixeiro problema de ansiedade, se se lle escoita e oriéntaselle, con toda seguridade non necesitará apoio farmacolóxico”. Acín insiste en que una atención máis personalizada e de maior dedicación a cada paciente na Asistencia Primaria contribuiría a reducir de forma significativa o consumo de medicamentos.

No caso de somníferos, por exemplo, antes de estender a receita, os médicos adoitan aconsellar ao paciente algunhas recomendacións non farmacolóxicas que axudan a conciliar mellor o soño. Basicamente, trátase de medidas hixiénicas, como non cear demasiado, non facer exercicio no último momento ou manter o ritmo normalizado da hora de deitarse. E ser consciente de que non todo o mundo necesita as oito horas de soño. Hai persoas que precisan só sete, e a outras lles basta con seis. “Cada cal ha de captar as súas necesidades”, recomenda Iruin, “porque ao que só necesita seis e pensa que debe durmir oito pódelle suceder que estea inquieto na cama e ao final xérelle un malestar”.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións