Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Traballo saudable: como manter a saúde mental a pesar da crise

A crise do mercado laboral pode acentuar algúns problemas de saúde mental que asexan aos traballadores

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Domingo, 26 de Febreiro de 2012

Sentirse ben no traballo non sempre é posible. O catro xinetes do benestar mental do traballador son a tensión, a síndrome de estar queimado, tamén coñecido como burnout, o acoso laboral ou mobbing e a adicción a traballar. A crise económica que vén arrastrando desde 2008 pode favorecer un aumento destas situacións, a menos que os empregados con risco de caer nelas sigan as recomendacións dos expertos para conservar a súa paz interior. Neste artigo abórdanse estas cuestións e achéganse oito consellos para ter un traballo saudable.

Imaxe: monkeybusiness

Desde que estalou a crise no ano 2008, corren tempos moi difíciles para o traballador. O exercicio 2014 pechou con máis de 5,45 millóns de desempregados e unha taxa de paro do 23,7%, segundo datos do Instituto Nacional de Estatística (INE). A situación convida a pensar que ter un emprego non só é un tesouro, senón tamén unha actividade beneficiosa para a saúde mental. Con todo, este non é o caso de moitos traballadores que permanecen nos seus empregos, xa que se endureceron as súas condicións laborais: xornadas máis longas, menor remuneración e a todos, en xeral, pídeselles ser máis competitivos, é dicir, realizar o mesmo traballo ou máis (por redución de persoais), con maior eficacia e mellor e, se é posible, en menos tempo.

A crise pode acentuar algúns problemas psicolóxicos que asexan aos traballadores: a tensión laboral, a adicción ao traballo, a síndrome de estar queimado por traballo (SQT) ou burnout e o acoso psicolóxico no lugar de traballo ou mobbing (penado pola lexislación española). Os empregados por conta allea son máis proclives a sufrir os dous últimos, mentres que os autónomos poden caer na sobrecarga e a adicción ao traballo, advirte Francisco Vicente Fornés Ubeda, expresidente da Sociedade Española de Medicamento e Seguridade do Traballo (SEMST).

Tensión e traballo

Cando a unha persoa desbórdalle unha situación, ten a sensación de que debe completar moitas tarefas e non o consegue, é que padece ansiedade e sente moi presionada. Un estudo realizado en 2013 pola European Agency for Safety and Health at Work apuntaba que, en España, máis do 58% dos traballadores, entre asalariados e empresarios, sofren tensión laboral. A incerteza (ante o futuro laboral) e a perda de ingresos están recoñecidas como desencadenamentos da tensión, polo que é lóxico que o número de afectados aumente durante as crises económicas. “Tamén o padecen en certo grao os directores
de Recursos Humanos que deben executar os expedientes de regulación de emprego (ERE)”, segundo Fornés.

Aprender a desconectar no tempo libre, practicar deportes e actividades para relaxarse axudan a combater a tensión

Hai distintos factores que inciden no seu desenvolvemento: os recursos dos que se dispón para traballar, como se organizan as tarefas, a presión dos xefes e mandos intermedios sobre os subordinados, así como o volume e o tipo de tarefas que lles encomendan, xa que tanto se están pouco ou moi cualificados para o labor que se lles encarga, poden estresarse e caer na última fase: o burnout. Tamén inflúe a relación cos compañeiros e outros factores menos visibles pero igual de importantes, como a distancia que media entre o domicilio e o lugar de traballo.

Para evitar a tensión polos desprazamentos diarios, Fornés aconsella “vivir o máis preto posible, porque permite conciliar mellor a vida laboral e familiar. En caso contrario, utilizar o transporte público e aproveitar para ler, escoitar música ou contemplar a paisaxe. Unha gran distancia entre a residencia e o traballo implica madrugar, investir un tempo moi prezado no desprazamento, diñeiro para pagar os gastos de combustible se se vai en automóbil e pode ser un gran xerador de tensión, sobre todo, cando o tráfico está congestionado.

Outras recomendacións para combater a tensión son: aprender a desconectar no tempo libre, practicar deportes, xa que a actividade física axuda, e actividades para relaxarse, como o ioga, entre outras.

Estar queimado no traballo ou burnout

A síndrome de estar queimado polo traballo ou burnout está considerado como unha fase avanzada da tensión laboral. Caracterízase polo esgotamento emocional e físico, unha actitude fría, despersonalizada ou deshumanizada cara aos demais, insatisfacción e falta de realización profesional.

Os afectados teñen entre 30 e 50 anos e é común entre servidores públicos (profesionais sanitarios, mestres, forzas de seguridade, entre outros), moitos en réxime funcionarial, que senten agredidos polos cidadáns e desencantados coas súas condicións laborais, segundo información do Instituto Nacional de Seguridade e Hixiene no Traballo (INSHT), elaborada por Manuel Fidalgo, psicólogo clínico do Centro Nacional de Condicións de Traballo.

O burnout é unha enfermidade profesional recoñecida pola Organización Mundial da Saúde

O SQT é unha enfermidade profesional recoñecida pola Organización Mundial da Saúde (OMS). Algunhas das súas causas son as organizacións moi jerarquizadas -que non deixan participar ao empregado, non favorecen a autonomía na toma de decisións, nin o traballo en equipo-, a sobrecarga de traballo, a falta de recursos para desempeñalo, o tempo para atender aos usuarios ou clientes e as relacións conflitivas asociadas, xunto coa ausencia de motivación, de recompensas e de recoñecemento.

Ademais, pódese contaxiar dentro dunha organización, repetirse en distintos traballos e, se non se trata, conducir á depresión, a ansiedade ou outros trastornos mentais. Para evitalo, os expertos aconsellan: impedir a sobrecarga de traballo entre os empregados, delimitar ben as súas tarefas e competencias, analizar o grao de tensión de cada un e procurarlles postos de calidade, mentres que estes deben esforzarse en xestionar mellor as súas axendas e o seu tempo, para ser máis resolutivos.

Adicción ao traballo

As persoas para quen o emprego se converte no centro da súa vida padecen adicción ao traballo. Un workaholic só desexa traballar, por encima de todo, máis que dedicar tempo ao lecer, a estar coa súa familia ou a gozar cos seus amigos. En ocasións, é difícil establecer a fronteira entre unha persoa moi traballadora e unha adicta ao traballo, pero esta última reúne a miúdo este catro características: ten máis adiccións, nega a súa condición, ten unha autoestima demasiado baixa ou demasiado alta e é incapaz de relaxarse e de gozar. Así o confirma o estudo ‘A influencia das variables de personalidade na adicción ao traballo nun estudo con profesores universitarios’, realizado por Ana Ballesteros e outros autores da Universidade Jaume I, de Castelló da Plana.

A adicción ao traballo caracterízase por só desexar traballar, por encima das actividades de lecer, a familia e os amigos

No contexto actual de crise, Fornés advirte de que “a adicción ao traballo non se debe confundir coa necesidade” de ter que sacar un produto, un servizo ou encargo concreto adiante, nin tampouco coa necesidade de empregar máis horas para poder facer fronte a uns gastos. No entanto, pódese favorecer en certos perfís proclives, debido ao maior número de autónomos -tras a destrución de empregos por conta allea a consecuencia da crise- e de traballadores remotos, que grazas ás novas tecnoloxías traballan a calquera hora e en calquera lugar.

En España non hai estatísticas sobre este problema, pero foi moi estudado en Xapón, onde os empregados son capaces de investir 16 horas seguidas para sacar un proxecto adiante. De feito, karoshi é unha palabra xaponesa que significa morrer por traballar en exceso e fai alusión á morte por evento cardíaco ou cerebrovascular por esta causa. As persoas adictas poden desenvolver un trastorno psicolóxico ou psiquiátrico e, mesmo, falecer por infarto de miocardio ou cerebral. Como toda adicción, debe tratala un psicólogo ou psiquiatra.

Acoso psicolóxico no traballo ou mobbing

O mobbing é unha situación complicada na que “a empregado vítima resulta illado dos demais. Pódese exercer por parte dun xefe cara a un inferior, dun inferior a un superior (aínda que é moi raro) e entre compañeiros”, informa Fornés. Os Barómetros Cisneros, levados a cabo por Iñaki Piñuel, pioneiro no estudo do mobbing en España, desvelaron que é máis frecuente entre funcionarios.

O mobbing é unha situación complicada na que se illa á traballador vítima dos demais

“Á empregado vítima maltrátaselle e íllaselle, elimínaselle a conexión a Internet, suprímeselle o teléfono, impídeselle saír á rúa e non se lle encomenda ningunha actividade gratificante. O obxectivo do acosador é que a vítima se canse e abandone o seu posto de traballo”, detalla Fornés. “Aqueles con máis probabilidades de sufrilo son os máis brillantes e cumpridores, porque poden espertar a envexa dos seus compañeiros, que poden velos como un rival na empresa, ou dos seus xefes, que poden ter medo de que prosperen e ocupen o seu posto”, engade.

Os empregados que se consideren vítimas dun mobbing deben acudir ao seu médico de cabeceira e explicarlle a súa situación, para que lles prescriba unha baixa médica, se procede. Despois, poden denuncialo e emprender accións legais, informa a SEMST. Ter unha boa rede de apoio familiar e social pode axudar a paliar os seus efectos.

Oito consellos para ter un traballo saudable

  1. Tentar conciliar ao máximo a vida familiar coa laboral.
  2. Evitar na medida do posible os desprazamentos longos ao posto de traballo.
  3. Se son inevitables, utilizar preferiblemente o transporte público.
  4. Ir traballar con alegría, sen fixarse no aspecto negativo do emprego e sen pensar que pode ser estresante.
  5. Ante calquera manifestación ou sensación de tensión ou acoso laboral, consultar a un profesional, como un médico do traballo.
  6. Organizarse e preparar as tarefas de forma seria e correcta.
  7. Analizar cales son as causas dunha mala relación co xefe, cos mandos intermedios ou cos compañeiros xa que, a miúdo, a raíz é unha mala comunicación.
  8. Prepararse e formarse ben, posto que a formación pode axudar a traballar con máis rapidez e eficacia.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións