Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Patricia Pozo, servizo de Neurología do Hospital Vall d´Hebron, Barcelona

«A tensión é o principal desencadenamento de crise migrañosas»

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 11deDecembrode2006

Esta investigadora colabora activamente co Plan de Acción na Loita contra a Hemicrania (PALM), unha enfermidade que afecta a un 12,6% da poboación española e que, no entanto, escapa en numerosas ocasións ao control médico. Os pacientes, case sempre as pacientes, optan por automedicarse e sufrir as súas cefaleas insidiosas en silencio. Moitas veces decláranse incapaces de traballar, pero asumen que ninguén pode quedar en casa por unha simple dor de cabeza… Sexa como for, a mesma OMS declarou á hemicrania como unha enfermidade gravemente incapacitante e calcúlase que case a metade dos enfermos veríase inhabilitado durante as crises para levar a cabo unha tarefa laboral.

Toda unha dor de cabeza…

Só quen o padecen saben que non ten nada de conto. Tampouco o toman de broma as administracións, posto que a hemicrania bota a perder en España máis de 1.800 millóns de euros ao ano por absentismo e produtividade reducida

Sen contar con quen apechugan e levan o seu cefalea a traballar…

O presidente do Foro Español de Pacientes, Albert Jovell, acuñou o termo presentismo (como réplica a ausentismo) á mantenta desta enfermidade e para referirse a pacientes que deciden ir ao traballo botando man de analxésicos e sen caer na conta de que o seu rendemento vai ser nefasto e de que poden comprometer a súa seguridade laboral ou a de terceiros.

Pero a ningún xefe gústalle escoitar «dóeme a cabeza e hei decicido quedarme en casa».

A maioría das persoas temos moi pouca e moi mala información sobre a hemicrania… Lembro unha ocasión na que me atopaba ceando cuns amigos e preguntáronme a que me dedicaba no hospital. Cando dixen que investigaba a hemicrania pensaron que se trataba dunha enfermidade mental, algo de tolos. Curiosamente, expliquei a grandes liñas en que consiste a enfermidade e vin algunhas mans levantándose discretamente para deixar claro que sufrían estes síntomas. Quen non padeza hemicrania a recado coñece alguén que si a padece, e deuse conta de que non é para tomalo de broma. A hemicrania é unha cefalea ou dor de cabeza que ten lugar de forma episódica e crónica. Empeora co exercicio físico, así como con luces, ruídos ou cheiros intensos… Non se pode dicir que poña en risco a supervivencia do paciente, pero é unha das enfermidades que peor afectan á calidade de vida e, en consecuencia, debe ser considerada como grave.

A hemicrania é tres veces máis habitual en mulleres que en homes. Culpamos aos cromosomas?

As medidas paliativas de tensións teñen un efecto beneficioso sobre a hemicrania e os factores estresantes actúan empeorando as crises Non sabemos exactamente cal é a causa de semellante discriminación. Foron identificados tres xenes portadores da enfermidade pero pouco coñecemos das súas posibles mutacións. Eu máis ben enfocaríao polo lado das hormonas… As mulleres temos máis hemicrania que os homes; pero tamén temos máis sorte. Do mesmo xeito que a hemicrania se acentúa durante as menstruaciones, moitas veces remite e chega a desaparecer do todo tras a menopausa. Lamentablemente, hai mulleres que asumen a dor que ocasiona a hemicrania como unha cousa natural e inevitable, do mesmo xeito que fan coa dor menstrual. Outras caen nun abuso inútil de analxésicos que, paradoxalmente, empeorará a súa situación polo que denominamos cefalea de rebote. Logo está ese asunto da tensión.

Se estresan máis as mulleres que os homes?

Se partimos da base de que a tensión é o principal desencadenamento das crises migrañosas poderiamos facer unha extrapolación. Comprobouse que todas as medidas paliativas de tensións teñen un efecto beneficioso sobre a hemicrania e que os factores estresantes actúan empeorando as crises. Moitas pacientes acaban por desenvolver o que chamamos prodromos, conciencia de hemicrania que lles permite intuír con gran exactitude que situación vailles a afectar de maneira negativa.

Permiten as técnicas espectográficas identificar o efecto da hemicrania no cerebro?

O dano non se causa no cerebro senón nas meninges, desde onde as técnicas espectográficas permitíronnos visualizar o que chamamos aura… Unha dor irradiada a partir da zona posterior do cranio e que avanza por ambos os lados ata alcanzar a fronte.

Como acougar a dor?

O primeiro que hai que facer é tomar conciencia de enfermidade, acudir ao médico e solicitar unha pauta que permita ao paciente levar unha vida normal. Unha vida relaxada e sen tensión amortece a hemicrania, do mesmo xeito que un horario máis ben disciplinado en canto a quendas de comida e soño. Os triptanes, neuromoduladores específicos para combater a aura migrañosa (hai oito axentes comercializados), combinados con antiinflamatorios non analxésicos, permiten a moitos pacientes levar unha vida o mar de satisfactoria.

Tamén a marihuana calma a dor.

Non no caso da hemicrania. A dor migrañoso é distinto a outras dores e, por exemplo, é pouco sensible á acción analgésica.

Hai alimentos que prexudiquen ou beneficien a hemicrania?

Un pouco de café axuda, moito empeora. Os alimentos ricos en glutamato como conservas, produtos de sobre ou embutidos poden agravar os cadros; pero o peor é ayunar… O xaxún é un dos estresantes peores de face ao organismo e, como tal, empeora a hemicrania. Especulouse con que un déficit de magnesio ou de vitamina B2 poidan estar implicados na enfermidade, pero non se estudou a fondo. Ás veces, os prodromos confunden aos pacientes. Por exemplo, tiña unha paciente estudante que aseguraba que cada vez que bebía leite antes dun exame sufría ataques migrañosos que lle impedían un bo rendemento na proba… Pensaba a paciente que a culpa era do leite pero era da tensión do exame, e puiden demostrar que se tomaba leite sen mediar un exame non había crise. Outras persoas toman doces ou chocolate para combater unha tensión e pensan que tales alimentos lles causan hemicrania cando, en realidade, as cefaleas débense ante todo á tensión.

Cando unha paciente acode ao médico de cabeceira e refírelle que sofre unha dor de cabeza, este sáelle con «e que máis lle ocorre?»… Poida que en atención primaria non se identifique tan ben á hemicrania como unha enfermidade grave.

En defensa dos compañeiros de atención primaria debo dicir que a hemicrania esixe unha anamnesis moi detallada e longa; dado o escaso tempo de consulta de que se dispón en ambulatorios e centros de saúde, talvez sexa mellor descartar antes posibles infeccións ou síndromes febrís… O malo, entón, é que os pacientes teñen a sensación de que o médico non entende tampouco a súa enfermidade, co que caen na automedicación e non consultan. O PALM busca, precisamente, sensibilizar a médicos e demais profesionais sanitarios, pacientes e administracións sobre o importante de identificar canto antes unha hemicrania para tratala como cómpre e posibilitar ao paciente unha vida normal.

PALM

Img
Imaxe: Kenji Ross / Flickr

O Plan de Acción na Loita contra a Hemicrania (PALM) é unha iniciativa apadriñada polo Ministerio de Sanidade e Consumo e co patrocinio da industria farmacéutica (MSD) que reúne a sete entidades de ámbito nacional: a Sociedade Española de Neurología, Fundación Española de Enfermidades Neurológicas, Sociedade Española de Médicos de Atención Primaria, Sociedade Española de Medicamento de Familia e Comunitaria, Asociación Española de Especialistas en Medicamento do Traballo, Colexios oficiais de Farmacéuticos e Foro Español de Pacientes.

Nos últimos meses, o PALM levou a cabo unha enquisa sobre 5.668 persoas de toda España (exceptuando Ceuta e Melilla), incluíndo a 302 pacientes con hemicrania previamente diagnosticada. Dita enquisa, cuxos resultados aparecen publicados en www.programapalm.org , recoñece que un 60% dos entrevistados di ter unha información insuficiente acerca da enfermidade. Por comunidades autónomas, a maior prevalencia de hemicrania aparece en Canarias, seguida de Murcia e Cantabria.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións