Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Sedentarismo

Os modos de vida non activos son una das 10 causas principais de mortalidade no mundo
Por César Martín 21 de Novembro de 2005

Os novos hábitos de vida caracterizados polo pouco tempo dispoñible paira o goce persoal e as interminables xornadas laborais marcadas pola tensión provocan que as persoas realicen cada vez menos actividade física, sobre todo os adultos, con graves consecuencias paira manter una boa calidade de vida. Un estudo realizado por un centro de medicamento deportivo madrileño revela que dous de cada tres adultos europeos non se exercita moderadamente nin sequera media hora ao día e que o 25% non realiza ningunha actividade física. O sedentarismo, por tanto, esténdese con rapidez na sociedade actual e con el a posibilidade de padecer enfermidades cardiovasculares, obesidade, diabetes ou cancro de colon, entre outras moitas. Neste sentido, a Organización Mundial da Saúde (OMS) explica nun informe que os modos de vida non activos son una das 10 causas principais de mortalidade, até o punto de provocar ao redor de dous millóns de mortes anuais no mundo. Tal é a situación que esta organización recomenda seguir una serie de consellos paira enfrontar este mal: paseos diarios de media hora, carreiras de quince minutos e rutas en bicicleta.

Importantes consecuencias

O sedentarismo enténdese como a ausencia da actividade física necesaria para que o organismo humano mantéñase nun estado saudable e é causa directa do aumento da mortalidade, morbilidad e discapacidade dos individuos que viven inmersos nese modo de vida. Así o certifican os estudos elaborados respecto diso pola Organización Mundial da Saúde (OMS) que, mesmo, chegou a dedicar o Día Internacional da Saúde de 2002 a promover estilos de vida activos fronte á proliferación do sedentarismo, un problema importante de saúde pública que afecta a millóns de persoas en todo o mundo.

A primeira vista, os modos de vida sedentarios non parecen causa directa de males e enfermidades. Nada máis lonxe da realidade. De feito, as conclusións dun informe elaborado pola citada institución internacional sentencian que os modos de vida non activos son una das 10 causas principais de mortalidade no mundo, até o punto de provocar ao redor de dous millóns de mortes anuais no mundo. Tal circunstancia débese principalmente a que o organismo humano está deseñado paira ser exercitado de forma constante

O organismo humano está deseñado paira ser exercitado de forma constante

como fórmula paira adaptarse con garantías ao medio que lle rodea. Non facelo así equivale a certificar a atrofia de tecidos, músculos e tendóns e, polo tanto, a incidir na propensión á deterioración do estado de saúde do individuo sedentario, que verá como duplica o risco de padecer enfermidades crónicas como as cardiovasculares, a diabetes de tipo II e a obesidade, patoloxía que duplicou a súa presenza nos últimos anos até o punto de afectar a pacientes en idades moi temperás. Una circunstancia que xa motivou campañas institucionais paira loitar contra a súa aparición entre os máis novos -estímase que o 30% dos nenos obesos chegarán a adultos obesos-.

Neste sentido, cabe apuntar que as persoas sedentarias tamén terán máis posibilidades de sufrir hipertensión arterial, estreñimientos, varices, sensación de fatiga, dores de costas, osteoporoses, depresión, ansiedade e cancros como o de colon ou o de mama, entre outros.

Mingua a calidade de vida

A vida sedentaria contribúe a que o esqueleto se debilite e perda as súas funcións máis aló dos movementos habituais. Iso débese á mesma natureza dos ósos. Neles, unhas células chamadas osteoblastos encárganse de fabricar tecido óseo naquelas zonas que necesitan ser reforzadas debido, por exemplo, ao esforzo ou ao exercicio. Desa forma, a estrutura ósea fortalécese. Pola contra, outras células chamadas osteoclastos destrúen óso e absorben calcio alí onde xa non fai falta. Por iso é polo que o esqueleto dos individuos sedentarios se descalcifique progresivamente en maior medida que os ósos das persoas adestradas e ceda máis facilmente aos traumas ou a enfermidades como a artrose ou a artrite.

De igual forma, as persoas sedentarias teñen máis posibilidades de padecer dores musculares.

As persoas sedentarias teñen máis posibilidades de padecer dores musculares

De feito, a falta de actividade consegue que os músculos e os tendóns perdan tamaño, forza e flexibilidade, se aplanen e fatíguense con maior facilidade. Por iso é polo que xurda a necesidade de adestralos constantemente. De non ser así, o sistema muscular corre o risco de derivar en contracturas e estas, en males crónicos. A situación descrita chega acompañada doutra igualmente preocupante. E é que co sedentarismo a proporción de graxa no organismo é cada vez maior en relación a outros tecidos, aínda que iso non implica que se aumente o peso necesariamente, xa que os músculos decrecen.

Ademais, hai que ter en conta que a falta de exercicio afecta o individuo dobremente, xa que consegue diminuír a capacidade de adaptación das persoas á actividade física caendo así estas en un círculo vicioso.

Afecta a máis da metade da poboación adulta

Os números ditan que a porcentaxe de persoas adultas sedentarias oscila entre o 60% e o 85% en case todo o mundo. Sobre o particular di a Organización Mundial da Saúde que, ao contrario do que puidese parecer, a ausencia da actividade física necesaria afecta case por igual a países ricos e a países en vías de desenvolvemento. Tal é así que esta institución asegura que en occidente máis da metade da súa poboación adulta vive de forma sedentaria e esténdese con celeridade polos estados pobres debido, en gran parte, ás condicións que padecen estes, pouco propicias -aglomeracións, mala calidade do aire e da auga, ausencia de equipamentos e instalacións adecuadas ou as carencias básicas, entre outras- paira o desenvolvemento da actividade física. Desta tendencia, tal e como apunta a OMS, non se libran nin as poboacións rurais, onde o lecer sedentario, como a televisión, está a gañar aceptación de forma rápida.

Como remedio ao sedentarismo, os consellos médicos atenden a recomendacións sinxelas. Neste sentido, una dieta equilibrada e axustada aos requirimentos de cada organismo e una vida activa cobran forza como principais solucións. É dicir, comer de todo e na súa xusta medida, e realizar frecuentemente algún tipo de actividade física, entendendo esta non como arduos adestramentos deportivos, senón como paseos diarios de media hora, carreiras de quince minutos, rutas en bicicleta ou, simplemente, a través dos xogos infantís. E é que a maioría dos beneficios que achega o deporte pódense conseguir con actividades moderadas como as citadas. Agora ben, a maior nivel de actividade física controlada, maior serán os beneficios obtidos e a sensación de benestar.

Prevención: 30 minutos de actividade física moderada ao día

Neste sentido, o doutor Luís Serratosa, especialista en Medicamento da Educación Física e do Deporte e adxunto ao Servizo de Cardiología do Centro de Medicamento do Deporte de Madrid, incide na necesidade de persistir no empeño de someter ao corpo a pequenos esforzos físicos de forma diaria ou, polo menos, tres veces á semana. “Demostrouse que as persoas fisicamente activas sofren menos enfermidades dexenerativas crónicas”, insiste o facultativo. Baixo idéntico prisma, a OMS resalta que a actividade física constante produce una serie de beneficios e reduce os efectos daniños do sedentarismo. Entre as virtudes que resalta esta entidade sanitaria do exercicio están as seguintes:

  • Reduce o risco de mortaldade por episodios cardíacos ou cerebrais anómalos, que constitúen un terzo da mortalidade, segundo os datos da Organización Mundial da Saúde. Todo iso, unido a unha boa alimentación servirá paira rebaixar até nun 50% o risco de padecer obesidade. Tal circunstancia darase a través da regulación do peso dos individuos activos, xa que a actividade física facilita o consumo de graxas e a diminución da glicosa en sangue.
  • Relacionado con todo isto tamén se atopan os beneficios psicolóxicos que achega o deporte e as actividades relacionadas con el, capaces por si mesmas de reducir males modernos como a tensión, a ansiedade ou a depresión.
  • Ao mesmo tempo, o exercicio colaborará a previr na mocidade condutas relacionadas co consumo de sustancias inadecuadas e a establecer réximes alimenticios acordes coas circunstancias.
  • Así mesmo, a través de una vida activa diminúe á metade a probabilidade de sufrir enfermidades coronarias, diabetes do tipo II ou cancro de colon.
  • Tamén axuda a previr e minorar a hipertensión, presente no 20% dos adultos do planeta.
  • O exercicio físico tamén contribúe a previr e reducir a osteoporose. De feito, baixa á metade o risco de fractura de cadeira nas mulleres. De igual forma, rebaixa a probabilidade de padecer dores lumbares ou nos xeonllos, desenvolverá ósos, músculos e tendóns e incrementará a capacidade das persoas activas paira enfrontarse con maiores posibilidades a enfermidades e discapacidades.
  • En persoas adultas, o exercicio físico contribúe a evitar o risco de caídas.

En calquera caso, parece lóxico pensar que a loita contra o sedentarismo debe inculcarse desde idades temperás. A instauración de modos de vida activos é una cuestión cultural que debe fomentarse e inculcarse entre os nenos en idades escolares e ao longo das súas primeiras dúas décadas de vida. De non ser así parece seguro que o ritmo vital das sociedades modernas -tensións, présas, falta de tempo- imporá os seus efectos negativos ao dificultar ao individuo o desenvolvemento de actividades físicas. Non en balde, os datos indican que a medida que avanza a idade, diminúe o número de persoas que practican algún exercicio, en parte, debido a que tamén diminúen as oportunidades paira facelos. Tampouco contribúen a erradicar o sedentarismo as novas tecnoloxías, que facilitan mesmo facer a compra sen moverse de casa.

Con todo, a pesar das virtudes do exercicio físico, cada vez son menos os adultos que realizan actividades que implican una actividade física. Os datos respecto diso, segundo a doutora Neves Palacios, do Centro de Medicamento Deportivo de Madrid, establecen que dous de cada tres adultos europeos non alcanzan a exercitarse moderadamente nin sequera media hora ao día e que o 25% non realizan ningunha actividade física.