Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Ramon Planas Vilà, gastroenterólogo e vicepresidente da Asociación Española para o Estudo do Fígado (AEEH)

«Os anabolizantes que usan algúns deportistas están implicados na formación de tumores hepáticos»

Este gastroenterólogo de 56 anos dirixe a unidade de hepatología do Servizo de Aparello Dixestivo no Hospital Universitario Germans Trias i Pujol de Badalona. Do 2001 ao 2003 presidiu a Societat Catalá de Digestologia e, desde o 2000, é consultor da Generalitat catalá en tratamento da hepatite crónica. Ademais da AEEH, está asociado a outras entidades internacionais de estudo do fígado como a European Association for the Study of the Liver (EASL), American Association for the Study of Liver Diseases(AASLD), International Club for Portal Hypertension e a International Ascites Club. A súa paixón polo fígado valeulle, en 32 anos de exercicio profesional, o recoñecemento de 28 bolsas do Hospital Clínic de Barcelona, do Instituto Nacional de Saúde (INSALUD), do Consell Interdepartamental de Recerca i Innovació Tecnològica (CIRIT) e do Fondo de Investigación Sanitaria do Ministerio de Sanidade e consumo.

A que obedece o seu interese por esta víscera de vísceras?

A que o fígado é o órgano máis complexo en canto ao número de procesos metabólicos que acaba controlando; dise que é a auténtica fábrica do organismo.

Trátase, ademais, dun órgano vital; se falla, morremos?

A súa función é imprescindible para a vida, xa que ten a cargo o metabolismo, síntese e transformación de gran parte das proteínas, hidratos de carbono e lípidos que incorporamos a partir dos alimentos. Aínda por riba, intervén na elaboración de factores de coagulación, na produción e secreción de bilirrubina, bilis e salgues biliares (imprescindibles para a dixestión). Grazas ao metabolismo hepático moitos fármacos que utilizamos poden xurdir efecto. É lóxico pensar, por tanto, que en circunstancias dunha insuficiencia hepática avanzada queden colapsadas as funcións antes mencionadas e o paciente só poida sobrevivir mediante un transplante hepático.

Tamén á hora dos transplantes trátase dun órgano especial.

O fígado san ten unha gran capacidade de rexeneración hística (de tecidos), o que posibilita un transplante a partir de doante vivo, requiríndose tan só unha porción do fígado habilitado para transplante. Tanto no doante como no receptor o fígado chega a alcanzar o seu tamaño normal co tempo, grazas a dita capacidade de rexeneración que, obviamente, diminúe ou mesmo se anula en circunstancias de cirrosis avanzada.

Como afectan os hábitos nutricionais á saúde do fígado? Que alimentos resultan beneficiosos ou prexudiciais?

A dieta dos pacientes con enfermidades hepáticas debe axustarse no posible á normalidade e ao equilibrio. Non existen probas convincentes de que un determinado alimento estea implicado no empeoramento ou a mellora da función hepática. Tanto a restrición de graxas como as dietas cun elevado contido proteico non demostraron unha eficacia consistente e, por tanto, non se poden prescribir como hepatosaludables. Tampouco parece razoable restrinxir a inxestión de sal en pacientes cunha saúde do fígado comprometida, salvo en caso de cirrosis [cuando el tejido normal y sano es reemplazado por un tejido cicatrizal que bloquea el flujo de sangre a través del hígado].

Axudan vitaminas e minerais?

«O café demostrou certa capacidade para reducir o nivel de fibrosis e cirrosis no fígado e un efecto protector fronte ao cancro hepático»Os suplementos dietéticos e vitamínicos só son aconsellables cando se demostrou a existencia dun déficit específico. Sempre é aconsellable comer de forma equilibrada, manter un peso próximo ao ideal e prodigar a actividade física; pero no caso das enfermidades do fígado hai que ser precavidos coa aparición de astenias (síndrome de cansazo) atribuíbles ao propio proceso patolóxico.

Sabemos que o alcol dana ao fígado.

Tanto o alcol como o tabaco poden acelerar o curso das enfermidades hepáticas, polo que resultan desaconsejables. En cambio, o café, que é fonte de antioxidantes, demostrou en estudos recentes certa capacidade para reducir o nivel de fibrosis e cirrosis no fígado; mesmo parece ter un efecto protector fronte ao cancro hepático. Quero advertir da nula eficacia de determinados tratamentos considerados como protectores hepáticos que se administran por vía intramuscular e que unicamente producirán molestias a quen pretenda protexer con eles ás súas vísceras.

Volvamos ao alcol. Por que ruta fisiopatológica danan as bebidas alcohólicas ao fígado?

Ao redor do 100% do alcol inxerido se metaboliza no fígado, onde sofre dous procesos de oxidación e dá lugar a dous compostos denominados acetaldehído e acetato. Como consecuencia desta metabolización prodúcese un desequilibrio que causa un aumento de triglicéridos no fígado (esteatosis), á vez que se favorece o desenvolvemento de hipoglucemia e hiperuricemia [ácido úrico elevado]. Ademais, o acetaldehído favorece a produción de diferentes proteínas inflamatorias e radicais libres, abocando o organismo a un estado de inflamación, hipoxia e fibrogénesis que pode redundar en procesos de morte celular, fibrosis e cirrosis.

Son hepatotóxicas as drogas máis comunmente coñecidas como a marihuana, a cocaína e a heroína?

A marihuana, do mesmo xeito que o tabaco, pode acelerar a velocidade de progresión de enfermidades hepáticas como as hepatites crónicas B e C. A cocaína, a heroína e a éxtase son causa ben coñecidos de hepatite aguda tóxica citolítica [que ataca a las células del cuerpo] que, se afecta a unha parte importante do fígado, pode dar lugar a unha hepatite fulminante e causar a morte ao drogadicto.

Ao fígado non van parar só alimentos, bebidas ou drogas, tamén medicamentos. Algunha precaución a ter en conta?

Os esteroides androgénicos anabolizantes que usan algúns culturistas e deportistas están implicados na patogenia de tumores hepáticos como o adenoma, carcinoma hepatocelular e angiosarcoma. Quero subliñar, así mesmo, que cada vez están máis de moda os tratamentos naturais a base de herbas medicinais, non sempre inocuas. Do mesmo xeito que con calquera outra medicación, habemos de asegurar de que o tratamento se realice con supervisión médica, e non vale pensar que todo o natural pode consumirse sen perigo algún.

Que herbas medicinais afectan o fígado?

Con respecto ao fígado, hai determinadas herbas que poden resultar moi prexudiciais, como pé de pomba, borraja, cineraria, nomeolvides, herba cana ou senecio áureo. Non é que non poidan tomarse estes remedios, pero é preciso un control médico, coñecer a súa composición precisa, procedencia, comprobar que as herbas se sometesen aos regulamentos de consumo e comprobar sempre a data de caducidade. Aínda que pareza evidente, o natural non sempre é tan saudable e seguro como apuntan algúns?

Barcelona hospedou recentemente un encontro internacional sobre fígado no que concursaron importantes novidades.

Este encontro bateu record de participación con 5.750 médicos inscritos. Nel presentáronse novidades acerca da hepatite (optimización do tratamento estándar actual con interferón pegilado e ribavirina, en función da resposta viral ao catro semanas de tratamento), repasáronse estudos con novos fármacos antivirais (inhibidores da proteasa ou da polimerasa) e dous novos análogos contra o virus da hepatite B (entecavir e telbivudina).

HEPATOPATÍA TÓXICA

Img farmaco1
Imaxe: Kristof Degreef

As hepatopatías tóxicas son consecuencia dunha lesión do fígado causada por medicamentos, preparados de herboristería, drogas recreativas, toxinas vexetais e tóxicos industriais. Estímase que o 10% das hepatites agudas en adultos son debidas a efectos secundarios de axentes farmacolóxicos, do mesmo xeito que un 15-30% de hepatites fulminantes. As lesións causadas por fármacos ou outros axentes externos son debidas a metabolitos reactivos transformados no metabolismo hepático e que non puideron ser inactivados.

Trátase case sempre de lesións predicibles cando gardan relación con tóxicos de orixe industrial; impredicibles, en cambio, cando se refiren a medicamentos prescritos. As lesións impredicibles causadas por fármacos, con todo, non dependen da dose e respectan un tempo de latencia variable. A mala noticia é que non se poden inducir en animais de experimentación e limitan enormemente o ámbito investigador. As lesións hepáticas por medicamentos poden reproducir todas as enfermidades do fígado coñecidas.

Poden presentarse como unha hepatite aguda, colestasis (afección na que se obstruye o fluxo da bilis do fígado), hepatite crónica, esteatosis hepática (acumulación de lípidos no tecido), enfermidade vascular ou tumores. O diagnóstico dunha hepatopatía tóxica é difícil e baséase na exclusión doutras causas de enfermidade hepática e na identificación dunha relación temporal entre o consumo do fármaco sospeitoso e a aparición de síntomas. Só nalgúns casos existen manifestacións de hipersensibilidad. A biopsia hepática pode mostrar nestes casos lesiones que suxiran unha etiología tóxica. O tratamento consiste simplemente na supresión do fármaco desencadenamento da lesión.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións