Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Síndrome de sensibilidade química múltiple

Un documento consensuado por autoridades sanitarias españolas reúne pautas para o diagnóstico e tratamento da síndrome de sensibilidade química múltiple

img_limpieza 1

A síndrome de sensibilidade química múltiple é un conxunto de síntomas relacionados cunha ampla variedade de axentes ambientais presentes en todos os ámbitos, desde o laboral ao doméstico. Afecta sobre todo a mulleres, aínda que se descoñece a orixe, as causas e os mecanismos de acción. Iso provocou que ata agora non se elaborou o primeiro documento de consenso europeo. Nel abórdanse, ademais da definición da síndrome, distintas recomendacións para os afectados.

Img limpieza art
Imaxe: Nicolas Nova

A síndrome de sensibilidade química múltiple (SQM) é unha doenza que afecta sobre todo a mulleres e provoca malestares neurológicos (hemicrania, confusión, sensación de desconexión), erupción cutánea, sensación de afogo e problemas de irritación de mucosas. Os culpables son múltiples axentes químicos (de aí a súa denominación) comúns na vida diaria, como produtos de limpeza, colonias, disolventes, certos alimentos, medicamentos e radiacións electromagnéticas. Os afectados manifestan reaccións a estes axentes a un nivel que é tolerado sen máis problemas polo resto da sociedade.

Síndrome de sensibilidade química: por fin, o consenso

A súa gran variedade de síntomas e graos de afección, así como as amplas diverxencias respecto da súa orixe, dificultaron durante anos a súa definición como enfermidade. As diferenzas para abordar o tratamento e o diagnóstico tampouco facilitan unha solución rápida ao intenso debate. Por este motivo, diversas institucións relacionadas coa saúde en España publicaron recentemente un documento de consenso sobre a síndrome. Joaquín Fernández-Solá, do Hospital Clínic de Barcelona, que participou na súa elaboración, sinala que o texto “supón un paso básico para analizar e reflectir a situación e progresar a partir de aquí”.

O documento pretende funcionar como pauta común de actuación por parte dos profesionais, con obxecto de ofrecer unha atención integral e multidisciplinar aos afectados. Ademais, tenta paliar a falta de evidencias científicas acerca da SQM e pretende, á súa vez, sensibilizar á sociedade.

O texto, “promovido sobre todo por asociacións de pacientes e que carrexa moitos anos de traballo”, segundo Fernández-Solá, foi coordinado polo Observatorio de Saúde das Mulleres da Axencia de Calidade do Sistema Nacional de Saúde. Participaron expertos do Ministerio de Sanidade, Servizos Sociais e Igualdade, a Sociedade Española de Medicamento Familiar e Comunitario, a Asociación Española de Toxicoloxía e a Axencia de Avaliación de Tecnoloxías Sanitarias do Instituto de Saúde Carlos III e Guía Saúde.

A pesar da pouca evidencia científica dispoñible, ningún estudo relaciona a sensibilidade química coa lonxevidade ou o desenvolvemento de cancro

O documento estableceu a definición da síndrome de sensibilidade química múltiple que leva consigo, por fin, un perfil característico: “calquera individuo que, coa exposición a diversos axentes químicos ambientais a baixos niveis, presente síntomas reproducibles e recorrentes que impliquen a varios órganos e sistemas, podendo mellorar o seu estado no momento en que os supostos axentes causantes sexan eliminados ou se evite a exposición a eles”. Tamén se inclúen os criterios diagnósticos, así como recomendacións para axudar no tratamento, que non é único (dependerá da causa principal que a provoque) e está focalizado en mellorar os síntomas.

As persoas afectadas, a miúdo, deben enfrontarse a situacións nas que os seus síntomas se confunden, diagnostícanse de forma incorrecta ou se lles deriva a diferentes especialistas, sen conseguir un tratamento apropiado. Este atraso no diagnóstico e tratamentos pouco específicos poden ter consecuencias físicas, psicolóxicas e sociais para os afectados e os seus familiares.

Sensibilidade química múltiple versus estilo de vida

Segundo Fernández-Solá, un dos puntos crave que poden explicar por que a SQM non se recoñeceu aínda como enfermidade radica nos intereses que hai neste campo. “Sen ningunha dúbida, recoñecer a síndrome como enfermidade significaría cambiar un estilo de vida cuns custos que non estamos dispostos a asumir”, recoñece o especialista. Pon un exemplo tan claro como a contaminación ambiental: “Sabemos que vivimos nuns niveis de contaminación moi por encima do tolerable pero, no entanto, non diminuímos a cantidade de coches nin deixamos de consumir e queimar combustible”.

A revolución tecnolóxica ha suposto un novo estilo de vida do que xa case ninguén quere prescindir. Con todo, pode estar relacionado co aumento da taxa de afectados. Hai un incremento notable da carga electromagnética, de circuítos eléctricos nos fogares ou de liñas eléctricas de alta tensión.

Con todo, hoxe en día, este modo de vivir é moi difícil de cambiar. Eva Caballé, unha moza barcelonesa que cursou Ciencias Económicas e Empresariais na Universidade de Barcelona, desenvolveu síndrome de sensibilidade química múltiple en 2005. Desde entón, traballa con varias iniciativas para que se recoñeza como enfermidade. Unha delas é o blogue que actualiza con artigos divulgativos para axudar a persoas que están na súa mesma situación e para achegar a enfermidade á sociedade. Tamén en EROSKI CONSUMER, artigos como Limpar a casa de forma barata e ecolóxica ou Catro consellos para mellorar o aire en casa mostran como minimizar riscos.

Segundo Fernández-Solá, primeiro, para “sobrevivir nun ambiente tóxico”, hai que “saber onde estamos, identificar que pasa e analizar a nosa vida persoal en busca de posibles fontes de exposición, tanto laborais como no fogar ou na nosa vida cotiá”. Débese facer porque, aínda que hai fontes que son de fácil detección, outras non o son: “Podemos ter un insecticida na habitación que, sen sabelo, está a provocar efectos negativos sobre nós”. Unha vez identificados, hai que evitalos.

Recomendacións para a sensibilidade química múltiple

O especialista recomenda a pacientes e persoas interesadas que se informen a través de asociacións de pacientes ou profesionais. Unha delas é a Asociación Estatal de Afectados as Síndromes de Sensibilidade Química Múltiple, Síndrome de Fatiga Crónica e Fibromialxia e para a defensa da Saúde Ambiental. Aconsella tamén acudir ao médico para un diagnóstico preciso (aínda que en ocasións non é fácil) e, sobre todo, “evitar as exposicións desencadenamentos e reordenar a súa vida”.

Insiste en que “é importante non alarmarse, senón adaptarse”, xa que non é unha enfermidade progresiva, senón persistente: se se elimina o factor desencadenamento, desaparecerán os síntomas, pero estes desenvolveranse de novo se o paciente volve exporse á fonte causante. O especialista lanza unha mensaxe tranquilizador aos pacientes, posto que non se constatou mediante estudos ningunha relación coa “lonxevidade ou o desenvolvemento dalgún tipo de cancro “. Fernández-Solá fai fincapé en que a enfermidade non se cura e o tratamento só está dirixido a paliar os síntomas.

SENSIBILIDADE QUÍMICA MÚLTIPLE E OUTRAS AFECCIÓNS

“A síndrome de sensibilidade química múltiple non adoita ir só”, revela Fernández-Solá. Isto significa que un bo diagnóstico da doenza debe ter en conta a comorbilidad, é dicir, outras afeccións que poden acompañar á síndrome. Un bo exemplo son todas as persoas con SQM que manifestan, ademais, dor xeneralizada ou se cansan. “Estes pacientes poden desenvolver a longo prazo fibromialxia ou síndrome de fatiga crónica, de modo que o profesional debe ter en conta todas as posibles sinales acompañantes”, asevera o especialista.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións