Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Teresa Moreno, presidenta da Sociedade Española de Radioloxía Vascular e Intervencionista

A radioloxía intervencionista evita cirurxías no sistema cardiovascular, o ril e o fígado

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 08 de Outubro de 2013

A radioloxía intervencionista é un conxunto de técnicas que se utilizan para diagnosticar ou tratar enfermidades que afectan a diversos órganos, como o sistema cardiovascular, o fígado, o ril e, mesmo, o cancro e tumores benignos como os miomas ou os de próstata, que afectan ao 70% dos homes a partir dos 70 anos. Menor risco e complicacións que as cirurxías clásicas e un tempo de hospitalización moi breve ou inexistente son as súas principais vantaxes. Con todo, estes tratamentos aínda son pouco coñecidos, ás veces mesmo polos propios médicos, e por iso, non sempre se ofrecen. De todo iso informa nesta entrevista Teresa Moreno, presidenta da Sociedade Española de Radioloxía Vascular e Intervencionista (SERVEI) e especialista do Servizo de Radiodiagnóstico do Hospital Xeral Juan Ramón Jiménez, de Huelva, con motivo do Congreso da Sociedade Europea de Radioloxía Vascular e Intervencionista (CIRSE 2013), que se celebrou en Barcelona.

Como definiría o papel dos radiólogos para a poboación xeral?

Os radiólogos son médicos especialistas que se dedican ao estudo e diagnóstico médico da imaxe humana, mediante probas diagnósticas como a ecografía, a resonancia magnética (RM) e a TAC, á parte das radiografías normais.

En que consiste a radioloxía intervencionista?

A radioloxía vascular ou intervencionista utiliza estas técnicas de imaxe, a escopia, e fai radiografías en movemento, a tempo real, para realizar procedementos diagnósticos e terapéuticos. Formamos parte, aínda que non sexamos cirurxiáns, da cirurxía minimamente invasiva, que tamén practican outros especialistas, como os digestólogos, que coa endoscopia poden curar unha úlcera ou un pólipo.

De que maneira aplícase a radioloxía intervencionista?

“A radioloxía intervencionista tamén é aplicable ao cancro”A aplicación médica faise por medio da imaxe e pequenas punciones na pel para poder realizar o tratamento, xa sexa mediante a súa introdución nos diferentes condutos que levan os líquidos do organismo, como o sangue, a bilis ou os ouriños, a través dunha colección de agullas ou catéteres, controlados e guiados por imaxe.

É certo que a radioloxía intervencionista pode evitar cirurxías?

Si. A vantaxe é que evita cirurxías no sistema cardiovascular, o ril e o fígado, entre outros. No sistema cardiovascular, pódense implantar peiraos (ou stents), para abrir as veas e arterias obstruidas, ou introducir materiais para tapar o vaso onde haxa un sangrado. Alcanzar e acceder a determinados vasos dentro do organismo só sería posible mediante a cirurxía, pero pódese evitar con procedementos de radioloxía intervencionista. En canto ao resto de condutos do organismo (os que levan bilis ou ouriños), sucede o mesmo: pódense picar o ril ou o fígado e realizar tratamentos.

Quizais é máis popular a aplicación da radioloxía intervencionista no sistema cardiovascular, pero tamén é aplicable ao cancro?

Si, tamén é aplicable ao cancro. Por unha banda, a través de técnicas de imaxe por ecógrafos e TAC para localizar os tumores e colocar unha agulla para destruír do tumor, por radiofrecuencia (corrente eléctrica) ou cun medio físico (aplicando moita calor). E, doutra banda, a través dunha punción na arteria da íngua (que permite chegar ata os vasos sanguíneos que levan nutrientes e osíxeno aos tumores), achegámonos todo o posible e, entón, sóltanse unhas partículas cargadas con medicación (quimioterapia), que obstruyen os vasos e impídese a “alimentación” do tumor. No entanto, estas son só dúas actuacións no campo da oncoloxía.

Hai máis?

“Tamén se colocan dispositivos que permiten administrar a quimioterapia en casa”Tamén se colocan dispositivos que permiten administrar a quimioterapia en casa, de maneira continua, sen ter que ingresar no hospital. Así mesmo, cando se obstruyen os condutos que levan a bilis, os ouriños ou o intestino ou o esófago, pódense atravesar as zonas tapadas e colocar próteses para que os pacientes poidan tragar, defecar ou outras funcións.

Cal é o grao de extensión da radioloxía intervencionista no noso país?

A radioloxía intervencionista está en case todas as provincias españolas. Por exemplo, Huelva é unha provincia con 500.000 habitantes e ten un hospital que conta cunha unidade de radioloxía vascular e intervencionista.

A pesar diso, esta especialidade aínda é moi descoñecida.

Si, é moi descoñecida por unha banda da poboación. Aos radiólogos considéraselles especialistas “básicos”, xa que figuran entre o nove especialidades de garda que deben estar en presenza física nun hospital, para realizar radiodiagnósticos. En España somos uns 300 radiólogos intervencionistas.

As técnicas de radioloxía intervencionista desbasten? Aplícanse baixo anestesia?

“O 90-95% de procedementos realízanse con anestesia local e cun mínimo ingreso hospitalario”A maior parte das técnicas de radioloxía intervencionista levan a cabo baixo anestesia local. Nalgunhas ocasións, reclámase a cooperación do anestesista e o máis habitual é que se faga unha sedación ou analgesia maior; no entanto, o 90-95% de procedementos realízanse con anestesia local e cun mínimo ingreso hospitalario (no hospital de día) ou de forma ambulatoria. O ingreso adoita ser breve, a non ser que un paciente estea ingresado por un accidente de tráfico e débanselle facer varias intervencións, entre elas, unha deste tipo. Neste caso, se permanece máis días ingresado, sería polas lesións que ten, pero non pola técnica de radioloxía intervencionista en si.

Que preparación e postoperatorio implican estes procedementos?

A preparación é parecida á de calquera intervención cirúrxica: hai que facerse unha analítica de sangue e ir en xaxún. Non é nada excepcional. O postoperatorio depende de cada procedemento. Así, se se pica un vaso, aínda que hai sistemas para practicar un pequeno punto de sutura nas arterias, precísase repouso de 12 a 24 horas. Outros procedementos requiren seguir unhas determinadas medidas de hixiene sobre o catéter.

Cales son as contraindicaciones destas técnicas?

Máis que de contraindicaciones, hai que falar de limitacións. Case ningún destes procedementos realízase de forma illada. Detrás hai un grupo de profesionais que toma as decisións en conxunto. Rara é a decisión que toma un só especialista. No cancro de fígado e colon e recto, os trastornos aos que máis se aplican, sempre se chega a un consenso entre varios expertos sobre a necesidade de levar a cabo o procedemento ou non: os oncólogos, digestólogos, cirurxiáns e radiólogos intervencionistas. Pode haber contraindicaciones se un paciente presenta un trastorno importante da coagulación, ou se a punción implica un risco de sangrado importante, ten risco de alerxia polo uso de contrastes yodados ou risco por ter unha mala función renal ou alterada.

Aínda que as técnicas sexan moi variadas, que resultados dan de maneira global?

“A radioloxía intervencionista para tratar os miomas ten un menor risco que a cirurxía e bos resultados”Depende de cada técnica, pero os resultados son positivos en moitos campos. Estes procedementos van moi ligados aos avances tecnolóxicos; avanzouse moito respecto diso e dispomos de materiais máis finos. A posibilidade de destruír tumores proporcionárona estas técnicas que utilizan a agulla. Avánzase en positivo, aínda que aínda teñamos que traballar moito.

Cales son os seus principais riscos e complicacións?

O maior risco é o de sangrado no punto da punción, así como os riscos citados anteriormente. Pero, en xeral, a taxa de complicacións é bastante baixa. A SERVEI e a Sociedade Europea de Radioloxía Vascular e Intervencionista (CIRSE) elaboraron unha guía de práctica clínica, un libro da certificación da radioloxía vascular e intervencionista. Nel recóllense todos os procedementos deste campo e a porcentaxe máxima (non mínimo) de complicacións que se poden ter en cada un, e son moi baixas.

En definitiva, a radioloxía intervencionista que achega aos pacientes?

Achégalle unha serie de tratamentos efectivos, con moi poucas complicacións e bos resultados nun período curto de tempo, cunha hospitalización moi curta ou mínima. O que se aconsella aos pacientes é que se informen sempre de todo o que lles farán e como. É básico que reciban toda esta información. Cando vaian a un especialista ou ao seu médico, é importante que lles comenten que hai a posibilidade de realizar un tratamento cunha menor agresividade xa que, ás veces, descoñécese.

Non se coñece a técnica o suficiente?

Non. Hai anos que se intervén desta maneira os miomas (tumores benignos do útero), en lugar de ter que operar a matriz. Introdúcense, a través dun catéter, partículas que se dirixen a ese tumor, para obturar as arterias e vasos que o alimentan. Esta técnica para tratar os miomas ten un menor risco que a cirurxía e bos resultados, pero non sempre se oferta, porque non se coñece. Ademais, no congreso de Barcelona o grupo de Joao Martins Pisco, do Departamento de Radioloxía Intervencionista do Hospital São Luís, de Lisboa (Portugal), presentou os resultados dun procedemento de radioloxía intervencionista nunha fase de ensaio avanzada (fase III) para tratar os tumores benignos de próstata . Este especialista, xunto con Francisco Cesar Carnevale, da Unidade de Radioloxía Intervencionista da Universidade de São Paulo (Brasil), son os que máis están a investigar a este respecto. Estes tumores afectan a unha porcentaxe elevada dos homes ao redor dos 50 anos e, por encima dos 70 ou 80, a ao redor do 70%. Os tumores benignos destrúen a próstata. A cirurxía para tratalos require hospitalización, é máis dolorosa e pode provocar impotencia e incontinencia urinaria. Pero esta nova técnica en estudo está a ofrecer bos resultados con menos riscos.

Pacientes en diáleses, un cliente do radiólogo intervencionista

Os pacientes en diáleses representan un colectivo moi amplo e tamén son “un cliente” dos radiólogos intervencionistas, un aspecto pouco coñecido. “Estes pacientes necesitan accesos vasculares para extraerlles o sangue e facela pasar polo aparello de diálese, o cal non é fácil. Para iso, necesitan un catéter (pequeno tubo de plástico flexible intravenoso) ou unha fístula (unha arteria do brazo cósese a unha vea próxima). Pero esta fístula pódese trombosar ou estragar”, explica Teresa Moreno.

Debido a iso, “entre o 11% e o 13% dos pacientes falecen, porque se lles acaban os accesos vasculares por onde practicarlles a diálese. Os radiólogos intervencionistas encargámonos de coidalos para que isto non suceda. Traballamos para que as fístulas teñan a súa función e os pacientes ingresen menos no hospital e, así, reducir o gasto hospitalario”, destaca Moreno.


Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións