Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Previr que os nenos se afoguen nunha piscina

A maior parte dos accidentes en piscinas ocorren os fins de semana e despois de comer, á primeira hora da tarde, cando os proxenitores están máis distraídos ou cansos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 30 de Xullo de 2010
img_ninos natacion hd_

Refrescarse e chapotear na auga é unha das actividades lúdicas predilectas de moitos nenos durante o verán. Pero pode acabar nun accidente grave e, mesmo, mortal. A maioría dos afogamentos por inmersión ocorren nas piscinas particulares e a mellor forma de evitalos é a prevención. Neste artigo descríbese como deben aplicarse diversas medidas de protección, como as recomendadas pola Asociación Americana de Pediatría. Ademais, explícase a importancia de que os proxenitores aprendan a realizar as manobras de reanimación cardiopulmonar básica, xa que, en caso de accidente, poden evitar un desenlace fatal.


Segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS), os afogamentos por inmersión en auga doce ou salgada en nenos de 5 a 14 anos son a cuarta causa de morte no mundo e a quinta en nenas, xa que “os homes son máis imprudentes”, admite Juan Manuel Contreras, pediatra en Alcalá la Real (Xaén) e membro da Asociación Española de Pediatría (AEP). “Nos pequenos de máis dun ano é a primeira causa de morte e a maioría dos casos rexístranse entre os menores de 10 anos”, engade.

Por países, en EE.UU. constatouse que o afogamento é a segunda causa de morte accidental entre os pequenos de 1 a 9 anos. A maior taxa concéntrase no grupo de 0-4 anos de idade, mentres que os mozos adolescentes son o segundo maior grupo de vítimas, segundo informa Contreras. En España, o Ministerio de Sanidade e Política Social coincide na súa páxina web ao sinalar que os nenos homes de 1 a 4 anos son os máis vulnerables. O Ministerio asegura que “este episodio colle por sorpresa, pois é silencioso, sucede en segundos”.

No entanto, é fundamental que os proxenitores teñan en conta que “os bebés poden afogarse con pouca auga, a pouca profundidade. Se caen e non se poden levantar, basta con 30 centímetros de auga para que se afoguen”, insiste Contreras.

Causas dos afogamentos

Máis do 85% dos afogamentos por inmersión son accidentais e o 90% ocorre en piscinas particulares, nas zonas de máis desenvolvemento económico e nas épocas tépedas ou de calor. Agora ben, cando un neno cae de maneira accidental en auga fría e está a piques de afogarse, o seu metabolismo basal baixa e ten menor risco, de modo que o prognóstico destes accidentes é máis favorable.

Outras causas clásicas dos afogamentos por inmersión, como o corte de dixestión ou o padecimiento dunha cambra, non son propias da infancia. Nos nenos “o principal motivo do afogamento é, simplemente, sufrir un accidente ou un golpe mentres se xoga“, comenta Contreras. A maior parte destes accidentes ocorren os fins de semana e despois de comer, á primeira hora da tarde, cando os proxenitores están máis distraídos ou cansos. “Nese momento de sopor, tras a comida, é preferible que os pais durman a sesta e que prohiban o baño aos nenos ata máis tarde, cando estean descansados, despexados e poidan vixialos ben”, aconsella.

Medidas de vixilancia e protección

As clases de natación reducen o risco de afogamento en nenos pequenos, pero non substitúen á supervisión dos adultos

Debido a que o menor descoido pode ter un desenlace fatal, a Academia Americana de Pediatría (AAP) solicita aos pais que presten aos seus fillos a máxima atención mentres estean na piscina e que tomen medidas de protección cada vez que estes naden ou xoguen preto dunha. “A pesar de que as recentes investigacións demostran que as clases de natación poden reducir o risco de afogamento en nenos de 1 a 4 anos, as leccións non substitúen á supervisión dos adultos cando os pequenos están dentro ou preto da auga”, destaca Contreras.

A AAP afirma que este control debe ser ininterrompido, posto que é esencial para todos os nenos, aínda que recibisen clases de natación. Non son poucos os menores que se afogaron, a pesar de acudir a clases de natación e a quen lles supervisaban adultos que lles deron as costas por un momento. “Nin ao mar nin aos nenos hai que darlles as costas, pois poden sorprender nun momento”, lembra respecto diso Contreras. É máis, aínda que saiban nadar, é conveniente que leven salvavidas, burbullas ou flotadores, polo menos, ata os 7 ou 8 anos, como medida de seguridade adicional, segundo este pediatra.

Ademais de extremar a vixilancia para previr estes temidos accidentes nas piscinas, a AAP tamén aconsella adecuar as instalacións acuáticas con diferentes sistemas para velar pola súa integridade física. Segundo esta asociación, tanto as piscinas como os spas débense cercar cunha barreira ou valos cunha altura suficiente para que os pequenos non poidan saltalas e colocar un peche automático para separalos do resto da vivenda e o seu terreo, xa sexa un patio ou un xardín. Ao contrario do que moitas persoas imaxinan, as piscinas inflables e as portátiles poden ser perigosas porque os nenos poden acceder sen problemas a elas e caerse dentro. Para evitalo, tamén se deben valar.

Xunto con estas medidas, tanto a piscina como o spa deben ter unha cuberta especial, así como sistemas de drenaxe e baleirado adecuados, para evitar que o corpo dun neno que sofre un afogamento quede aprisionado ou que se lle enrede o cabelo. As piscinas públicas contan a miúdo con estes sistemas, pero non as piscinas particulares, onde teñen lugar a maior parte dos accidentes.

Ante as advertencias da AAP, os pais deben utilizar varios niveis de protección, tales como a vixilancia coidadosa dos seus fillos, a aprendizaxe da reanimación cardiopulmonar (RCP) básica e a instalación de cercas, unha cuberta e unha alarma, para garantir que o tempo que os pequenos pasen xunto ao auga sexa divertido, pero seguro.

Secuelas dos “case afogamentos”

Segundo información do Ministerio de Sanidade e Política Social, por cada morte por afogamento que se rexistra durante a infancia, ao redor de 140 nenos precisan un ingreso hospitalario, a outros 20 aténdeselles en urxencias e logo reciben a alta médica. Pero, entre quen sofren unha inmersión, a mortalidade chega ao 50%, a conciencia pérdese aos dous minutos e o dano cerebral é irreversible ao catro ou seis minutos.

Os factores difundidos pola OMS e que están recoñecidos en diversos estudos como agravantes do prognóstico dos pequenos que están a piques de afogarse son a falta de conciencia ao chegar a urxencias , a ausencia de manobras de RCP básica durante os 10 primeiros minutos que seguen ao rescate, sufrir unha inmersión durante máis de cinco minutos e que o neno accidentado teña menos de tres anos. Cando un menor que sofre un destes accidentes acumula menos de tres factores, entre os anteriores, a posibilidade de superar o accidente e de ausencia de dano neurológico é do 95%, é dicir, só o 5% sufrirá secuelas neurológicas.

Reanimación cardiopulmonar básica en nenos

O mellor tratamento nos nenos é a prevención. No entanto, por sorte, na súa maioría rexístranse “case afogamentos”. Ante a sospeita destes, debe acudirse canto antes a socorrer ao menor afectado. As manobras de reanimación deben empezar a realizarse dentro da auga, durante o primeiros cinco minutos, e non deben participar no rescate as persoas que non estean capacitadas, xa que se pode complicar e, mesmo, é posible que se afundan co propio neno.

O RCP básica realízase no primeiros catro minutos e comprende manobras que poden levar a cabo persoas que non son profesionais sanitarios, mentres que a reanimación cardiopulmonar avanzada debe aplicarse antes de oito minutos. Os pais con nenos pequenos e piscinas deberían aprender RCP básica, aínda que o pediatra Juan Manuel Contreras advirte de que “non é suficiente con aprender a teoría e a práctica”. A súa aprendizaxe debe ser repetitivo e secuencial, han de adestrarse de maneira continua para non esquecelo se chega o momento de utilizalo.

A diferenza do protocolo que se segue cos adultos, segundo o cal primeiro se chama aos servizos de emerxencias e despois inícianse as manobras de RCP, cos nenos hai que obrar ao revés: primeiro débese realizar o RCP básica e despois chamar a emerxencias. Unha vez que se empeza, hai que sacar ao pequeno canto antes da auga, para evitar outros problemas como o arrefriado. Durante o traslado da auga ao exterior, mantéñense as manobras de RCP básica, que debe ser de aplicación rápida, inmediata e coordinada co persoal sanitario.

A pesar de que as novas revisións das guías de RCP sinalan que a frecuencia de compresións torácicas é de 30 por 2 insuflaciones de aire tanto en nenos como en adultos, estas varían en función da idade do menor: nos lactantes e menores dun ano, a insuflación de aire debe abarcar tanto a boca como o nariz do bebé; nos pequenos de 1 a 7 anos, faise só na boca; e nos nenos de máis de 8 anos, débese realizar a boca a boca.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións