Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Psicoloxía e saúde mental

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Patoloxía dual infradiagnosticada

Os expertos alertan do incremento dun tipo de enfermidade, coñecida como patoloxía dual, que une enfermidade mental e condutas adictivas

Os trastornos mentais no seu conxunto constitúen a causa máis frecuente de carga de enfermidade en Europa, por diante das enfermidades cardiovasculares e do cancro. A Organización Mundial da Saúde (OMS) estima ademais que a incidencia destas enfermidades tende a crecer, até o punto de que en 2020 haberá polo menos una persoa en tratamento por unha enfermidade mental por cada catro familias. Nesta situación os psiquiatras chaman a atención sobre un tipo de enfermidade mental que consideran infradiagnosticada e en aumento: a chamada ‘patoloxía dual’.

O termo ‘dual’ fai referencia á enfermidade mental e as condutas adictivas, e o que reclaman os psiquiatras é un cambio de paradigma: non ten sentido, explican, considerar ambas as patoloxías como algo disociado, que debe ser tratado de forma independente, cando moi a miúdo danse xuntas no mesmo paciente. Como explicaron recentemente expertos da Asociación Española de Patoloxía Dual na presentación do primeiro congreso internacional desta especialidade que terá lugar en España, a idea de asociar enfermidade mental e condutas adictivas non é do todo nova, pero está a necesitar case una década paira difundirse.

Sen diagnóstico nin tratamento

Non se pode saber aínda si é a adicción a que conduce a enfermidades mentais, ou é á inversa

Xa nos anos noventa un estudo chamado ‘Epidemiological Catchment Area’, Proxecto ECA, analizou a incidencia da enfermidade mental entre a poboación estadounidense e revelou que ao redor da metade de quen sufrían trastornos psiquiátricos manifestaban ademais una conduta adictiva, como o consumo de drogas ilegais. Pero segue sen haber datos deste problema en España, e a Asociación Española paira o Estudo e Investigación en Patoloxía Dual (AEIPD) non se creou até hai apenas tres anos.

De feito, uno dos primeiros obxectivos dos psiquiatras é poder medir a incidencia da patoloxía dual en España. Pero o que parece xa claro, aínda sen estes datos, é que esta patoloxía está aínda moi «infradiagnosticada», sinala o presidente da AEIPD, Nestor Szerman. A patoloxía dual «é una realidade clínica controvertida e descoñecida por algunhas correntes clínicas. Por iso existe actualmente un gran número de persoas non diagnosticadas e sen tratamento adecuado, o que incide na morbilidad e mortalidade dos pacientes».

Parte do problema, segundo explica o presidente honorario desta Asociación, Carlos Álvarez Vara, é que «existen dúas redes asistenciais do todo separadas paira un único enfermo». Así, non son nada raros os casos en que o enfermo é rexeitado en todas as portas que toca, unhas veces por ser adicto e outras por ser enfermo mental. «Déronse situacións lamentables», di Álvarez Vara. María Inés López-Ibor, psiquiatra da Universidade Complutense de Madrid e membro do comité organizador do congreso, que tamén resalta o descoñecemento actual sobre esta enfermidade: «tradicionalmente ninguén se paraba a pensar se os consumidores de drogas ou en xeral as persoas con condutas adictivas ían desenvolver patoloxía mental. Agora si poderemos detectar precozmente a estas persoas e porlles o tratamento que necesitan».

Mecanismos neurológicos comúns

A través da Asociación aspírase a crear redes clínicas específicas paira mellorar a asistencia dos pacientes; a fomentar a investigación sobre a enfermidade; a formar profesionais sanitarios capaces de detectar estes cadros canto antes; e a asesorar aos afectados e as súas familias.

Non só foron os, aínda escasos, estudos epidemiolóxicos e a experiencia cotiá dos psiquiatras o que chamou a atención sobre a enfermidade dual. Cada vez hai máis evidencias procedente do ámbito das neurociencias de que moitos dos mecanismos implicados en enfermidades mentais estano tamén nas condutas adictivas, «que son en si mesmas una enfermidade mental», lembrou Szerman. Non se pode saber aínda, con todo, si é a adicción a que conduce a (outras) enfermidades mentais, ou é á inversa. Os pacientes con patoloxía dual presentan a miúdo cadros clínicos complexos de diagnosticar, onde os síntomas da enfermidade mental e a conduta adictiva non son tan claros.

Tratamento, involuntario?

Img psicofarmacos21

Na rolda de prensa de presentación do próximo congreso internacional de patoloxía dual lembrouse -inevitablemente- o recente suceso en Murcia en que un afectado de esquizofrenia e adicto asasinou á súa nai. Os psiquiatras reiteraron que os enfermos mentais protagonizan moitos menos actos violentos que as persoas sas. Insiste niso mesmo a Estratexia en Saúde Mental do Sistema Nacional de Saúde, publicada en 2007 e elaborada coa axuda de numerosas asociacións e expertos: «algúns dos motivos de crecente inseguridade cidadá máis visibles da nosa sociedade -criminalidade, accidentes de tráfico, abusos e violencia doméstica e de xénero, vagabundeo- asócianse á enfermidade mental no imaxinario colectivo».

Con todo, exhórtase/exhótase no informe que, en realidade, «os trastornos mentais contribúen pouco á xeración destas secuelas sociais, polo que é fundamental tomar iniciativas que aumenten o coñecemento da enfermidade mental e axuden a reducir o estigma e a marxinación asociados ás persoas que sofren estes trastornos e aos seus familiares». Ademais, co tratamento adecuado un enfermo mental pode facer vida normal durante longos períodos de tempo. Entón a cuestión entón é: por que non obrigar a persoas con trastornos mentais graves a que tomen a súa medicación? Hoxe en día está regulado por lei o ingreso involuntario nunha unidade psiquiátrica, pero non o tratamento involuntario administrado de forma ambulatoria.

É algo que reclama a asociación FEAFES, una confederación que agrupa ás federacións e asociacións de persoas con enfermidade mental e aos seus familiares, e no que se mostra de acordo Carlos Álvarez Vara, presidente honorario de AEIPD. Con todo é una cuestión controvertida entre os psiquiatras, en parte porque dubidan dos posibles riscos asociados a un psicofármaco potente administrado en casa, e polo que supón de intromisión na esfera íntima dun paciente. «Non é fácil aplicar un tratamento involuntario, hai que facer plans e pensar como facelo», sinala María Inés López-Ibor, psiquiatra da Universidade Complutense de Madrid.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións