Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Risoterapia

Rirse contribúe a que o organismo funcione mellor e protexe contra a angustia
Por miren 10 de Xaneiro de 2003

A risa non só é un exercicio saudable polo benestar inmediato que produce. Cada vez é máis habitual o seu uso como terapia paira curar. As súas vantaxes son múltiples: os expertos aseguran que a risa inmuniza contra a depresión e contra a angustia, e tamén se comprobou que cinco ou seis minutos de risa continua actúan como analxésico. Ademais, pon en funcionamento 400 músculos, axuda a liberar a tensión acumulada na columna vertebral e rebaixa a dor. Por esta razón, é importante aprender rirse da maneira adecuada. Paira iso, creáronse escolas nas que se ensina a coñecer as propiedades individuais da risa e a súa utilización. É o que se coñece co nome de risoterapia.

Por que é bo rirse

Os efectos que a risa produce no organismo humano son múltiples. Todos eles positivos e recomendables. Estes son algúns:

  • Exercicio:Con cada gargallada ponse en marcha preto de 400 músculos, incluídos algúns do estómago que só se poden exercitar coa risa.

  • Masaxe:A columna vertebral e cervicais, onde polo xeral acumúlanse tensións, estíranse. Ademais, estimúlase o bazo e elimínanse as toxinas. Con este movemento o diafragma orixina unha masaxe interna que facilita a dixestión e axuda a reducir os ácidos grasos e as sustancias tóxicas.

  • Limpeza:Se lubrica e limpan os ollos con bágoas. A gargallada fai vibrar a cabeza e despéxase o nariz e o oído.

  • Oxigenación:Entra o dobre de aire nos pulmóns, por iso é polo que a pel se oxigene máis. En concreto, os pulmóns moven 12 litros de aire, no canto dos 6 habituais, o que mellora a respiración e aumenta a oxigenación. Con isto desméntese a idea de que a risa provoca engurras no rostro, xa que o tonifica.

  • Felicidade:Favorece a produción de endorfinas e encefalinas no cerebro, que son os neurotransmisores (formados por cadeas de aminoácidos) que se atopan abrigo no sistema límbico e cuxa función é combater a dor diminuíndo a receptividade do organismo ante estímulos dolorosos; é así como a risa estimula a produción de endorfinas e, por tanto, diminúe a intensidade dos fenómenos dolorosos.

Tantas vantaxes non pasaron desapercibidas paira ninguén. Mesmo organizacións como Médicos sen Fronteiras e Pallasos sen Fronteiras fixeron da risa una forma de traballar con persoas que perderon o sorriso. Utilízana como terapia paira superar outro tipo de problemas, ben de carácter psicolóxico ou doutra natureza.

Un exemplo diso é o programa Correos reparte sorrisos, que na súa terceira edición conseguiu facer rir a 1.460 nenos en 21 hospitais materno infantís de toda España. Outros centros sanitarios, como o Son Dureta en Palma de Mallorca e O Neno Jesús de Madrid, tamén utilizan o humor nas súas terapias, mesmo na Facultade de Medicina da Universidade de Lleida incluíuse a materia “O humor como ferramenta terapéutica”.

O mellor, as gargalladas

A risa franca estimula case todos os órganos, sobre todo si tense en conta o incremento da circulación que segue á masaxe vibratorio producido polos espasmos do diafragma. Grazas a iso, os órganos funcionan mellor e a súa resistencia ás enfermidades é maior.

Ademais, durante o acto de rir libéranse endorfinas, os sedantes naturais do cerebro, similares á morfina. Por iso cinco ou seis minutos de risa continua actúan como un analxésico. Por iso é polo que se utilice paira terapias de convalecencia que requiren una mobilización rápida do sistema inmunológico. A risa inmuniza contra a depresión e contra a angustia.

Mari Cruz García Rodera, con máis de 20 anos de experiencia, é a fundadora da primeira e única Escola da Risa en España e da Asociación Mundial da Risa. “Calquera risa non serve paira obter os beneficios que buscamos. Si a gargallada non vibra e non é auténtica, non se consegue nada. Debe ser una risa sa.

Aínda que en máis de ocasión a risa poida parecer algo intranscendente, demostrouse que resulta moi favorable paira a saúde, mesmo ten o seu propio lugar físico no cerebro. Este lugar atópase nunha zona do tamaño dunha ciruela, o córtex prefontal. Esta zona é a parte máis humana do cerebro, a que non desenvolven outros animais. Segundo os expertos, nela reside a creatividade, a capacidade paira pensar no futuro e a moral. Por iso é polo que sexamos os únicos seres con capacidade de rir (non de alegrarse, que é moi diferente). O que sucede cando rimos é que o cerebro procesa a información nunha área diferente da habitual, que variará segundo o tipo de humor.

Iso é todo o que se coñece da orixe da risa, que é moito menos do que se coñece sobre as súas vantaxes. A primeira delas é o benestar inmediato durante e despois de una gargallada.

Esta sensación de benestar procede dos espasmos clónicos do diafragma, o gran músculo que separa a cavidade pectoral da abdominal e un dos principais factores que interveñen no proceso. O diafragma atópase en íntima relación anatómica con todos os órganos do corpo que apoian a vida física. Sempre que haxa movementos convulsivos no diafragma devanditos órganos ven afectados e maneira positiva pura, intensa e proxectada desde dentro. “A risa maliciosa ou burlona non serve”, explica a experta.

Recoñecemento médico da risoterapia

Aínda que sempre se soubo que o sentido do humor inflúe na recuperación dos enfermos, foi a partir da década dos 70 cando a risoterapia cosiguió o empuxón definitivo co famoso caso de Norman Cousins, un importante executivo de Nova York, coñecido crítico e editor de Saturday Review. Aos cincuenta anos foille diagnosticada espondolitis anquilosante, una enfermidade baseada nunha especie de artrite espinal sumamente dolorosa, que o deixou lisiado.

Aínda por riba, os doutores non coñecían a cura paira a enfermidade e ante este panorama nada alentador, Cousins caeu nun estado de depresión maior. Mentres máis se deprimía peor era o seu estado e a dor facíase cada vez máis intenso.

Os médicos aconselláronlle que probase a rirse un pouco paira sentirse mellor. Así, Cousins pediu varias películas cómicas, curtos de “O gordo e o fraco” e varias dos irmáns Marx. Apenas empezou a ver estas películas e a rirse a gargalladas comezou a sentirse mellor. Descubriu que por dez minutos de risa a mandíbula batiente lograba eliminar a dor por dúas horas. Mentres máis ría mellor sentía fisicamente. Combinando as súas terapias de risa con doses de vitamina C e seguindo as indicacións dos médicos, logrou curarse por completo da súa enfermidade paira logo escribir un libro titulado Anatomía da risa.

Mari Cruz García asegura que aínda hai un sector médico que se resiste a aceptar o bo humor ou a gargallada como terapia, pero que os bos resultados obtidos provocan que cada vez se utilice máis, e que se acheguen até a súa escola un maior número de doutores e especialistas noutras áreas de saúde. “Nestes momentos chámannos moitos médicos non só da península, senón de todo o mundo”, afirma.

Aprender a rirse

Un neno san ri 300 veces ao día. Con todo, a medida que crecemos e ímonos enchendo de recordos serios, a risa é cada vez máis custosa. Como calquera outro exercicio, necesita ser practicado: canto máis rimos máis fácil é logo provocar a risa e viceversa. Ademais, a rir apréndese.

Nas escolas de risa ensinan que as técnicas deben estar orientadas a rirse da situación dos demais e tamén da propia. “É importante saber rirche cos demais, non dos demais, e aprender a sacar o mellor da túa risa. En ocasións, con tan só un par de sesións, una persoa pode coñecer aspectos da súa risa que lle poden axudar paira o resto da vida”, afirma García Rodera.

Hai que ter en conta que os profesores non son humoristas, senón técnicos. Un humorista busca provocar a risa cun chiste ou una situación; os técnicos ensínannos a rir da mellor forma posible sen esperar algo gracioso paira facelo, e prepáranse e estudan paira iso.

En que consiste una clase de risoterapia

Consta de diferentes partes:

  • Teoría: repásase todo o referente á risa nas diferentes culturas, así como as distintas clases de risa que se coñecen (acolledora, maliciosa, nerviosa, oca, histérica, profunda…). Estúdase tamén a parte da memoria na que almacenamos os momentos nos que se produciu a risa.

  • Una parte práctica de estiramentos: o movemento desbloquea o corpo e este reláxase. Por iso fanse uns exercicios de pulmóns, costas e estómago, paira rir da mellor forma e coa máxima facilidade. Convén estar tombado porque hai veces que os ataques de risa son de tal calibre que una persoa non os pode soportar nin de pé nin sentado, así o asegura a experta.

  • Comunicación: exercicios de comunicación co fin de desinhibirse e crear complicidade entre os alumnos.

  • Técnicas: trátase de practicar diversas técnicas co fin de buscar a diversión e a volta á infancia paira lograr a mellor risa, é dicir, a máis saudable, esa que proporciona una gargallada intensa e pura.

“Cada persoa é diferente, algúns coa risa máis fácil ou máis sa que outros, por iso nas clases apréndense as técnicas básicas útiles paira todos. Utilízase moito o mundo dos sentidos porque estes están en contacto directo coa risa, e é o que máis éxito ten á hora de facer rir”, explica Mari Cruz García en referencia ás clases que se dan na súa escola.