Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Terapias de parella

O psicólogo axuda, pero o esforzo corresponde á parella
Por miren 11 de Decembro de 2003

Cando problemas derivados da rutina, os celos, as dificultades económicas ou a falta de comunicación pon en perigo o compromiso entre dúas persoas, as terapias de parella preséntanse como un camiño que lles pode axudar a salvar a súa relación. Noutras ocasións a convivencia faise inviable e óptase pola separación; tamén entón a parella acode ao terapeuta paira buscar una solución dunha forma “civilizada”. Esta segunda opción, moi estendida desde hai tempo noutros países, comeza tamén a darse na nosa contorna desde hai moi poucos anos. O labor do psicólogo consiste en ensinar ás dúas partes certas habilidades, sobre todo de “redución de conflitos”.

Responsabilidade compartida

“Xa non se mira con malos ollos o feito de consultar a un terapeuta paira afrontar as crises que xorden nunha relación. Podería dicirse que se tende a normalizar o uso do psicólogo”, opina Teresa Vaqueiro, psicóloga de Grupo Luria, especializada en Terapia de Parella e Sexualidade. Que un matrimonio ou dúas persoas que manteñen una convivencia estable recorran a este tipo de terapias de parella significa, por regra xeral, que existen problemas que afectan á súa propia relación, sen que iso presupoña a existencia dun forte conflito sexual ou afectivo.

De todo modos, “mentres un problema non afecte á relación, a parella non busca a axuda dun psicólogo”, asegura José Navarro Góngora, profesor de Terapia Familiar e de Parella da Facultade de Psicoloxía da Universidade de Salamanca, que afirma que na nosa cultura ás parellas séguelles custando moito tomar a decisión de acudir ao psicólogo.

A falta de estatísticas que apoien una percepción evidente, os homes móstranse moi remisos a acudir a terapia, xa sexa de parella ou doutra índole. De feito, e aquí hai unanimidade, a decisión de porse en mans dun profesional “case sempre a toma ela”, tal e como comenta a doutora Ana García, do Gabinete Psicolóxico e Sexológico (G.P.S.) de Madrid.

A pesar de que a maioría de psicólogos defenden que os problemas de dous deben ser abordados entre ambos, e en situacións críticas axudándose de profesionais, existen tamén opinións contrarias, como as dos psicanalistas, que prefiren os tratamentos individuais.

Que sucede cando uno dos membros da parella decidiu separarse e o outro non quere? Neste caso o terapeuta traballa en “desenganchar” á persoa máis dependente e en facela máis forte, leste é obxectivo principal, segundo os expertos consultados. Polo xeral, decidirá combinar a terapia individual coa de parella.

Tamén se dan outras excepcións, como os problemas de violencia doméstica. “Se un sente amedrentado polo outro, a terapia será infrutuosa e convirá emprendela por separado”, asevera o profesor Navarro Góngora. Pola súa banda, Teresa Vaqueiro, desde o seu gabinete no madrileño Grupo Luria, insiste en que complicacións como o alcoholismo dun dos membros, depresión ou ludopatía deben tratarse por separado, sempre que a relación véxase afectada por estes motivos.

A intermediación na negociación

Cando debe una parella exporse ir a terapia? Teresa Vaqueiro considera que “canto antes mellor”. Neste sentido, a doutora García confesa que una parella que acode á consulta con problemas que veñen arrastrando desde fai 10 anos ou máis pode notar logros na súa vida en común despois do tratamento dun profesional, “pero son casos moi complicados porque a experiencia di que ao ano volven empeorar”. Con todo, o profesor Navarro Góngora, do Departamento de Personalidade, Avaliación e Tratamento Psicolóxicos da Facultade de Psicoloxía da Universidade de Salamanca cre que antes de pedir axuda ao psicólogo convén esgotar outras vías, como pedir o consello de amigos e familiares. “Non se deben profesionalizar as relacións humanas”, afirma.

O aspecto económico é outro dato a ter en conta. As terapias de parella non son económicas, de forma que só están ao alcance de persoas con poder adquisitivo medio alto. Una hora cun profesional do Grupo Luria costa 70 euros e as sesións, que en principio son semanais, duran como mínimo catro meses. A Seguridade Social realiza terapias de parella pero en horario de mañá, co que resulta bastante improbable que poidan acudir os dous membros á consulta. Ademais, a sanidade pública adoita dedicar como máximo 20 minutos por sesión, “aínda que se conseguen avances interesantes a pesar da brevidade”, asegura Navarro.

En calquera caso, a solución dos conflitos sempre depende dos obxectivos que se marcaron as dúas persoas. O psicólogo só sinala as pautas. Acoden a terapia parellas que queren darse “outra oportunidade” cun claro afán de recuperar una boa relación. Pero tamén hai persoas que chegan ao psicólogo en busca de axuda paira “separarse de forma civilizada”. Por iso, a maioría dos profesionais que aplican una terapia cognitiva-conductual, baseada en técnicas de modificación de conduta, consideran que o seu éxito roza o 100%. A explicación é que o traballo duro é responsabilidade da parella e o esforzo que deben realizar será proporcional ao interese que lles mova.

Consellos paira mellorar a convivencia

Uno dos segredos paira manter una boa relación é que as dúas persoas que integran a parella saiban facerse mutuamente a existencia máis agradable. Como pode conseguirse? Os profesionais consultados achegan algúns consellos:

  • As parellas que levan ben son as que son capaces de reducir o conflito mutuo. Os mecanismos son moi variados e poden basearse no humor, en restar importancia a certos asuntos, etc. Hai parellas estables que se pelexan moito pero que duran porque saben responder con certos mecanismos de redución de conflitos.
  • Una relación ten moito de intercambio, por iso é moi importante saber negociar. Todo acaba sopesándose, desde o agarimo que cada un dá ao outro até o diñeiro que gaña.
  • É moi beneficioso incrementar o número de intercambios positivos, trátase de non descoidar pequenos detalles, como o bico de bos días ou buscar algún oco paira estar sen os nenos. O sexo ocupa aquí un lugar importante. Algúns terapeutas aconsellan aumentar os encontros sexuais durante a terapia, outros deixan este apartado paira o final. O que se persegue é que o aumento da carga positiva reduza case de maneira espontánea os intercambios negativos a medio prazo.
  • O outro debe coñecer todo aquilo que queiramos comunicarlle. O manexo de certas habilidades comunicativas debe asegurar que o receptor asimile a mensaxe. Pero non hai que equivocarse, “as parellas que mellor levan ocúltanse cousas”, sentencia o profesor Navarro, “talvez paira non ferirse”. A outra cara da moeda é que hai que asumir a responsabilidade do que se di.
  • Coñecer á outra acode paira poder compartir sentimentos, anticiparnos aos seus gustos e necesidades. Chegar a intimar é una garantía de calidade paira una relación que tamén ten o seu risco, xa que podería suceder que ao coñecer mellor ao outro deixe de gustarnos a súa maneira de ser.
  • Cultivar a amizade con aquela persoa con quen se convive facilita a solución dos problemas.

Causas de conflito e consecuencias

Segundo os indicadores sociais do INE, obtidos a través de diversos estudos entre os que destaca o publicado no ano 1998, o 18% dos matrimonios sucumben ás crises e acaban divorciándose no noso país. Chegados a este punto xa se enumeraron algúns dos problemas que con maior frecuencia provocan as desavinzas conxugais, pero vexamos cales son os máis habituais:

  • Os aspectos funcionais afectan poderosamente ás relacións de parella. Entre eles destaca:
    • Dedicar demasiado tempo ao traballo. Se a parella non atopa un espazo de tempo paira o lecer, paira inventar novas formas de diversión paira cada etapa da vida, paira compartir as súas experiencias, etc. a relación vólvese máis vulnerable. É máis importante a calidade do tempo compartido que a cantidade.
    • A repartición das tarefas do fogar. A falta de implicación por parte do home tradúcese como o pouco apoio del cara a ela.
    • Diferenzas no status laboral. Os homes non adoitan aceptar ben que a súa parella teña un nivel económico e profesional superior ao seu, segundo a doutora García.
    • Os asuntos económicos. “As penas con pan son menos”, lembra Teresa Vaqueiro, “pero ás veces non é tan importante canto diñeiro tense senón en que se gasta. É dicir, se as dúas persoas están de acordo en como administrar a súa economía”.
    • As familias políticas. Non saber pór límites á familia de orixe ou manter una relación descompensada cunha das familias pode orixinar graves desencontros.
    • Problemas de saúde. A pesar da gravidade que enfermidades como a depresión ou as adiccións poidan interferir nas relacións de parella, non adoitan ser os determinantes máis habituais das rupturas.
  • Problemas de convivencia. Adoitan porse de manifesto en vacacións. “A proximidade é como una lente de aumento, pon todo en evidencia. Se o que hai entre dúas persoas é positivo, tamén aflora”, explica Navarro Góngora.
    • Falta de comunicación. É á vez causa e efecto dunha mala relación de parella.
    • Problemas sexuais. “As relacións sexuais son a expresión da intimidade” – en palabras do profesor da Facultade de Psicoloxía de Salamanca-. Os problemas sexuais poden ser a orixe do conflito, por exemplo una disfunción como a “expresión dunha relación negativa”, é dicir, a consecuencia dunha mala relación.
    • A infidelidade. O descubrimento de que existe outra relación amorosa desencadea una crise na parella.
    • A violencia doméstica. É fonte de moi graves conflitos familiares e de parella.

Doutra banda, a experiencia demostra aos terapeutas que tamén hai fases na vida dunha parella na que existe maior propensión a que xurda una crise:

  • O fin da “lúa de mel”. Paira os psicólogos consultados, a etapa de “lúa de mel” duro 9 meses no caso dos noivos que non conviviron antes. Durante ese tempo todo é novo e ambos gozan da novidade, as compras son divertidas e estréano todo. Logo comezan a xurdir os diferentes puntos de vista e as dificultades da convivencia.
  • A chegada do primeiro fillo. Se cando o neno cumpre 2 anos a parella non soubo negociar quen se fai cargo de cada tarefa e non atopou o modo de poder manter vívaa a relación, comezan a aparecer os conflitos.
  • A chegada do segundo fillo. Agrava os problemas descritos anteriormente.
  • Cando os fillos independízanse e abandonan o fogar. A parella recupera a intimidade e si non manexa certas habilidades manifestaranse os problemas de convivencia latentes.