Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Resposta desigual aos fármacos en humanos: por que sucede

Non todas as persoas responden igual ante un mesmo medicamento. Explicámosche por que pasa isto e como aumentarán os fármacos "a medida" no futuro

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 14deAbrilde2021
por que respondemos diferente medicamentos Imaxe: Matvevna

O modo en que un fármaco interactúa co noso organismo é determinante para que cause o resultado desexado, pero os medicamentos non producen efectos estándar en todas as persoas. Polo menos, non ao 100 %. A xenética, padecer patoloxías previas e as condicións ambientais tamén inflúen na resposta. Nun futuro, o medicamento desenvolverá fármacos a medida de cada individuo. Explicámolo no seguinte artigo.

“O medicamento é a ciencia da incerteza e a arte da probabilidade”. A frase é do doutor canadense William Osler, nacido en 1846 e autor de ‘The Principles and Practice of Medicine‘, un dos principais e máis influentes libros de texto no campo do medicamento interno. Con esta consigna, Osler probablemente buscaba sinalar como certos factores preexistentes en cada individuo, determinadas circunstancias ambientais ou diferentes formas de administración dun medicamento podían influír na súa eficacia. Dito doutro xeito, a frase do afamado doutor servía (e serve) paira xustificar por que a pastilla que lle quita a dor de cabeza a moitas persoas a min non me fai ningún efecto.

Non todas as persoas responden de igual maneira ante a administración dun mesmo fármaco. Factores fisiológicos como a idade, a existencia patoloxías previas, as diferenzas xenéticas, a forma en que o medicamento interactúa co noso organismo ou a dose prescrita inflúen na esperada resposta. E é que os fármacos non só poden desencadear efectos secundarios e adversos, tamén poden presentar ineficacia terapéutica; é dicir, servirán paira pouco ou, no peor dos casos, para nada.

Que factores inflúen na variabilidade da resposta dun fármaco? É posible predicir a eficacia en cada persoa? Contestamos a estas preguntas.

Resposta farmacolóxica distinta nas persoas, por que sucede?

Aínda que os seres humanos temos moitas cousas en común, cada persoa é única e irrepetible. Partindo deste feito, pensar que una medicamento pode provocar exactamente o mesmo efecto en todos os individuos non ten sentido. Paira explicar esta distinta resposta farmacolóxica hai que ter en conta dous conceptos: a farmacocinética e a farmacodinamia.

Farmacocinética

A farmacocinética estuda os efectos do organismo sobre o medicamento desde que se administra ata que chega ao lugar desexado e causa efecto. Nese “camiño” o fármaco ha de completar una serie de etapas:

  • a absorción: prodúcese coa entrada do medicamento no organismo.
  • a distribución: a través do sangue até o lugar de destino.
  • a metabolización: realízase no fígado.
  • a eliminación: orixínase ao diminuír as concentracións do medicamento mediante os ouriños.

Desta forma, ante un mesmo fármaco o organismo de cada persoa actúa de distinta maneira nas fases xa descritas. Por pór algúns exemplos, durante o proceso de absorción influirá o fluxo sanguíneo ou o pH gastrointestinal; na distribución afectarán as diferenzas na unión ás proteínas plasmáticas ou aos compoñentes tisulares; na metabolización será determinante a actuación das encimas biotransformadoras; e na excreción actuará o funcionamento do ril.

Farmacodinamia

A farmacodinamia encárgase de describir como actúan os fármacos e que efectos producen no organismo. Os efectos poden ser de tres tipos:

  • primarios (os desexados).
  • placebos (aqueles que nada teñen que ver coa acción real do fármaco).
  • indeseados (non esperados e contrarios ao efecto terapéutico). Á súa vez, os efectos indeseados poden ser colaterais, secundarios, tóxicos e letais.

Fármacos: a importancia da dose adecuada

Ademais, na eficacia dun fármaco incide a dose administrada. Una dose pode ser:

  • ineficaz: non produce un efecto farmacolóxico apreciable.
  • mínima: denomínase así ao momento no que empeza a producir un efecto farmacolóxico.
  • máxima: a maior cantidade de fármaco que pode ser tolerada.
  • terapéutica: a dose comprendida entra a porción mínima e máxima.
  • tóxica: considérase cando é una concentración que leva a efectos indeseados.
  • mortal: se provoca a morte.

Dar coa dose adecuada é, por tanto, uno dos puntos crave paira asegurar una resposta eficaz do fármaco, algo que non é sinxelo. Como se explica na publicación ‘Relaciones dose-resposta‘, recollida no manual médico MSD, “independentemente do mecanismo mediante o cal un fármaco exerza os seus efectos, o control do efecto depende da concentración do fármaco no sitio de acción. Con todo, a relación dos efectos coa concentración pode ser complexa e non adoita ser lineal. Aínda máis complexa é a relación entre a dose do fármaco, con independencia da vía utilizada paira a súa administración, e a concentración do fármaco a nivel celular”.

Factores que inflúen na variabilidade interindividual da resposta

Ademais da farmacocinética e a farmacodinamia, hai una serie de factores inherentes a cada individuo que modifican a acción dun fármaco. As características fisiológicas de cada uno —idade, sexo, raza, xenética…—, as enfermidades subxacentes que se padecen e as condicións ambientais ás que se estea sometido —meteorología, fenómenos de toxicidade de grupo…— poden influír na resposta farmacolóxica.

Con este gran número de condicionantes individuais, atinar co tratamento non sempre é sinxelo. Por iso, canto máis se coñezan as particularidades de cada paciente máis fácil será acertar co fármaco e a dose adecuada. A farmacogenómica e farmacogenética axudan neste campo. A farmacogenómica analiza as bases moleculares e xenéticas das enfermidades co fin de desenvolver novas vías de tratamento, mentres que a farmacogenética estuda o efecto da variabilidade xenética de cada individuo na súa resposta a certos fármacos.

Tendo en conta as particularidades químicas e xenéticas de cada persoa, é posible desenvolver un fármaco personalizado á doenza de cada paciente, na dose adecuada e eliminando ou minimizando os posibles efectos secundarios. A aplicación clínica da farmacogenómica e farmacogenética xa é visible en certos tratamentos de cancros hematológicos como a leucemia, o linfoma ou o mieloma múltiple.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións