Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Psicoloxía e saúde mental

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Pasado e presente da terapia electroconvulsiva

Usado desde a década dos 30, este tratamento, hoxe seguro para o paciente, séguese utilizando de forma efectiva

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 20deFebreirode2009

Quen non lembra aquelas películas nas que se sometía ao enfermo mental a un electroshock, sen mediar anestesia nin outros coidados médicos -máis como castigo brutal que como terapia-! Fraco favor fíxolle entón o cinema a este procedemento que é considerado, neste momento, seguro e efectivo para pacientes adultos e adolescentes que padecen, entre outros trastornos, depresión maior ou esquizofrenia e que non responden de forma positiva a outros tratamentos.

Img enfermedadImagen: Charlie Balch

A terapia electroconvulsiva (TEC), utilizada desde os anos 30, sobre todo no tratamento da depresión severa, estaba considerada como un procedemento atroz e moi perigoso. Os pacientes, durante e despois do tratamento, sufrían fracturas óseas, arritmias cardíacas e convulsións, entre outras consecuencias provocadas pola falta de sedación e anestesia. Hoxe, sempre baixo anestesia, a TEC é un tratamento altamente efectivo para tratar, ademais da depresión, o trastorno bipolar e outras patoloxías refractarias ao tratamento psicotrópico.

Mediante uns eléctrodos colocados nun ou ambos os lados da cabeza do paciente, a aplicación dunha carga eléctrica durante uns segundos -a dose depende das características de cada paciente- no tecido cerebral provoca, de maneira controlada, unha desestruturación na actividade eléctrica propia do cerebro, provocando unha convulsión xeneralizada, é dicir, unha crise comicial. Iso, á súa vez, altera os efectos dos neurotransmisores no sistema nervioso central, que son as sustancias químicas encargadas da transmisión dos sinais desde unha neurona ata a seguinte a través das sinapsis.

A TEC

A terapia electroconvulsiva realízase baixo anestesia e relaxantes musculares para que esta actividade convulsiva non afecte o organismo

Esta técnica realízase baixo os efectos de anestesia intravenosa e relaxantes musculares para que esta actividade convulsiva terapéutica non afecte o organismo, ademais de analxésicos para aliviar a posible dor mandibular. Así mesmo, e a modo de prevención, o psiquiatra responsable pode decidir interromper ou diminuír as doses de medicamentos que o paciente estea a tomar para minimizar os posibles efectos secundarios. Entre eles atópanse os fármacos antiepilépticos, o litio (utilizado no tratamento da teima e a depresión), a teofilina (antiasmático) e as benzodiazepinas (medicamentos psicotropos).

Aínda que algunhas persoas apuntan a unha leve confusión e dor de cabeza despois da terapia, os efectos secundarios poden producir un déficit de memoria que, aínda que nalgúns casos pode ser prolongado debido a un maior número de sesións, é reversible, e o normal é que teña unha duración de horas, días e, mesmo, meses. Por este motivo, convén avisar ao paciente e a familia que se se lle practica a TEC de forma ambulatoria é imprescindible que vaia acompañado. Os efectos máis persistentes son a euforia e os trastornos no percibir, o actuar e o pensar, aínda que a súa duración non vai máis aló do seis meses.

No entanto, os expertos sinalan que a intensidade destes efectos depende en gran parte da susceptibilidade do paciente, do seu estado de saúde previo, da técnica utilizada (se é unilateral ou bilateral), e do número e a frecuencia das sesións aplicadas. En canto a contraindicaciones para este procedemento, non se pode afirmar que sexan absolutas. Con todo, hai situacións de risco relativo, como a presenza de tumores ou hemorraxias cerebrais, os problemas cardiovasculares recentes -como un infarto agudo de miocardio– ou malformacións vasculares, embarazo e algún problema asociado á anestesia xeral.

Indicacións

A aplicación de TEC considérase efectiva en pacientes con depresión grave, trastorno bipolar ou esquizofrenia cando os síntomas persisten a pesar do tratamento farmacolóxico. Os expertos mesmo están de acordo en que a terapia electroconvulsiva debería considerarse como unha alternativa terapéutica na depresión maior grave do adulto.

Ademais, apuntan que pode utilizarse como elemento de prevención naqueles pacientes con alto risco de suicidio , con afectación física grave, en inanición voluntaria, cando hai efectos adversos graves fronte á terapia farmacolóxica e por elección informada do paciente. Outra das indicacións é a catatonia. Ao redor do 10% dos pacientes ingresados por trastorno psiquiátrico agudo presenta este cadro, e con maior frecuencia naqueles con esquizofrenia ou, en menor porcentaxe, con psicose . De forma común adopta un patrón de excitación-delirio ou estupor. A pesar de que responde a diversos tratamentos, entre os que se atopan os barbitúricos e as benzodizepinas, A terapia electroconvulsiva é, tamén neste caso, a terapia de elección.

Ante estes trastornos psiquiátricos, as guías de práctica clínica pon de manifesto que a TEC é probablemente máis efectiva que a farmacoterapia a curto prazo, e que a combinación da terapia electroconvulsiva con farmacoterapia non mostrou ter maior efecto a curto prazo que a TEC aplicada exclusivamente.

MELLORA A CALIDADE DE VIDA

ImgImagen: Dawn Simon
En España, e segundo os últimos datos obtidos dunha análise retrospectiva realizado en todos os hospitais con Unidade de Psiquiatría, os patróns de utilización da terapia electroconvulsiva teñen unha taxa de variabilidade importante nas diferentes comunidades autónomas. Así, segundo conclúen os autores na revista “European Psychiatry”, nun 46,4% das unidades prescribíase e aplicábase este procedemento, nun 28,3% só se prescribían, e no 25,3% restante nin se prescribía nin se aplicaba a TEC. As unidades nas que se formaba aos residentes en psiquiatría e, ademais, tiñan maior número de camas, aplicaban máis a TEC..

A pesar dos datos anteriores, a evidencia científica apunta que a terapia electroconvulsiva mellora a calidade de vida dos pacientes. Así o sinala un recente estudo publicado na revista “British Journal of Psychiatry”, onde se avalían os efectos sobre a calidade de vida e funcionalidade dos pacientes que foron sometidos a terapia electroconvulsiva. Despois da aplicación de diversas series de TEC, os pacientes aceptan con confianza o tratamento e superan os efectos adversos e declaran sentirse mellor.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións