Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Tratamentos de reprodución asistida

A infertilidade é un problema que afecta por igual a homes e mulleres
Por miren 12 de Marzo de 2002

O home é responsable do 40% dos casos de infertilidade, a muller doutro 40% de casos e o resto débese a causas mixtas nas que ambos os membros da parella son responsables

Causas diversas

Diversos problemas médicos en homes e mulleres, atraso da idade do primeiro embarazo ou pequenas disfuncións no ciclo reprodutivo impiden a moitas parellas concibir os seus fillos de forma natural. Ante esta perspectiva hai un elevado número de persoas que decide someterse a un tratamento de reprodución asistida, é dicir, chegar ao embarazo a través da axuda do medicamento actual. Estes tratamentos conseguiron que o 90% das parellas que elixe algún deles obteña bos resultados. Con todo, os ansiosos pais deixan polo camiño importantes sumas de diñeiro e realizan un gran esforzo -sobre todo psicolóxico- que pon a proba mesmo a unión da parella. E, aínda que pareza mentira, calcúlase que só en España 800.000 parellas sofren problemas de fertilidade.

Esterilidad e infertilidade non son o mesmo

Os conceptos que se manexan á hora de determinar problemas de fertilidade ou de esterilidad adoitan confundirse. Denomínase esterilidad á dificultade que ten una parella paira conseguir un embarazo. Esta esterilidad pódese producir nunha parella que trata de ter o seu primeiro fillo (esterilidad primaria), pero tamén en parellas que, despois dun primeiro embarazo, teñen dificultades paira conseguir un segundo (esterilidad secundaria). En calquera caso, as parellas deben darse un mínimo de tempo antes de pensar en que teñen un problema.

A probabilidade de que una muller nova quede embarazada é do 30% no primeiro mes de manter relacións sexuais sen ningún tipo de anticonceptivo. A probabilidade increméntase até o 63% nos primeiros 6 meses e alcanza o 85% no transcurso dun ano. É a partir deste momento cando a parella pode pensar que existe algunha disfunción que lles impide o embarazo. En canto ao segundo embarazo, os médicos aconsellan que a parella o tente, como mínimo dous anos, e a partir dese momento pódese expor a existencia dalgún problema de esterilidad.

A infertilidade, pola súa banda, é a disfunción que permite a fecundación, pero a xestación non chega a termo. Do mesmo xeito, a infertilidade primaria refírese ás parellas que tentan o seu primeiro embarazo e a secundaria fai referencia a quen, despois de una xestación e partos normais, ten dificultades paira a xestación dun segundo embarazo.

Cousas de parella

Os problemas paira concibir un neno deben entenderse como un problema da parella. Tradicionalmente a muller tivo a “obrigatoriedade” e o “mandato social” de ser nai como único medio de realizarse como persoa, e ante calquera problema paira a concepción era ela a responsable. No caso de que nunca chegase a concibir fillos, a sociedade tradicional consideraba á muller como un ser incompleto. Con todo, a infertilidade é un problema que afecta por igual a homes e mulleres.

Actualmente no 40% dos casos de infertilidade o responsable é o home. O home pode ter una produción insuficiente de esperma, ou un esperma anormal, alteracións no ámbito testicular, obstrución de condutos, patoloxías da próstata, alteracións na eyaculación ou erección.

Pola súa banda, outro 40% dos casos de infertilidade débese a problemas na muller, como una menopausa precoz, endometriosis (enfermidade que afecta os ovarios), obstrucións ou lesións nas Trompas de Falopio, anomalías uterinas e cervicais ou problemas ovulatorios.

Hai un 20% de casos de infertilidade que corresponden a causas mixtas nas que ambos os membros da parella son responsables.

Causas non médicas

Á marxe dos problemas médicos que poida ter un ou ambos os membros da parella, os cambios nos hábitos de vida engadiron certos problemas na concepción dos fillos. O consumo de alcol e tabaco, o abuso de drogas e medicamentos, a obesidade extrema, a anorexia, ou a tensión poden afectar de forma negativa á hora de procrear. Tamén o atraso no momento de buscar o primeiro embarazo.

Segundo os responsables do IVI (Instituto Valenciano de Infertilidade), a madurez física e psíquica da muller fai que a idade perfecta paira ter fillos sexa entre os 25 e os 30 anos. Con todo o atraso na procura do primeiro embarazo fai que moitas mulleres llo expoñan preto dos 35 anos. É a partir desta idade cando a fertilidade feminina comeza a descender. A partir dos 45 anos a posibilidade dun embarazo natural é moito máis difícil. Outras causas moito menos directas, pero que poden incidir na fertilidade masculina (xa que afectan á calidade do esperma) son as que se derivan da contaminación ambiental, as sustancias e aditivos que conteñen os alimentos, ou as pesticidas que se utilizan na agricultura.

Solucións

As solucións aos problemas de infertilidade ou esterilidad provocaron que no 90% dos casos tratados consígase un embarazo correcto. Diminuíuse considerablemente o risco de embarazos múltiples e mesmo se conseguiu a selección xenética paira evitar enfermidades hereditarias.

Estes resultados conseguíronse en España a través dos Tratamentos de Reprodución Asistida:

Ciclos de coito programado:Neste caso a parella sométese a un calendario que incide nos ciclos de ovulación da muller.

Inseminación Artificial:Consiste en depositar no útero da muller o seme do marido ou do doante anónimo, previamente preparado no laboratorio. Deste xeito, a fecundación é natural e prodúcese dentro do organismo da muller.

Fecundación in vitro (FIV):Esta técnica acolle baixo a súa denominación una serie maior de procedementos cuxo denominador común é que a fecundación se realiza fóra do útero feminino. Á muller implántaselle o froito desta fecundación despois da súa manipulación nun laboratorio.

A FIV pode ser una técnica convencional cando os doutores extraen un ovocito da muller e é fecundado polo esperma nun laboratorio. Posteriormente deposítase no útero feminino. Tamén é FIV a que se produce a través da doazón de ovocitos. As pacientes cuxos ovocitos non teñen a calidade suficiente paira orixinar a xestación poden acceder aos ovocitos doados por outras mulleres novas e sas. Deste xeito a fecundación realízase cun ovocito doado por unha doante anónima que se fecunda co seme do futuro pai. A fecundación contrólase tamén en laboratorio e posteriormente transfírese ao útero feminino. Un ovocito é a célula germinal feminina, é dicir o elemento que, una vez fecundado, provoca o embarazo. Os ovocitos atópanse nos ovarios e cada muller dispón dunha reserva limitada de ovocitos paira toda a súa vida, aínda que se trata dunha gran cantidade, que pode alcanzar os dous millóns de ovocitos. Una muller en toda a súa vida só utilizará entre 400 e 500. En cada ciclo, una serie de ovocitos desenvólvense e ao final do ciclo só uno deles madura o suficiente como paira ser fecundado, mentres que o resto sécase.

Nos procedementos de estimulación ovárica, o que o medicamento trata é de provocar que todos os ovocitos cheguen á súa maduración paira contar con máis probabilidades de embarazo.

Una nova técnica en FIV é a microinyección espermática (ICSI). Este método consiste en introducir un único espermatozoide seleccionado dentro do óvulo. Esta técnica está pensada paira homes cuxo esperma é de baixa calidade ou baixa cantidade.

Grazas á FIV tamén se poden evitar bebés con enfermidades xenéricas (hemofilia, distrofia muscular…). Isto conséguese co Diagnóstico preimplantatorio que permite, una vez realizada a fecundación e analizado, implantar no útero da muller só os embriones sans.

Custo dos tratamentos

A Sanidade Pública española cobre os gastos que se xeren polos tratamentos de reprodución asistida na poboación española. Con todo, as amplas listas de espera empuxan a moitas parellas elixir a opción do medicamento privado. En xeral, as clínicas ou grupos médicos consultados sobre o custo dos tratamentos móstranse bastante remisos a ofrecer información detallada sobre este prezo. E, con todo, non é una cuestión baladí. As cifras que se manexan en España paira a consecución dun embarazo oscilan entre 360 euros e as 3.000 euros. Pero o prezo increméntase sempre que se amplíe a frecuencia da aplicación ou a modificación da técnica.En canto tempo chega o ansiado embarazo?

Esta é a resposta que se fan as parellas cando acoden a someterse a un tratamento de reprodución asistida. Aínda que é certo que no 90% dos casos pódese conseguir un embarazo, o tempo paira logralo está en función do diagnóstico e da técnica que se utilice, polo que non hai un prazo predeterminado. Na maior parte dos casos téntase varias veces con cada una das técnicas escollidas. Cando una delas falla en varios intentos, desestímase e utilízase outra, de tal maneira que non se deixe ningunha posibilidade sen utilizar.

Efectos secundarios

A imposibilidade de ter un fillo por medios naturais provoca efectos colaterais, que algunhas parellas non conseguen asimilar. Por iso é importante a axuda psicolóxica. Os tratamentos de reprodución asistida adoitan ser de longa duración e levan un cambio nos hábitos de vida da parella. Prodúcense tempos de espera, de intervencións médicas que producen, en moitos casos, tensións. As sensacións que angustian ás parellas que se someten a tratamentos de fertilidade van desde a sensación de fracaso, até unhas ansias esaxeradas de embarazo que provocan falsas expectativas, enojos e frustaciones cando non hai resultados nas primeiras intervencións. Por iso é polo que en moitos centros de reprodución asistida compleméntese o tratamento coa asistencia a sesións co psicólogo.

Outro efecto destes tratamentos é nalgunhas mulleres, aínda que non son casos xeneralizados, una importante retención de líquidos que produce una hinchazón. Segundo a doutora Amparo Ruiz, do IVI, na maior parte dos tratamentos de inseminación artificial e reprodución in vitro sométese á paciente a unha estimulación ovárica. Se a resposta é esaxerada, efectivamente pódese producir este tipo de retención. Tamén algunhas probas médicas, necesarias paira elaborar un diagnóstico, poden provocar molestias nas pacientes, comparables a dores menstruales.

Embarazos múltiples

O resultado dos tratamentos de reprodución asistida por fecundación in vitro leva o temor dos pais a concibir máis dun bebé. No entanto, hoxe conséguense embarazos simples de forma maioritaria. Segundo o IVI, o 83% dos embarazos que se conseguen mediante reprodución asistida en España non son múltiples. No 14% dos casos naceron dous nenos e só no 1% dos embarazos naceron trillizos. Isto débese a que en España non se implantan, por norma, máis de tres embriones. Estas cifras contrastan con outros países da nosa contorna, onde o control é moito menor. Así, no Reino Unido o 50% dos embarazos por fecundación in vitro foron múltiples e en Estados Unidos o 32% dos embarazos producidos por FIV obtiveron xemelgos e o 7% trillizos.