Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Investigación médica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Trastornos do soño e enfermidades neurodegenerativas

Investigadores apuntan os trastornos de conduta do soño REM como posibles marcadores precoces de enfermidades neurodegenerativas

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 12deXullode2006

Un estudo do Hospital Clínic de Barcelona determinou que os pacientes con trastornos de conduta durante a fase máis profunda do soño, persoas capaces de proferir insultos, gritar ou golpear mentres dormen pero sen chegar a espertarse por iso, teñen un risco estatisticamente significativo de contraer Parkinson, demencia con corpos de Lewy, atrofia multisistémica ou deterioración cognitiva leve.


A revista The Lancet Neurology, a publicación de maior impacto internacional en neurociencias, publica na súa edición de xullo e en portada un estudo descritivo iniciado en 1991 e que inclúe a 44 pacientes da Unidade de Trastornos do Soño do Hospital Clínic de Barcelona. Dada a escasa incidencia deste tipo de trastornos da conduta, a mostra recollida polo equipo catalán constitúe a maior que se obtivo ata a data. Nun editorial da mesma revista, dous autores canadenses subliñan o feito de que cada un dos 44 individuos estudados presentaba trastornos da conduta do soño REM de causa idiopática (non debido a unha enfermidade reconocible). Os pacientes con trastornos da conduta do soño REM caracterízanse por sufrir pesadelos atafegantes nas que senten atacados, perseguidos ou sometidos a un grave perigo. Sen ser en absoluto conscientes de canto fan, os pacientes durmidos empezan a gritar, chorar, dar patadas ou puñadas e mesmo chegan a caerse das súas camas.

O estudo agora publicado confirma que 20 dos 44 pacientes, correctamente diagnosticados e seguidos por espazo de cinco anos, acabaron desenvolvendo unha enfermidade neurodegenerativa. Esta incidencia, resaltan os investigadores, é moi superior á esperable en pacientes sans da mesma idade ou sexo. A conclusión do traballo determina que a aparición de trastornos do soño REM pode objetivarse como un marcador precoz de demencias (excluíndo a de Alzheimer), atrofias ou Parkinson, permitindo aos médicos intervir ben pronto sobre esas enfermidades. «O noso achado», pon de manifesto Álex Iranzo, coordinador do estudo, «abre a porta á posibilidade de administrar fármacos neuroprotectores aos pacientes con trastornos do soño aínda que non desenvolvesen aínda a enfermidade neurodegenerativa». A bioquímica e a resposta farmacolóxica nestes trastornos están a ser estudadas na actualidade polo equipo asinante, auspiciado cunha bolsa FIS do Ministerio de Sanidade e Consumo.

Trastornos do soño

Durmir é un pracer, tamén unha necesidade, pero non é vivido así por todo o mundo. Cada vez son máis as persoas en quen unha mala calidade de soño desemboca nunha mala calidade de vida, baixo rendemento laboral, accidentes e un aumento significativo tanto de morbilidad como de mortalidade. Con todo, a maior parte dos trastornos do soño poden ser tratados de forma eficaz.

Quen sofren os trastornos de conduta do soño REM non padecen ningunha alteración conductual durante a vixilia

Síntomas de que algo non anda ben á hora de durmir son expresións tales como «non podo durmir», «non paro de botar cabezadas durante o día», «levántome moi cansado pola mañá», «teño moitos pesadelos polas noites», «móvome moito na cama» ou «rouco». O diagnóstico e tratamento de todas estas circunstancias require a competencia de máis dun especialista, polo que as unidades de patoloxía do soño adoitan ser multidisciplinarias: neurólogos, neumólogos, internistas, otorrinolaringólogos, psiquiatras, psicólogos ou farmacólogos teñen cabida fronte a tales trastornos, identificables normalmente baixo etiquetas como ronquidos e apnea do soño, insomnio, depresión, síndrome de pernas inquietas, trastornos de conduta durante fase REM, narcolepsia, hipersomnia idiopática, trastorno circadiano (jet lag), epilepsia nocturna ou ventilación mecánica.

A Unidade Multidisciplinar do Soño do Hospital Clínic de Barcelona consta de 17 profesionais, leva funcionando en réxime asistencial desde o ano 2003 e realizou nese tempo 3.809 visitas, 1.819 probas clínicas e 40 intervencións cirúrxicas. As apneas do soño son a patoloxía máis identificada, seguida de insomnio, ronquidos, trastornos da conduta de fase REM, narcolepsia, epilepsia nocturna e hiperinsomnia.

Estraños compañeiros de cama

A conciliación do soño, contra o que se pensa ás veces, non ten lugar dun sopetón senón de forma cíclica, e contén períodos de gran atonía muscular asociada á aparición de movementos oculares rápidos. Nese estadio, denominado REM (rapid eye movements), se concitan fenómenos tanto tónicos (perda completa do ton muscular, elevación do limiar de vixilia e actividade electroencefalográfica asincrónica e de baixa voltaxe) como fásicos (movementos oculares rápidos, lixeiras contraccións da lingua e outros músculos e cambios autonómicos en frecuencia cardíaca e respiratoria, entre outros).

O soño REM é considerado un soño activo, tanto pola intensa actividade cerebral que aglutina e que é posible medir electroencefalográficamente, como polo elevado fluxo sanguíneo cerebral, consumo de osíxeno ou de glicosa. Dise tamén que é un soño paradoxal, pola ausencia total de actividade motora no contexto dun cerebro moi activo.

Aínda que modelos animais de trastornos do soño REM coñécense desde 1966, non foi ata 1986 que C.H. Schenck identificou clinicamente unha parasomnia caracterizada pola aparición de episodios de descontrol conductual durante o soño, xeralmente moi violentos e que parecen corresponder ao correlato motor da actividade onírica. Estes pacientes refiren habitualmente fantasías moi vívidas. Se son espertados durante o pesadelo relatan un contido onírico que adoita gardar correspondencia coa actividade motora que presentaron. A conduta é xeralmente agresiva ou exploratoria e nunca relacionada con apetitos tales como alimentación ou desexo sexual. Frecuentemente se autoagreden ou agriden ao cónxuxe, polo que algúns compañeiros de cama optan, con prescrición facultativa, por atalos e evitar tanto que se fagan dano como que poidan lesionar a terceiros.

Os episodios preséntanse con frecuencia variable, desde uns poucos ao mes ata varios por noite, con tendencia a un incremento progresivo. As alteracións conductuales ocorren dentro do soño REM e frecuentemente asócianse a taquicardia. Quen sofren os trastornos de conduta do soño REM non padecen, en cambio, ningunha alteración conductual deste tipo durante a vixilia. O 25% pasa por un período prodrómico de ata anos con condutas motoras ben pouco notorias como falar durante o soño ou mover debilmente as extremidades. A pesar da intensa actividade motora despregada durante o trastorno, poucos pacientes acusan síntomas de interrupción do soño ou fatiga diúrna, excepto cando o trastorno está asociado a narcolepsia.

CASO UNO

Img lastres1
O primeiro paciente descrito con trastorno da conduta de fase REM na bibliografía médica foi un home de 67 anos, referido a psiquiatría por presentar un patrón de conduta moi violenta durante o soño. Non tiña antecedentes de trastornos do soño na infancia nin na adolescencia, o tres irmáns que durmían na súa habitación describiron que o individuo en cuestión caía sempre durmido dunha peza. Con todo, na noite de vodas a súa esposa quedou sorprendida e algo asustada ao descubrir que o recentemente casado falaba mentres durmía, profería gruñidos, rechinaba os dentes e movíase sen cesar.

A cousa non pasou de aquí ata que o paciente referido cumpriu os 63 e un bo día -ou, mellor devandito, unha mala noite- caeu da súa cama mentres reproducía os movementos propios do pesadelo que o estaba atormentando. Este episodio marcou o inicio dunha deterioración progresiva no que o paciente empezou a patear ou dar puñadas á súa esposa, caerse da cama en numerosas ocasións, chocar contra a cabeceira ou a mesita de noite ata abrirse as cellas e autolesionarse.

O cadro é moi propio de adultos maiores de sexo masculino. Os rexistros polisomnográficos reflicten unha falta de atonía permanente durante a fase de soño REM e frecuentes movementos de extremidades. Pode parecer un trastorno raro e grave, pero sobre o segundo cabe dicir que estes enfermos se tratan moi ben farmacológicamente e chegan a controlar por completo a conduta tan disruptiva. Cabe subliñar que a resposta é específica para unha benzodiazepina, o clonazepam, posto que non se observou ningún efecto reparador coas demais. Sábese tamén que a suspensión do clonazepam produce unha inmediata recaída e rebote da conduta violenta. O fármaco actúa suprimindo a actividade fásica, máis que restaurando a atonía muscular. En calquera caso, ante a sospeita deste trastorno é indispensable a consulta co especialista, posto que a automedicación pode carrexar efectos secundarios importantes. Tamén é aconsellable protexer á enferma fronte ao risco de autolesiones ou caídas.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións