Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Psicoloxía e saúde mental

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Procesando o duelo

O duelo, consecuencia dos nosos apegos afectivos, é un acontecemento vital estresante que tarde ou cedo habemos de afrontar todos os seres humanos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 05deMarzode2007

A perda e o duelo acompáñannos ao longo da nosa vida. Os investigadores interesados no proceso do duelo estudaron moitas cuestións respecto diso, como a descrición e explicacións sociolóxicas, os trazos clínicos das reaccións normais e patolóxicas nas distintas idades, sexo e culturas; os programas de prevención, a relación entre o duelo e outras clases de perda, así como as diversas formas culturais do loito. Agora, un recente estudo mostra empíricamente o curso normal dos sentimentos tras a morte dunha persoa achegada.

Quizais pola perda de redes sociais e con elas de moitos dos recursos clásicos, entre os que se atopan o apoio de familiares, relixiosos, veciños e amigos, a poboación en duelo demanda un maior apoio sanitario. É a cara máis triste da individualización da sociedade. Nun estudo realizado en Atención Primaria, presentado no sétimo Congreso da Asociación Europea de Coidados Paliativos en 2001, os datos revelaron que a taxa anual de consultas ao centro de saúde resultou ser un 80% maior entre os que perden a un ser querido que no resto da poboación. Noutros estudos obtéñense resultados similares; en viúvas o número de consultas dispárase nun 63% no seis primeiros meses e en viúvos multiplícase por catro durante os 20 primeiros meses.

Estudando sentimentos

Un grupo de psiquiatras de EEUU realizou o primeiro estudo retrospectivo con 233 persoas que sufriran a perda dun familiar por morte natural. O estudo, publicado en The Journal of the American Medical Association, ratifica primeiro as etapas clásicas do proceso de duelo establecidas desde a década dos 60 polo psicanalista británico John Bowlby e, segundo, a mesma sucesión que el apuntaba: a negación é máis forte ao principio do duelo, seguida pola saudade, a ira e a depresión. A partir do seis meses, estes sentimentos empezan a descender e aumenta a aceptación.

Analizáronse as respostas do entrevistados seis meses despois da perda que, na maioría dos casos, era a parella. Ao establecer unha media de todos os sentimentos que presentaban, os autores observaron que a aceptación foi
significativamente maior que a saudade e esta dábase en maior medida que a
negación, ata finalizar coa ira. Os investigadores conclúen que a perda dun ser querido acéptase máis rapidamente do que esperaban pero cun gran sentimento de saudade.

Nunha primeira fase do duelo anticipado, os familiares presentan un shock emocional, mestura de sensación de pena e depresión

Para os expertos, no proceso de duelo, máis importante que saber en que fase está unha persoa é o feito de establecer se se quedou estancada nalgunha delas, sobre todo na negación, por que non permite pasar á seguinte fase para, progresivamente, desenvolver todo o proceso. Establécese que se dura máis dun ano é preciso acudir ao especialista, pois persoas cun trastorno prolongado do duelo adoitan presentar alteracións psiquiátricas, como depresión maior ou tensión postraumática.

Duelo anticipado

Moito se escribiu sobre as necesidades do paciente moribundo pero, que sucede aos familiares do enfermo cando saben que a morte está preto? Na evolución cronolóxica do duelo hai momentos e fases precisos que, pola súa peculiaridade, requiren dunha atención particular, como sucede no duelo anticipado (antes do falecemento). A posibilidade de intervir nestas fases dáse, sobre todo, con pacientes terminais que permanecen nos seus domicilios, como o que ocorre en enfermidades dexenerativas.

Nunha primeira fase do duelo anticipado, os familiares presentan un shock emocional, mestura de sensación de pena e depresión. Na segunda etapa adóitase dar un interese pola persoa que se irá, o que permite acabar con situacións inacabadas, resolver conflitos e sentimentos. A terceira fase é unha tentativa para adaptarse á ausencia do ser querido: apréndese como van ser as cousas sen a outra persoa, a asumir a soidade. Os expertos explican que permite cambiar actitudes fronte a morte e a perda da persoa.

A fase previa á morte dun familiar deixa un fondo recordo en toda a familia e será un dos temas reiterativos á hora de elaborar o duelo. Os profesionais da saúde resumen como obxectivo primordial nesta fase coidar e axudar a despedirse ao enfermo e á familia. Os expertos están de acordo en que no duelo anticipado a morte acéptase mellor xa que o mesmo proceso da enfermidade acéptase como unha oportunidade para resolver cuestións pendentes. E mesmo, ás veces, durante unha agonía prolongada os membros da familia a miúdo finalizan o seu duelo antes da morte real. Non é infrecuente que despois dunha longa agonía a familia experimente certo alivio ao terminar a dor e a loita.

POR VIDAS NON VIVIDAS

Img
O Consello de Europa, en novembro de 1976, creou unha Comisión de Saúde Pública que deu como resultado un informe publicado baixo o titulo dos problemas que conciernen á morte e aos coidados dados aos moribundos, aprobado en Estrasburgo en 1981. Este informe fai alusión, con respecto aos nenos moribundos, que a morte do neno é particularmente insustentable porque sobrevén antes de tempo. Afecta os pais, mergullándolles nunha profunda angustia pola impotencia, inocencia e a non oportunidade de vivir.

Por este motivo, no caso das mortes perinatales ou neonatales o proceso de duelo é diferente. Segundo describen os expertos, aos pais non lles é posible incorporar en se mesmos ningunha parte do recentemente nado e facela adaptable. O duelo pola morte dun neno compréndese mellor se llo compara coa perda por amputación dun membro. A morte do fillo antes do nacemento provoca que familiares e amigos dos pais manteñan unha actitude distante, tal como adóitase facer cando a unha persoa é amputada, como resposta ao medo e a ansiedade que lles xera.

Segundo datos recompilados por Ronald J. Knapp, xa en 1986, a resposta dos pais ante a perda dun fillo resúmese nunhas pautas características. Estes patróns modais comúns de resposta, tal como denominounas, dábanse nunha ampla maioría dos pais da súa mostra tanto na forma como na intensidade, entrañando connotacións beneficiosas e prexudiciais. Estas pautas resposta representan aspectos naturais do complexo proceso de duelo, e englóbanse na promesa de non esquecer nunca ao fillo, o desexo de morrer, unha revitalización das crenzas relixiosas, cambio de valores, maior tolerancia e unha sensación de persistencia da dor.

No proceso da pena está inmersa unha sensación de ofensa que emerxe, en especial tras a morte dos nenos, como unha necesidade de xustiza. O sentido da rectitud sobre a vida, innato no ser humano, provoca unha sensación de agravio cando un neonato ou neno pequeno morre.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións