Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Pacientes sen fronteiras

Investir en saúde é un dos principais valores estratéxicos para escapar de "os bucles da pobreza", aseguran destacados expertos internacionais


«Algunhas enfermidades como a tuberculose continúan crecendo en África e aínda morre moitísima xente de fame; non conseguimos escapar das trampas da pobreza». A cita non é gratuíta nin procede de alguén que non coñeza a fondo a problemática sanitaria do mundo en desenvolvemento. Pertence a Margaret Chan, actual directora xeral da Organización Mundial da Saúde (OMS) tras dirixir os departamentos de Protección do Medio Ambiente Humano e de Enfermidades Comunicables. Tamén foi representante do director xeral no servizo especial de prevención e resposta da OMS á pandemia da gripe aviaria. «Non conseguimos avanzar», denunciou no foro internacional BioVision, celebrado recentemente en Lyon (Francia). O foro, unha reunión internacional celebrada bianualmente baixo os auspicios da ONU para debater o impacto das ciencias da vida na sociedade, centrou nesta ocasión o seu foco nos chamados «Obxectivos do Milenio para o Desenvolvemento».

Segundo dixo Chan na súa intervención, as institucións, os gobernos e as organizacións de axuda ao desenvolvemento deben facer un esforzo para «cambiar os enfoques». «Hai que tratar a saúde como unha estratexia», asegurou. E nesa estratexia deben participar «todos os socios», desde a industria ata a comunidade científica pasando pola sociedade civil. Para que? «Para achegar instrumentos e solucións». Por exemplo, agregou, en forma de autorización para a distribución de fármacos para combater as enfermidades que arrasan África, América Latina ou o Sueste asiático.

A agricultura como primeiro paso

Os expertos recomendan o investimento en formación en saúde pública, ciencia e tecnoloxía e economía para alcanzar os Obxectivos do Milenio
Unha das fórmulas que deberían ensaiarse, propuxo Bernard Kourchner, fundador de Médicos sen Fronteiras e de Medicus Mundi, pasa por «reenfocar o problema». «A clave é a xestión dos sistemas de saúde públicos», asegurou. Kourchner entende a saúde pública como un asunto que liga a política e a sociedade civil, e sostén que nos países en desenvolvemento estes sistemas fan augas por todas partes. De aí a súa insistencia en «construír un novo sistema».

A afirmación dos dous expertos internacionais non é gratuíta. Segundo os datos que manexa na actualidade a OMS, uns 854 millóns de persoas no mundo padecen desnutrición e unha alta proporción delas enfróntase a un risco real de morte por falta de alimentos. Como mecanismo de supervivencia, o 70% subsiste grazas a unha agricultura que apenas lles reporta o xusto para comer unha vez por día. Para incrementar a produtividade dos chans agrícolas, os países en desenvolvemento optan por recorrer a novo terreo cultivable ata alcanzar, nalgunhas zonas do planeta, o 70% de novos chans. Dito doutro xeito: dar para comer a un maior número de persoas «abre a veda para a deforestación de amplos territorios, o esgotamento de nutrientes agrícolas xa de por se pobres ou a sobreocupación de deltas», explica Keith Wiebe, alto directivo do Departamento de Agricultura de Estados Unidos e membro destacado da FAO.

A situación, di o experto, non se dá nos países desenvolvidos, onde o rendemento da hectárea agrícola triplica, no peor dos casos, ao mellor dos aproveitamentos posibles do mundo en desenvolvemento.

Doutra banda, a occidentalización dos métodos de explotación abre, en opinión de Wiebe, as portas a un uso indiscriminado e con «escasas posibilidades» de control de abonos, fertilizantes ou pesticidas. E se se opta pola tecnoloxía, dada a preeminencia de patentes, unha parte nada despreciable do incremento de produtividade «deberá traducirse forzosamente en royalties», aspecto que, ao seu xuízo, empeora a situación.

Jerry Steiner, director de Biotecnoloxía da multinacional Monsanto, entende que as solucións pasan por facilitar aos pequenos agricultores locais ferramentas para «construír a súa propia economía». Esas ferramentas toman forma de tecnoloxía para incrementar a selección e o rendemento de sementes, mellorar a xestión da produción agrícola e o uso da «biotecnoloxía de segunda xeración». Todo iso, engade Steiner, «coas garantías de seguridade alimentaria plenamente establecidas».

Construír un sistema de saúde

Un mal uso das tecnoloxías agrícolas, advirten os científicos, podería desembocar nunha epidemia de obesidade nos países en desenvolvemento
Chan, desde a OMS, defende que, a pesar de todo, «hai boas noticias». Unha delas é que o número de persoas que teñen acceso a comida é cada vez maior. Unha vez lógrese completar o obxectivo de erradicar a fame ou palialo tanto como sexa posible, a preocupación debería ser, segundo a directora xeral, asegurar a inxesta de nutrientes esenciais para non transformar a fame negra nunha «epidemia de obesos». Chan lembrou, neste sentido, o alarmante incremento de casos de obesidade no Terceiro Mundo. En paralelo, engade Kourchner, «hai que globalizar o sistema de saúde pública» e «asegurar que hai probabilidades reais de axuda».

A opción máis defendida, especialmente entre representantes do continente africano, o lugar do planeta onde menos avances se observaron nos últimos anos na loita contra a fame negra e na prevención de enfermidades evitables, é simple conceptualmente, sinala o fundador de Médicos sen Fronteiras: «hai que investir para que o sistema de saúde constrúase in situ e poida ser liderado por axentes locais».

Por construír sistema entende, entre outras cousas, desenvolver un tecido capaz de soportar o peso de investimentos en materia agroalimentaria, un crecemento económico razoable e sustentable e condicións de estabilidade. Tamén, segundo Kul Chandra Gautan, membro de UNICEF, achegar mecanismos de empowerment para minimizar a discriminación de xénero (algo no que o acceso á cultura inflúe enormemente) e diminuír o peso da enfermidade e a malnutrición en nenos.

E aquí é onde entra de novo Kourchner: «Hai que convencer a quen adquirisen coñecemento e cultura para que sigan en casa, para que transfiran todo o que aprenderon e contribúan a crear sistema».

Un sistema ao que, a xuízo de John Kilama, presidente do Instituto de Biociencias e Desenvolvemento Global e un dos máis reputados coñecedores da realidade africana, non lle fan falta nin doazóns nin máis débeda externa: «O que necesitamos son socios e non caridade». «A fame non é unha enfermidade, senón un síntoma», puntualiza. E as súas causas, enumera, son a propagación de enfermidades evitables, os escasos niveis de educación, a presenza de conflitos armados, a falta de ciencia e de científicos, o racismo, o rol actual das compañías multinacionais ou o peso dos subsidios agrícolas sobre «a libre competencia». Todo iso leva, como di Kourchner, a ter que efectuar aproximacións en saúde pública de tipo transversal. «Estamos a falar de pacientes sen fronteiras, con necesidades médicas, sanitarias, de educación e de acceso a recursos que transcenden os límites dos estados».

Os Obxectivos do Milenio

Img eth nutrition208001 small
Koffi Annan, en calidade de Secretario Xeral da ONU, deu a coñecer, no Cume do Milenio de 2000, o compromiso dos países asinantes de lograr unha redución significativa dos índices de fame negra e pobreza, ademais de mellorar as condicións de vida dos países máis desfavorecidos. O compromiso que alcanzou maior notoriedade polo que significa é a intención de reducir á metade a poboación que padece fame ou desnutrición para 2015.

En total, Annan deu a coñecer oito grandes compromisos. Constitúen os Obxectivos do Milenio para o Desenvolvemento. Son:

  • Obxectivo 1. Erradicar a pobreza extrema e a fame
  • Obxectivo 2. Lograr o ensino primario universal
  • Promover a equidade de xénero e a autonomía da muller
  • Obxectivo 4. Reducir a mortalidade infantil
  • Obxectivo 5. Mellorar a saúde materna
  • Obxectivo 6. Combater o VIH/SIDA, o paludismo e outras enfermidades
  • Obxectivo 7. Garantir a sustentabilidade ambiental
  • Obxectivo 8. Fomentar unha asociación mundial para o desenvolvemento

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións