Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Sarampión, rubéola e paperas, de novo

A aparición de brotes de enfermidades víricas xa esquecidas en España fai necesario actualizar os calendarios de vacinación

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 12deXuñode2007

O sarampión, a rubéola e as paperas parecían ata hai pouco enfermidades xa relegadas en España, grazas á aplicación da vacina tripla vírica. Con todo, a aparición de brotes destas infeccións nos últimos anos no noso país fixo que se cambalee esta idea tan asumida tanto pola poboación xeral como polos propios médicos. Aínda que non hai razóns para a alarma social, si as hai para volver pensar nelas.

ImgImagen: Wikipedia

A vacina tripla vírica, composta polos virus atenuados do sarampión, rubéola e parotiditis (un dos virus causantes das paperas), implantouse en 1981 en España. A cobertura vacunal que se logrou con esta vacina alcanzou porcentaxes superiores ao 80% en 1986 e ao 95% desde 1999, explican Fernando de Ory, Juan Carlos Sanz e Isabel María García Bermejo, expertos en microbiología e saúde pública e autores do artigo «A vacina tripla vírica: vellos virus, novos problemas» que se publicou este ano en revístaa Enfermidades Infecciosas e Microbiología Clínica.

A incorporación da vacina tripla vírica e das doses de repetición posteriores «conseguiu un descenso xeral da incidencia destas infeccións. Este feito fai razoable a consecución do obxectivo, proposto para o ano 2010 pola Oficina Rexional Europea da Organización Mundial da Saúde (OMS), consistente en interromper a transmisión do sarampión, así como a incidencia da síndrome de rubéola congénita, que afecta o feto das mulleres embarazadas que a padecen, a menos dun caso por cada 100.000 nados», explican os autores.

De feito, estes programas lograron reducir a casos practicamente anecdóticos estas infeccións. Aínda que non se logrou erradicar os virus causales, todas estas enfermidades minguaran considerablemente desde facía anos. En países de renda alta de Europa e en EEUU coa maioría da poboación inmunizada, se han ido efectuando campañas para vacinar en determinadas zonas e a nenos que perderan a inmunidade materna.

Sarampión e a súa poboación receptiva

Os nenos preservan a inmunidade materna ata que se perde gradualmente entre o seis e nove meses. Durante ese período non é apropiado proporcionarlles a vacina do sarampión, de virus atenuado, por se a resposta a dita vacúa interfere coa de protección materna, «de modo que a persistencia dos anticorpos maternos podería facer que a resposta vacunal do neno non fose suficiente», explicou Antonio Martínez-Roig, do servizo de Pediatría do Hospital do Mar-IMAS, de Barcelona.

Por iso é polo que entre os 9 e 15 meses, estes nenos aínda sexan receptivos ao sarampión, é dicir, que poden contraer a enfermidade se o virus aparece. Por este motivo, leste é un momento adecuado para vacinalos. A vacina do sarampión está dispoñible desde os anos 70 e xeneralizouse a partir dos 80. Por tanto, unha parte da poboación adulta de ao redor de 30 anos ou máis non está vacinada.

Aínda que non se logrou erradicar os virus causales, todas estas enfermidades minguaran considerablemente desde facía anos

Entre os adultos, poderíanse distinguir dous grupos: os que contraeron e superaron o sarampión no seu momento e os que non padeceron esta enfermidade e son poboación receptiva, do mesmo xeito que os bebés de entre 9 e 15 meses. Nos últimos anos, os movementos de poboación favoreceron que o virus circule máis e que en España se producisen brotes tanto en adultos, como en nenos non vacinados menores de quince meses, por distintas razóns, sobre todo na Rioxa, Madrid, Almería e Barcelona. Aínda que non sempre, o sarampión pode presentar complicacións como encefalitis graves que poden derivar en secuelas permanentes.

Rubéola

O principal obxectivo da inmunización fronte á rubéola é evitar a síndrome da rubéola congénita (SRC), unha enfermidade que pode causar malformacións fetales graves se unha muller contráea durante o embarazo. A embriopatía rubeólica pode causar, durante o primeiro trimestre de embarazo, anomalías fetales importantes que conducen ao atraso mental, a xordeira ou as cataratas. En países subsaharianos, de América Latina e Marrocos esta vacina non se aplica sistematicamente, informa Martínez-Roig. «En España durante os últimos anos producíronse brotes de rubéola cunhas características comúns».

Así, entre 2003 e 2005 rexistráronse dous brotes con 19 e 431 casos respectivamente «cunha alta porcentaxe en inmigrantes e ao redor da metade sufríronos mulleres latinoamericanas en idade fértil. A finais de 2005, detectouse outro brote en Cataluña que afectou a oito persoas procedentes de Brasil», detallan Ory, Sanz e García Bermejo no seu estudo. Por esta razón, habería que actualizar os calendarios de vacinación das persoas que chegan de países onde a vacina fronte á rubéola non sempre se administra, segundo Martínez-Roig.

Parotiditis ou paperas

A parotiditis, unha infección de orixe vírico e coñecida popularmente como paperas, é unha inflamación da glándula parótida e sublingual. Esta inflamación pode estar producida por varios virus aínda que a vacina actual só actúa fronte a un deles: o virus da parotiditis. Entre os outros virus que poden causala figuran o virus da gripe, o de Epstein-Barr e outros enterovirus. A inflamación da parótida prodúcese por fallo vacunal ou por non porse a vacina. Nos anos 80, esta vacina confería unha protección reducida que levaría a que a poboación coa cepa vacunal receptiva puidese contraer as paperas tras 15 ou 20 anos de recibir a inmunización.

De novo, o movemento poboacional podería favorecelo. Tamén da parotiditis víronse novos casos en España, apunta Martínez-Roig. No caso da parotiditis, as complicacións ocorren en adultos con efectos en glándulas salivares, páncreas, alteracións sexuais e esterilidad. Posto que todas estas enfermidades son víricas e non existe un tratamento específico contra elas, é preferible evitalas coa vacinación. Esta situación, no entanto, non debe levar a culpar aos inmigrantes, porque «aínda temos poboación sen vacinar».

MEDIDAS ANTE INFECCIÓNS ESQUECIDAS

ImgImagen: Rick Stegeman / Flickr
A consecuencia de todo iso é que os médicos, teñen que atender de novo enfermidades que estaban esquecidas. A inmunidade colectiva que se logrou na poboación ata hai poucos anos, levara a que non houbesen casos destas infeccións ou moi poucos casos. Considerábase que o 90% da poboación estaba vacinada fronte a elas ou ben que as pasou. «Aínda que o diagnóstico non deixou de existir e a poboación sanitaria coñéceo, se o sarampión deixa de verse e a enfermidade non existe, é máis difícil facelo. A maioría da poboación médica perde a habilidade e non pensa nese diagnóstico», segundo Martínez-Roig.

Con todo, o sucedido nos últimos anos demostrou que en España aínda queda algún adulto sen vacinar que pode contraer a enfermidade, dado que os virus circulan máis debido aos movementos de persoas. No contexto actual, parece claro que o médico deberá volver sospeitar destas enfermidades. «Un caso dunha enfermidade ao ano é suficiente para que se pense en ela», destaca Martínez-Roig.Todas elas son de declaración obrigatoria.

As estratexias fronte a elas para evitar a aparición de novos brotes deberán consistir tanto en realizar un bo control epidemiolóxico dos novos casos e da poboación que puidese estar en contacto con eses casos, a fin de evitar a extensión dos brotes, así como en realizar campañas de vacinación poboacional máis precoces e en actualizar os calendarios de vacinación das persoas que procedan doutros países, informa este pediatra.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións