Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Una enquisa da OCU revela que o 90% dos consumidores non entende as instrucións dos fármacos

Letra minúscula, liñas apertadas ou tecnicismos son algúns dos problemas cos que se atopan os usuarios

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 26deDecembrode2002

Quizá o prospecto dos medicamentos sexa o único “manual de instrucións” que non se adoita tirar ao lixo antes de utilizalo. Isto é o que se pode deducir dunha enquisa da Organización de Consumidores e Usuarios (OCU) entre 8.000 socios, que indica que o 93% leo por completo cando adquire un medicamento por primeira vez e sen receita, o 6% leo en parte e só o 1% non o le nunca. O problema que se expón aos consumidores é entendelo. Así, a letra minúscula, as liñas apertadas, os tecnicismos, as palabras intraducibles ou as abreviaturas paira iniciados son algunhas das dificultades que presentan paira o usuario medio.

O estudo realizouse con oito dos medicamentos máis comúns vendidos en España, e un dos resultados foi que a metade dos enquisados utilizaría mal cinco deles porque non quedaba suficientemente claro o modo de tomalos. Dous exemplos: o 36% non entendía as interaccións e o 16% descoñecía o termo posología e o seu significado. En cambio, o 65% querería una información específica que non figura, como que facer en caso de intoxicación (non só facilitar o teléfono de información toxicolóxica) ou o momento do día máis adecuado paira tomalo. Tamén se agradecería que se incluísen sempre as presentacións que dese fármaco existen no mercado.

“A exactitude non ten por que estar rifada coa claridade”, di Ana Sánchez, coordinadora da área de saúde da OCU. E menos nun texto que vai determinar o consumo dun medicamento: una simple aspirina, que non necesita receita, tamén ten contraindicaciones. Aínda que a enquisa levou a cabo en 1997, considérase que segue vixente porque os prospectos son redactados polo propio laboratorio fabricante e aprobados pola Axencia Española do Medicamento. Por este motivo, o Ministerio de Sanidade, a través da Axencia Española do Medicamento, puxo en marcha o ano pasado una Comisión de expertos sobre a legibilidad dos prospectos.

A iniciativa partiu da Asociación Española de Dereito Farmacéutico (Asedef), a Axencia Española do Medicamento acolleuna e a ela fóronse incorporando sucesivamente representantes dos consumidores, da profesión médica e das compañías farmacéuticas, até sumar quince membros. Agora, o texto proposto polo laboratorio revísao primeiro a persoa que avaliou ese fármaco e supervísano dúas persoas especializadas en prospectos. O propósito de leste “filtro” é dar normas claras para que a redacción simplifíquese e achéguese á comprensión do cidadán medio. Todo se complica máis se se ten en conta a necesidade de unificar prospectos nun espazo europeo de culturas diferentes: algúns países prefiren o formato de preguntas e respostas; outros, como España, a forma redaccional, e algúns son partidarios de utilizar os pictogramas. Todo iso esixe un esforzo maior.

“Desde Asedef fixemos una enquisa entre 3.000 enfermos e comprobamos que o 90% dos cidadáns non entenden os prospectos. Hai dous anos, en Estados Unidos calculábase que entre o 25 e o 30% da poboación fai un mal uso dos medicamentos por este motivo, co risco que isto supón”, indica o avogado Mariano Avilés Muñoz, presidente de Asedef e membro de devandita comisión.

“O prospecto é o punto de unión entre médico, farmacéutico e paciente, que ás veces ten que decidir a soas con este papel na man. Non debe ser alleo, por tanto, á avaliación do medicamento. No dossier inclúese una ficha técnica que reúne toda a información contrastada realizada polos evaluadores. É un documento longo e técnico que debe traducirse no prospecto”, explica José Félix Olalla, subdirector xeral de Medicamentos de Uso Humano da Axencia Española do Medicamento (AEM).

O traballo da Comisión comezou por analxésicos, laxantes e antiácidos, as EFP (especialidades farmacéuticas publicitarias, medicamentos que se venden sen necesidade de receita) máis utilizadas. As primeiras conclusións sobre a redacción destes prospectos haberá que contrastalas con grupos de pacientes.

Para que esa tradución “” sexa verdadeiramente útil ao paciente, debe constar de frases directas, linguaxe sinxela e información paira resolver problemas que poidan xurdir, suxire Angels Vidal Miquel, xefe do Servizo de Farmacia do Piu Hospital de Valls, en Tarragona. Un aspecto moi importante son as instrucións de preparación, que deben ir apoiadas con imaxes se é necesario: “Hai formas farmacéuticas novas de liberación progresiva, sprays nasais, inhaladores, solucións… que hai que preparar, administrar e conservar de forma precisa paira obter os resultados desexados”, indica. Tamén suxire a conveniencia de incluír pictogramas, xa que esta sociedade está afeita aos símbolos e identificaríaos facilmente.

Estas recomendacións e outras quedan exhaustivamente recollidas na circular 2/2000 da AEM. As normas teñen en conta aspectos en grao sumo diverso. En canto á presentación, por exemplo: o gramaje do papel empregado (si é demasiado delgado pode transparentarse moito e resultar máis difícil de ler), o corpo da letra (cada vez hai máis persoas maiores en España) ou fomentar o uso da linguaxe Braille. Insiste, así mesmo, en advertencias e precaucións especiais que nunca se poden obviar (como “mantéñase fose do alcance dos nenos”), en dar normas moi precisas sobre a conservación e en explicar os termos científicos ou especializados “nunha linguaxe comprensible paira o consumidor”. E todo iso sen superar un espazo necesariamente reducido.

Recoméndase tamén non eludir detalles complexos (“a crenza de que o paciente non pode comprender una contraindicación non é motivo paira a súa omisión”) e suxire que poden ser importantes instrucións específicas paira a administración. Indica así mesmo, no seu anexo 2, que a compañía fabricante debe someter o seu prospecto ao exame de 20 consumidores e que polo menos 16 contesten correctamente a unha serie de preguntas, ademais de observar e rexistrar o que fan ao interpretar o prospecto.

En xeral, os expertos coinciden en que a parte máis difícil de simplificar é a información sobre efectos adversos. “Produciuse un cambio de cultura moi importante neste aspecto -comenta José Félix Olalla-: antes non se citaban, ou se dicía “non se coñecen” ou “non se describiron”. Por lei, agora hai que indicar todos os efectos adversos, por raros que sexan, e hai exemplos de sentenzas en que se condenou ao laboratorio por deixar de indicar algún. E ponse tantas indicacións e en palabras tan técnicas que case decides non tomalo. Pero non hai que ir ao extremo: para que se dea un determinado efecto adverso normalmente teñen que coincidir varios factores”.

“As contraindicaciones non deben ser alarmistas. Hai prospectos que parece que están a ameazar de morte. Algúns laboratorios cúranse en saúde e practican medicamento defensivo”, apostila Mariano Avilés.

En ocasións, en cambio, a información pode resultar excesiva, como sinala Olalla, en canto ao dereito do paciente a non saber: “Non ocultar nada na indicación é cuestionable: debo decatarme da natureza ou gravidade da miña enfermidade bruscamente polo prospecto, en lugar de ser informado gradualmente polo médico?”. É una pregunta que este especialista deixa no aire.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións