Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Trastorno de Déficit de Atención Infantil

Un 8% dos escolares españois padecen a afección
Por miren 26 de Xuño de 2003

Os estudos revelan que cerca do 8% da poboación infantil española de entre 6 e 15 anos padece un trastorno de déficit de atención (TDA). Aínda que non está considerado como una enfermidade, pode causar graves consecuencias, desde dificultades no proceso de aprendizaxe e no rendemento escolar, até alteracións nas relacións sociais. A miúdo, é fácil que tamén aparezan estados de ansiedade ou angustia motivados pola falta de autoestima. Nestes casos, os pais e a contorna son determinantes para que o neno mellore.

Que é o TDA

A Organización Mundial da Saúde (OMS) inclúeo dentro do grupo dos trastornos emocionais e do comportamento durante a infancia e a adolescencia. Un estudo revela que España ocupa o terceiro lugar, por detrás de Alemaña e Estados Unidos, de países que sofren unha maior porcentaxe de problemas mentais e do comportamento en nenos e adolescentes. Os especialistas defíneno como un trastorno do desenvolvemento que leva una alteración conductual cuxo síntoma principal é a desatención, é dicir, a dificultade paira manter e regular a atención de forma continua nas actividades que se realizan. Ademais, os nenos que sofren este problema adoitan carecen de autocontrol, presentando una conduta impulsiva; é o que se denomina conduta hiperactiva.

O motivo

Aínda que non é un trastorno novo, os psicólogos non acaban de determinar a súa causa; a hipótese máis común que barallan os expertos apunta a unha alteración das sustancias químicas que transmiten os sinais entre as células nerviosas. Por outra banda, a OMS, nun informe sobre enfermidades mentais e conductuales, afirma que entre os factores asociados á aparición e evolución destes trastornos atópanse o sexo, a idade e a contorna sociofamiliar.

Os primeiros síntomas aparecen ao redor dos 6 anos de idade, aínda que o momento clave ten lugar cando os nenos comezan as clases no colexio, é entón cando os efectos fanse máis evidentes. Tomás Fernández, Psicólogo Clínico do Servizo Navarro de Saúde afirma que “este é un trastorno complexo que se debe tratar concienzudamente. Algúns dos síntomas melloran co paso do tempo e cun tratamento adecuado, como a excesiva actividade motora, pero na maioría dos casos, a desatención, que é o síntoma principal, persiste na idade adulta “.

Como se recoñece

Os tres síntomas nucleares do TDA son a falta de atención e concentración, a hiperactividade ou sobreactividad e a impulsividad. Estes efectos tradúcense en que o neno está disperso, é incapaz de centrar a atención nun libro ou na televisión. Ademais, os afectados móvense de forma continua, de cando en cando están sentados longo intre nun mesmo sitio e moven continuamente brazos e pernas, sobre todo á hora das comidas ou de durmir.

No colexio, a miúdo interrompen as explicacións do profesor, non deixan traballar aos seus compañeiros e falan de maneira continuada con afán de chamar a atención. Ademais, non fan os deberes e provocan pelexas entre os compañeiros. Os expertos coinciden en destacar que non é estraño que sufran fracaso escolar ao afectarlles directamente na aprendizaxe. Tamén senten mal cando se teñen que relacionar con outras persoas, xa que adoitan ser irritables e seguen con dificultade as normas. En casa, a miúdo desobedecen aos seus pais, non os escoitan e mesmo poden chegar a ignoralos completamente. A falta de comunicación entre os pais e o neno que padece este trastorno é algo habitual que se debe superar cun tratamento adecuado.

A información como solución

Fernández explica que para que exista un trastorno por déficit de atención, o neno debe presentar varios dos síntomas que se citaron anteriormente durante longo tempo e en diferentes ámbitos (en casa, no colexio, con amigos…). “É xeral no espazo e no tempo, por esta razón é importante recoller información sobre a conduta do neno a través dos pais, dos profesores, pedagogos e educadores, así como de profesionais especializados neste campo como psicólogos, neurólogos ou psiquiatras paira saber se efectivamente existe este problema”, explica. María Villar Agudo Beira, médico do Servizo Navarro de Saúde advirte que “ante a sospeita dun TDA, é necesario realizar una exploración física completa, así como una valoración neurológica que debería levar a cabo un neuropediatra paira descartar outras patoloxías”.

Tratamento Multidisciplinar

Ningún tratamento illado, segundo os especialistas, deu até agora resultados frutíferos. Con todo, o feito de que os pais coñezan o problema, a colaboración desde a escola e una medicación estritamente controlada cando sexa necesario, poden ser as claves paira solucionar o problema. É o que se chama un Tratamento Multidisciplinar.

A administración de medicamentos suscita gran controversia nestes momentos, pero parece que o uso de fármacos controlados polo médico- segundo fontes consultadas- está a dar moi bos resultados.

“O tratamento farmacolóxico é moi importante naqueles casos onde o problema repercute de maneira directa no rendemento escolar, é dicir onde este se ve afectado e mermado. Os fármacos actúan sobre o aspecto cognitivo, principalmente, sobre a atención e a concentración, aínda que tamén diminúe secundariamente a actividade motora” conclúe Fernández.

Até agora, o fármaco máis utilizado paira tratar a hiperactividade foi o metilfenidato (Rubifén), pero a Clínica Universitaria da Universidade de Navarra está a participar no estudo dun novo fármaco paira tratar este problema.María Villar Agudo opina que “ao contrario do que a maioría da xente pensa, os fármacos que se lles aplican non son ansiolíticos nin tranquilizantes que adormentan ao neno, senón estimulantes encamiñados precisamente a espertar a súa atención”.Por outra banda, a intervención pedagóxica é un alicerce fundamental paira a solución do problema. O que se persegue con esta práctica é lograr que o neno centre a atención a través de estímulos, actividades e diferentes estratexias, como a cognitiva. Esta consiste en ensinar ao neno a que se dea auto-instrucións mediante un proceso de repetición mediante o cal pode acabar controlando a súa propia conduta. Ensínaselle a auto-corrixirse, a pautar e modificar o seu propio comportamento.

Sonia Arístegui Huarte, pedagoga afeita a tratar estes casos, pon de manifesto a importancia de reforzar e aplaudir o comportamento positivo. “Adoitan ser nenos que, polo xeral, chegaron a perder parte da súa autoestima. Os amigos, profesores e até os pais, en ocasións, déixanos de lado porque teñen un comportamento difícil”, matiza.

Tan importante como a intervención pedagóxica é a colaboración dos pais en casa. Os especialistas recoméndanlles facer fronte a este problema sen consideralo un drama e aconséllaselles incentivar ao neno facéndolle ver os aspectos positivos de realizar ben as súas tarefas.

Ademais de todo o devandito, é importante sinalar que paira conseguir un diagnóstico precoz e correcto necesítase a valoración dun especialista. Leste pode ser un pediatra, psicólogo infantil ou un psiquiatra.

É importante lembrar:

  • O TDA non é una enfermidade, é dicir que permite facer una vida normal.
  • O TDA non só afecta á área académica, motivo principal polo que os pais acoden a un especialista.
  • O TDA non afecta á capacidade intelectual, de feito, algunhas persoas famosas como Ramón e Cajal, Einstein ou Churchill sufriron este trastorno.