Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Prótese de cadeira

O aumento da esperanza de vida fai posible expor con éxito a substitución das articulacións de cadeira danadas por próteses artificiais

Desde unha leve molestia ata unha intensa dor, que ademais é incapacitante. Así se presenta a artrose de cadeira, principal causa dos implantes de cadeira en España. Esta afección adoita darse especialmente entre persoas de mediana e terceira idade, co que as intervencións para implantar próteses de cadeira aumentaron na última década a un ritmo espectacular e son xa 16.000 os españois que anualmente se someten a esta intervención. Á cirurxía tradicional únese agora a minimamente invasiva. Aínda que aínda pouco utilizada en comparación con sistemas tradicionais, achega maior comodidade o paciente e reduce os custos de hospitalización ao precisar un postoperatorio máis curto.

Case o 90% a quen se realiza unha substitución de cadeira son persoas que superaron os 55 anos. En máis do 80% dos casos, a enfermidade que provoca a necesidade de recorrer a unha prótese é a artrose de cadeira (doenza que produce o desgaste do cartílago articular e provoca dor e rixidez), aínda que a articulación tamén pode resultar danada por outras enfermidades reumáticas, como a artrite reumatoide. En principio téntase aliviar os síntomas da enfermidade con tratamentos conservadores, que tratan de diminuír a dor e mellorar a mobilidade da articulación lesionada; só cando non se consegue alivialo, recórrese á colocación dunha prótese cadeira, un dos maiores adiantos da cirurxía ortopédica do século XX. Esta articulación artificial debe o seu deseño e utilización xeneralizada a sir John Charnley, un cirurxián ortopédico británico que desenvolveu, xunto a un equipo de enxeñeiros, a técnica e prótese dos materiais utilizados na prótese de cadeira.

A articulación é unha estrutura do organismo onde se unen os ósos. No caso da cadeira son o fémur, cuxo extremo superior é unha esfera, cunha cavidade situada na pelvis que se denomina cotilo. Os extremos dos ósos que forman a articulación están recubertos polo cartílago articular, que amortece as forzas que actúan sobre o óso e permite o movemento da articulación. Ademais, a articulación está rodeada por unha cápsula recuberta pola membrana sinovial, que produce un lubricante (o líquido sinovial) que axuda a diminuír o seu desgaste. Cando se padece artrose a membrana sinovial produce unhas sustancias químicas que destrúen o cartílago articular e provocan dor e rixidez, polo que o paciente evita o movemento da articulación.

A artrose e a artrite reumatoide son as principais indicacións para optar á substitución da cadeira por unha prótese artificial

Se a destrución articular é grave o afectado só poderá volver desempeñar parcialmente as súas actividades diarias se recorre á substitución da súa cadeira por unha articulación artificial. En función da idade e a doenza específica de cada persoa utilízanse un tipo ou outro de prótese. O máis xeneralizado é a prótese que se fixa ao óso con cemento acrílico, utilizada en pacientes maiores de 70 anos. Neste caso o óso ten peor calidade e non a prótese non pode adherirse correctamente. Para pacientes máis novos utilízanse as próteses de titanio, que permiten que o óso creza e adhírase fortemente á prótese, polo que a fixación é máis duradeira e segura. En caso de desgaste, pódense cambiar só os elementos desgastados e non a prótese completa. Aínda que non é moi frecuente, tamén se realizan próteses mixtas ou híbridas, en que unha parte se fixa ao óso sen cemento e a outra con cemento.

Eliminación da dor

Non existe ningunha dúbida achega do principal beneficio da prótese de cadeira. Para o paciente significa algo tan valioso como a desaparición da dor. Con todo, este non se evapora dun día para outro e tras a operación pódense presentar molestias durante semanas ou mesmo meses. A causa está tanto na propia cirurxía como en que os músculos que rodean a articulación están debilitados polo longo tempo que permaneceron inactivos. A intervención convencional, que adoita facerse baixo anestesia raquídea (dorme o corpo de cintura para abaixo) dura entre 90 e 120 minutos e permite que o paciente poida moverse en poucos días axudado por bastóns.

Tras recibir o alta, o paciente debe realizar exercicios polo menos tres veces por semana durante un período non menor a tres meses, o que mellora a mobilidade da articulación e permite facer vida practicamente normal, aínda que non se recomenda realizar deportes de contacto. A pesar de que todos os pacientes notan melloría tras a implantación da prótese, non en todos os casos a recuperación é igual, xa que depende do lesionada que estivese a súa articulación antes da intervención.

Actualmente existe tamén a cirurxía minimamente invasiva, que se empezou a utilizar no Hospital da Universidade George Washington. Este procedemento, que dura uns 120 minutos, é máis cómodo para o paciente xa que só require dous incisiones pequenas de non máis de 5 centímetros. Os beneficios percíbense, sobre todo, tras a operación, segundo sinala o equipo de Traumatología do Hospital Universitario de Canarias, onde se realizan estas intervencións desde o pasado mes de xaneiro. Mentres as cirurxías tradicionais de cadeira requiren unha estancia hospitalaria de tres a catro días, a maioría dos pacientes con cirurxía de mínima invasión poden volver a casa en cinco ou seis días.

Riscos asociados

Toda intervención leva riscos asociados e substituír a cadeira por unha articulación artificial non ía ser menos. Neste caso, a maior complicación potencial é a infección que pode producirse na zona da ferida; non reviste maior gravidade e adoita tratarse con antibióticos. Existe, con todo, un caso que presenta problemas de maior envergadura: que a infección se desenvolver ao redor da prótese, momento en que é precisa a retirada da articulación artificial.

Ademais dos riscos, no mundo das próteses hai outro factor que debe ser tido en conta, a vida útil das articulacións artificiais, que é limitada. No 90% dos casos, a duración das próteses totais de cadeira supera o quince anos, segundo asegura Juan Ramón Valentí, director do departamento de Cirurxía Ortopédica e Traumatología da Clínica Universitaria da Universidade de Navarra. Superado este tempo, debido ao aflojamiento da prótese, é necesario cambiala. Por iso é polo que se recomende efectuar controis periódicos ao mes, ao ano aos 5 anos e aos 10 anos de implantar a prótese.

A técnica cirúrxica

Img
Substituír unha cadeira por unha articulación artificial é unha técnica de cirurxía maior que adoita realizarse administrando á paciente anestesia raquídea. O procedemento cirúrxico consiste nunha incisión duns 15 centímetros na parte lateral da cadeira ata chegar á articulación danada, que se extrae e substitúese por unha prótese realizada con materiais artificiais. No lugar do extremo superior do fémur (que é como unha esfera) colócase unha esfera metálica unida a un vástago que se insere dentro do óso. A continuación, implantar unha cúpula de plástico na cavidade esférica da pelvis danada.

Na Cirurxía de Mínima Invasión desenvolvida recentemente, realízanse dúas incisiones de tan só 5 centímetros. Cunha guía radiográfica, os cirurxiáns inseren ferramentas pequenas para quitar a xunta e substituíla cun implante plástico e metálico. Ademais, en lugar de atravesar ligamentos, músculos e tendóns, como sucede na cirurxía tradicional, traballan ao redor dos mesmos.

Os materiais que se utilizan neste tipo de imlantes están deseñados para permitir unha mobilidade similar á previa da articulación. Para iso úsanse diversos metais, como o aceiro inoxidable, aliaxes de cobalto, cromo e titanio; e plástico, habitualmente polietileno, que é moi duradeiro e resistente ao desgaste que supón a fricción. Nas próteses tradicionais adoita utilizarse cemento para fixar o compoñente artificial ao óso, aínda que tamén existen prótese non cementadas, que se encaixan directamente no óso e utilízanse habitualmente nos pacientes máis novos.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións