Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Raynaud, síndrome e enfermidade

Aproximadamente o 5% da poboación española sofre afección de Raynaud, un trastorno circulatorio que afecta sobre todo a mulleres de entre 20 e 40 anos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 09deNovembrode2007

A síndrome e a enfermidade de Raynaud son, ambos, un trastorno circulatorio. Durante un episodio, os vasos sanguíneos contráense e fan que o fluxo de sangue arterial en dedos e, ás veces, en nariz, orellas e beizos sexa severamente reducido. Os dous trastornos, ademais, comparten causa desencadenamento: as baixas temperaturas ou a tensión emocional. Aínda que os vasos sanguíneos xa se contraen normalmente baixo estas circunstancias, as afeccións de Raynaud son unha resposta anormal e esaxerada que provoca dor intensa.

ImgImagen: Corey Doyle

Elas padéceno un 3% máis que eles. E a pesar de que nun 64% dos casos remite ao sete anos do inicio e os síntomas non adoitan interferir nas actividades da vida diaria, existen casos nos que se presenta de forma frecuente e severa. Estudos realizados sobre a poboación española indican que existe unha prevalencia de entre un 3,7% e un 5%, o 90% deles en forma de enfermidade, aínda que soamente unha pequena porcentaxe (12,6%) desenvolverá unha enfermidade relacionada e no 80% destes casos serán conectivopatías, enfermidades do tecido conectivo como lupus eritematoso ou esclerodermia, que involucra cambios na pel, os vasos sanguíneos, os músculos e os órganos internos.

Enfermidade ou síndrome

A enfermidade, chamada tamén fenómeno de Raynaud (FR) primario e de carácter benigno, diferénciase da síndrome ou FR secundario que adoita estar relacionado ou orixinado por unha gran variedade de trastornos. Algunhas enfermidades que poden cursar coa síndrome son lupus eritematoso sistémico, artrite reumatoide, hipertensión pulmonar, enfermidade de Buerger, mieloma múltiple, arteriosclerosis obliterante, intoxicacións por medicamentos de uso habitual (betabloqueantes, ergotamina, metisergida, estrógenos, quimioterapia) ou metais pesados como o chumbo, por monóxido de carbono, arsénico e, mesmo traumatismos (exposición a ferramentas vibratorias, descargas eléctricas), entre outros.

O inicio da enfermidade sitúase entre os 15 e os 25 anos. Se empeza a partir dos 40 anos aumenta a probabilidade de que sexa a forma secundaria, que ademais pode ir acompañada de artrite, cambios na estrutura e textura da pel con erupciones cutáneas, perda de peso ou sensación de afogo puntual.

Síntomas para a síndrome

Para diminuír a intensidade dos síntomas é esencial evitar o frío, as sustancias vasoconstrictoras como a nicotina e a tensión emocional

Descrito en 1862 por Maurice Raynaud, a síndrome discorre por tres fases ben diferenciadas. A fase branca recibe este nome porque a falta de rega sanguínea, secundario á vasoconstricción de arterias e arteriolas máis distales, provoca que os dedos queden desposuídos do seu coloración habitual. Ademais, acompáñase de frialdade distal e sensación de hormigueo. Na fase azul os dedos mostran unha coloración azulada, cianosis, pola falta do osíxeno que aos poucos vai perdendo o exiguo sangue estancado nesta zona.

Finalmente, na fase vermella, a zona experimenta a chegada de gran cantidade de sangue, con eritema secundario. Os dedos, que se tornan dun vermello intenso, presentan unha súbita elevación de temperatura acompañada dunha dor abrasador. O episodio dura aproximadamente entre 15 e 45 minutos. Os expertos recomendan que fronte aos síntomas descritos consúltese co especialista, xa que se estes evolucionan poden presentar problemas engadidos como adelgazamento da pel, aparición de úlceras e, mesmo, necrosis do tecido.

Tratamento

A pesar de que se trata dun trastorno que non ten cura, non son poucos os estudos á procura do fármaco máis óptimo e con mellores resultados. Aínda que non hai ningún medicamento especificamente aprobado pola Food and Drug Administration estadounidense (FDA), o fármaco máis estudado e o de primeira elección é o nifedipino, antagonista do calcio, na súa forma retardada, xa que consegue diminuír a frecuencia e severidade dos síntomas.

En diversas revisións realizadas pola Biblioteca Cochrane ponse de manifesto a dificultade de atopar o fármaco ‘estrela’. Analizada a administración de ketanserina, antihipertensivo antagonista dos receptores de serotonina, fronte a un placebo, os revisores sinalan que non ten diferenzas significativas excepto máis efectos secundarios, polo que non estaría recomendado o seu uso no FR secundario á esclerodermia. Con todo, hai expertos que o recomendan para diminuír a edema das extremidades superiores e reducir a aparición de úlceras.

A pesar das investigacións realizadas ata o momento con outros fármacos como a prazosina, «modestamente eficaz», ou o losartán, os expertos sinalan que o tratamento dependerá da severidade dos síntomas. Na maioría dos casos bastará con tomar as medidas hixiénicas necesarias que actúen como prevención para diminuír a intensidade dos síntomas: evitar o frío, as sustancias vasoconstrictoras como a nicotina e, no posible, a tensión. Tamén hai ensaios con plasmaféresis, extracción de sangue na que só se retira o plasma, aínda que o seu mecanismo de acción aínda non está ben definido.

MEDIDAS PREVENTIVAS

ImgImagen: Ruben Bos
Fronte un fenómeno de Raynaud (FR), os expertos recomendan resgardarse do aire frío e abrigarse. Quentarse as mans e pés, mover os dedos para manter a circulación e remojarlos con auga morna, son algunhas das accións que se deben seguir. As bolsas de auga quente porque pode danar a pel, polo que non son aconsellables. Os especialistas suxiren abandonar o hábito tabáquico xa que a nicotina é unha sustancia altamente vasoconstrictora e está demostrado que aumenta a frecuencia de aparición de episodios de Raynaud. Tamén, na medida do posible, indican evitar tensión emocional ou reducilo mediante técnicas de relaxación.

Para limitar os episodios de FR existen unhas recomendacións básicas entre as que se atopan ir sempre abrigado en época invernal, levar capas de roupa folgada, usar gorro ou chapeu para evitar a perda de calor polo coiro cabeludo, cubrir cara e orellas cunha bufanda, usar calcetíns grosos e manoplas (mellor que luvas), mesmo mentres se dorme, evitar custe o que custe o contacto con auga fría e manter unha temperatura agradable no fogar.

Tamén o coidado da pel xoga un papel fundamental para evitar que esta perda a súa integridade e fórmense úlceras. Manter unha boa hidratación, usar xabón suave e cremoso para a hixiene, cun bo aclarado e un secado meticuloso sen fregar e manter as uñas ben cortadas, é esencial.

DIAGNÓSTICO

A capilaroscopía de uña, estudo microscópico do tecido capilar no leito ungueal, e a determinación en sangue de PAA, proba antinuclear de anticorpos, ou o índice de eritrocitos sedimentados, ESR, axudarán a determinar se existe FR. Nalgúns pacientes, a presenza de espasmos nos vasos sanguíneos poden confirmarse mediante un test de provocación de frío. Despois dunha inmersión das mans en auga a 15º C durante 20 segundos, rexístrase a temperatura cada cinco minutos ata que alcancen a temperatura previa ao baño. En condicións normais, os dedos recuperan a temperatura pasados 15 minutos despois da exposición ao auga fría.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións