Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Psicoloxía e saúde mental

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Secuelas dunha catástrofe

É indubidable que un suceso dramático afecta a todo o mundo pero non todas as persoas acaban desenvolvendo síndrome de tensión postraumática

Un acontecemento violento, sexa por un accidente ou debido a un desastre natural, como un furacán, aféctanos a todos. Os poucos sobreviventes e os familiares das vítimas do accidente do aeroporto de Barallas sentirán angustia e tristeza. En ocasións estes síntomas prolónganse aparecendo o que se coñece como síndrome da tensión postraumática. O como se manexe a situación aguda pode influír na súa aparición. O recordo nunca poderá desaparecer pero existen estratexias para facer fronte a este trastorno.

Img huracanImagen: Saiuri

A síndrome de tensión postraumática é un trastorno que aparece en persoas que viviron un episodio dramático na súa vida, como un accidente, a morte violenta dun familiar, un desastre natural ou vivir nunha contorna bélica, entre outros. Nesta situación rememórase continuamente o trauma: o episodio sucede de novo unha e outra vez, debido aos recordos que emerxen en calquera momento, e aos pesadelos nocturnos. A pesar disto, e aínda que pareza paradoxal, ése incapaz de lembrar aspectos importantes do sucedido.

Reaccións psíquicas e físicas

Outro punto destacado é a “insensibilidad” emocional ou sensación de que á persoa afectada nada lle importa, con falta de interese polas actividades normais. O individuo vólvese retraído e reservado á hora de expresar os seus estados de ánimo, e tenta evitar ás persoas e lugares que lle fan lembrar o suceso. Adoita mostrarse irritable, con dificultade para concentrarse e para conciliar o soño. Tamén adoita producirse un estado de alerta excesiva, coma se temésese que algo terrible puidese volver suceder, cunha resposta esaxerada ás cousas que causan sobresalto. Por outra banda, tamén poden xurdir sentimentos de culpa.

Se a situación desbórdase é importante acudir a un profesional para que proporcione ferramentas útiles para facerlle fronte

Son frecuentes as reaccións físicas en forma de palpitaciones, sudoración e sensación de dificultade para respirar, cada vez que se lembra o feito traumático. A síndrome de tensión postraumática pode presentarse xusto despois do episodio ou demorarse uns meses despois. Cando se presenta inmediatamente, polo xeral, mellora ao cabo dun tres meses; con todo, algunhas persoas sofren formas máis prolongadas que pode durar anos.

É indubidable que un suceso violento ou traumático afecta a todo o mundo pero non todas as persoas desenvolven o trastorno. Por que determinadas persoas padéceno e outras non aínda non ten unha clara explicación. A reacción a unha situación dura depende da sensibilidade de cada un e dos seus recursos para afrontala. Isto depende do carácter e, mesmo, inflúe a situación vital que se estea atravesando nese momento, así como o feito de sufrir experiencias similares no pasado e dispor dunha contorna familiar e social no que atopar apoio.

Controlar a situación despois do suceso

Tras padecer un suceso traumático é importante controlar a tensión para poder enfrontarse á situación e previr que apareza máis tarde o trastorno da tensión postraumática. É útil, no posible, manter a rutina habitual, tentando descansar e distraerse. É importante non illarse e buscar apoio na familia e os amigos. Non hai que evitar as situacións, persoas e lugares que lembran o trauma. No caso dos nenos, resulta primordial recuperar a rutina e axudarlles a comprender as súas emocións sen evitar falar do tema.

No entanto, en ocasións, hai que aceptar que a situación pode desbordarnos. Se fose así, é mellor acudir a un profesional para que nos facilite as ferramentas adecuadas para facerlle fronte. As principais formas de tratamento para previr e tratar o trastorno de tensión postraumática son a terapia cognitiva conductual, os fármacos e os grupos de axuda.
Mediante a terapia cognitiva conductual preténdese que o individuo examine e resolva os seus sentimentos -de ira, pena ou culpa- para que poida enfrontarse aos recordos sen sentirse emocionalmente paralizado.

A terapia de exposición é un tipo de terapia cognitiva especial na que se expón ao individuo á situación traumática mediante imaxes escollidas coidadosamente do trauma. Esta inmersión, realizada nunha contorna segura, pode axudar á persoa a enfrontarse e controlar o medo e a angustia que lle atafegou durante a catástrofe. Respecto desta opción de tratamento, un traballo publicado recentemente na revista “Arquives of Xeral Psychiatry” recolle os resultados dun estudo que avalía a súa eficacia para evitar que apareza a tensión postraumática.

O estudo realizouse con 90 persoas que se atopaban en situación de tensión aguda despois de sufrir un trauma e que foron asignadas a tres grupos: un deles recibiu durante cinco semanas sesións de 90 minutos de exposición á situación traumática (imaxinaria e en vivo); un segundo grupo, sesións de reestruturación cognitiva; e un terceiro, non recibiu ningún tipo de tratamento. Unha vez finalizado o seguimento constatouse que, no grupo de exposición, poucos pacientes desenvolveran tensión postraumática, en comparación cos outros dous grupos.

Os medicamentos conseguen axudar mellorando síntomas como a ansiedade, o insomnio e a depresión, ademais de facilitar a participación na psicoterapia. A terapia de grupo é unha boa opción xa que resulta unha contorna terapéutica ideal posto que as vítimas dun mesmo suceso poden compartir experiencias nun ambiente de comprensión e de empatía que proporcionan as demais persoas.

O RASTRO DO KATRINA

ImgImagen: Sorina Bindea
As catástrofes naturais, ademais dos danos físicos e do impacto psicolóxico, provocan trastornos a longo prazo. Hai pouco, os habitantes de Nova Orleans reviviron o fantasma do Katrina. Un informe publicado pola Organización Mundial da Saúde, ao cabo dun ano do paso do furacán, sinala que se duplicaron as enfermidades mentais entre os sobreviventes. No estudo, dirixido por Ronald Kessler, da Universidade de Harvard (EE.UU.), analizáronse as enquisas realizadas a 1.043 adultos da zona de Alabama, Louisiana e Missisipi.

Os trastornos máis frecuentes entre os sobreviventes foron tensión postraumática, cadros depresivos e crises de pánico. Unha cuarta parte asegurou ter pesadelos relacionados co Katrina, o 38% declarou asustarse con máis facilidade do habitual e o 52 % recoñeceu estar de peor humor. Con todo, na outra cara da moeda está o optimismo, que deu forzas ao 88% dos enquisados. Estes aseguran que tras o paso do furacán profundaron no seu sentido da vida e estableceron vínculos máis íntimos cos seus seres amados. Tamén se destaca que o índice de suicidios non aumentou despois desta desgraza.

Outros dous estudos divulgados hai uns meses confirman o impacto psicolóxico que este tipo de catástrofes ocasiona entre os sobreviventes. Nun deles, realizado pola Universidade de Michigan, constátase un aumento na dependencia do alcol entre os sobreviventes. Concretamente, a cifra multiplicouse por tres e entre os sobreviventes que estiveron afectados de forma máis directa multiplicouse por cinco. No outro estudo entrevistouse a 810 persoas da zona e observouse que un 22,5% delas padecían tensión postraumática tras o paso do furacán.

Os investigadores comprobaron que a tensión postraumática era maior en Missisipi que noutras zonas do desastre. Este feito levoulles a concluír que a resposta do propio Goberno e a axuda enviada por outros países ante unha catástrofe é un condicionante do nivel de tensión postraumática entre a poboación de afectados, e que unha resposta apropiada pode reducir o impacto mental nos sobreviventes dun desastre.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións