Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Os xenes e a evolución humana

Os expertos pregúntanse si a selección natural segue actuando sobre a especie humana, ou se "a supervivencia do máis forte" xa non vale no século XXI

Img gencolores listado Imaxe: NHGRI

Un grupo de investigadores do Instituto Pasteur, en París, liderados polo español Lluís Quintana Murci, buscaron por primeira vez respostas á evolución comparando xenomas enteiros de distintas poboacións humanas. A súa conclusión é que a selección natural segue moi vixente e, de feito, determinou moitos dos trazos externos, como a cor de pelo e pel, e internos, como a susceptibilidad a diversas enfermidades, que nos definen. O traballo será útil non só paira saciar a curiosidade, senón tamén paira axudar a identificar xenes implicados en distintas enfermidades.

Cambios sutís

/imgs/2008/03/genes1.jpg

Desde que os humanos europeos e africanos separáronse, fai uns 60.000 anos, os cambios sufridos polo ‘Homo sapiens’ foron sutís, pero os houbo e probablemente ségueos habendo. Son cambios legibles no ADN. Dúas persoas calquera comparten o 99,9% do seu xenoma, pero os genetistas de poboacións aseguran que no 0,1% restante están gravados os trazos de cada poboación, reflexo á súa vez das migracións e a exposición a un ambiente distinto.

Por exemplo, tras a última glaciación, fai 14.000 anos, houbo un quecemento global que elevou as temperaturas até case os valores actuais. Máis tarde, fai entre 12.000 e 10.000 anos, produciuse a transición das sociedades cazadoras-recolectoras ás agrícolas, o que trouxo un gran aumento na densidade de poboación, máis contacto con animais de granxa e, en consecuencia, máis infeccións e epidemias. Cada un destes cambios debeu de exercer presións selectivas poderosas sobre os individuos, favorecendo os trazos xenéticos que daban vantaxes na nova contorna e á inversa, seleccionando negativamente os que supuñan una desvantaxe.

Que un importante xene do cerebro siga evolucionando nos humanos modernos é un indicio en favor da plasticidad evolutivaAlgúns deses signos recentes da evolución humana desveláronse nos últimos anos. Xa en 2002, Eric Lander, do Harvard Medical School (Boston, EE.UU.) detectou que dous xenes implicados en malaria «mostraban evidencias significativas de selección». Entón Lander afirmaba que «a habilidade de detectar selección natural recente en poboacións humanas tería implicacións profundas paira o estudo da historia da humanidade e paira o medicamento».

Europeos que toman máis leite

Hai máis exemplos. Como o de xenes asociados coa capacidade de dixerir a lactosa, o azucre do leite. Na maioría das poboacións humanas esta capacidade desaparece cando o neno crece, pero isto non ocorre así en moitos europeos. Un grupo de investigadores viu nesta característica un posible indicio de selección positiva, e achou, sobre todo en norte-europeos e poboacións derivadas, dous xenes estreitamente asociados coa actividade na idade adulta da encima que dixire lactosa.

Os investigadores demostran que estes caracteres emerxeron por un «forte proceso de selección ocorrido fai entre 10.000 e 5.000 anos», un feito consistente coa idea de que o que os adultos tomen leite é una vantaxe se se ten acceso a lácteos de animais de granxa. «Os sinais de selección que observamos están entre as máis intensas detectadas até agora en calquera xene do xenoma», escriben os autores en ‘The American Journal of Human Genetics’.

Outro caso de evolución recente refírese ao tamaño do cerebro humano. En 2005 dous grupos de investigadores descubriron que dous xenes asociados co tamaño estendéronse pola poboación en tempos recentes e debido a unha forte presión selectiva. Os xenes son una variante de ‘Microcephalin’ (MCPH1) que apareceu fai uns 37.000 anos, e outra de ASPM, que está no noso xenoma desde fai 5.800 anos. No entanto, non se sabe que vantaxes ofrecen eses xenes. Pero parece claro que o noso cerebro segue cambiando: «o achado de que un importante xene do cerebro seguiu evolucionando nos humanos anatomicamente modernos é un indicio en favor da plasticidad evolutiva aínda en marcha no cerebro humano», sinala un dos grupos en ‘Science’.

Paxinación dentro deste contido


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións