Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Unha saúde perfecta?

A pesar de que a poboación de países desenvolvidos cada vez está máis sa, ten unha percepción maior das enfermidades que pode sufrir

Img madre hijo1 listado Imaxe: doriana_s

É indubidable que o avance social e sanitario conseguido nos países desenvolvidos é o responsable do espectacular aumento na esperanza de vida actual. Cada vez estamos máis sans pero, á vez, tamén nos percibimos máis enfermos, xa que se dá o paradoxo de que nos atopamos nunha das épocas da historia da humanidade na que máis se ha “medicalizado” a vida e máis se desenvolveu a perspectiva dunha saúde “perfecta”.

Img madreImagen: doriana_s

Neste proceso de medicalización “”, certos fenómenos que formaban parte doutros campos, como a educación, a lei ou a relixión entre outros, pasaron a ser considerados como fenómenos médicos. Así, procesos normais da vida como o ciclo reprodutivo e vital da muller (menstruación, embarazo, parto, menopausa), as dificultades escolares, a vellez ou a infelicidade, teñen unha actuación médica e un fármaco ao seu servizo.

Sensación de ameaza

Non só se crearon “novas” enfermidades, tamén o risco pasou a ser considerado un problema de saúde prevalente. As consultas están frecuentadas por individuos sans nos que a perspectiva dunha enfermidade futura míngualles a sensación subxectiva de saúde ao sentirse ameazados. Un dos autores que marcou un fito neste tema foi Ivan Illich, que na súa obra ‘Némesis médica’ toma como exemplo ao medicamento para continuar un discurso sobre as institucións modernas. Illich afirmaba que “o medicamento institucionalizado ameaza a saúde”, no sentido que nos países desenvolvidos a obsesión por unha saúde perfecta converteuse no factor patógeno predominante.

Antes a saúde cualificábase como a ausencia de enfermidade. Máis tarde, a Organización Mundial da Saúde, OMS, ampliou o concepto e pasou a definila como “un estado de benestar físico, psíquico e social”. Hai anos, os individuos tiñan maior capacidade para asumir as súas propias responsabilidades mentres que agora estámolas trasladando, de maneira progresiva, ao estado do benestar. En certa maneira, están a transformarse procesos normais, como o envellecemento, en enfermidades que requiren a atención de numerosos especialistas. Os avances do medicamento tamén propiciaron a esperanza de que “todo pode dalgunha forma liquidarse” e que, por lóxica, incrementa a demanda de atención.

Nos países desenvolvidos a obsesión por unha saúde perfecta converteuse no factor patógeno predominante

Vida “psiquiatrizada”

Desorde de ansiedade social, síndrome de culto ás celebridades… A “medicalización” pode constatarse en moitos aspectos da vida pero no ámbito da saúde mental alcanza un dos seus máximos expoñentes. E é que trazar a fronteira entre enfermidade e malestar psicolóxico non sempre é fácil e, con todo, non todo sufrimento é enfermidade. Moitos problemas cotiáns non son estritamente médicos aínda que causen angustia.

Nos últimos anos asistimos a un importante aumento no diagnóstico do que se coñece como fobia social ademais de estar a asistir a unha verdadeira epidemia no diagnóstico de síndromes depresivas ata o punto que os fármacos antidepresivos ocupan un lugar importante entre os medicamentos máis recetados. En Gran Bretaña, expedíronse 34 millóns de receitas médicas de antidepresivos no 2007.

O diagnóstico de trastorno por déficit de atención e hiperactividade na infancia incrementouse tanto que case un 10% dos nenos estadounidenses están medicados por problemas de conduta. Mentres, considérase que o 10% dos nenos británicos teñen algún trastorno mental clinicamente reconocible. Especialistas en Saúde Mental e en Medicamento de Familia piden que non se psiquiatrice “” a vida. Leste foi un das mensaxes dos asistentes ao VIN Congreso de Atención Primaria e Saúde Mental organizado pola CAMFiC (Sociedade Catalá de Medicamento Familiar e Comunitario).

“Debemos ser realistas: nin o podemos previr todo, nin curar todo”, declarou María José Sánchez, presidenta do comité organizador. Comentouse que a conversión en patoloxía de problemas cotiáns é unha tendencia errónea que se inicia, mesmo, na nenez. “Os nenos da miña época tamén nos pelexabamos, ás veces, a pedradas; agora a isto chámaselle trastornos da conduta“, ejemplificaba Miquel Reguant, médico de familia e membro do grupo de Ética da CAMFiC.

Nunha das mesas do congreso nas que se analizaba a prevención en saúde mental, concluíuse que, aínda cando a prevención pode ser boa en ocasións, non sempre está indicada, e pode facer incorrer no risco de usar e abusar dos fármacos en exceso. Alberto Ortiz, psiquiatra do Centro de Saúde Mental Salamanca, referiu que ás veces “o non tratamento pode ser a mellor opción para o paciente”. Tratar médicamente e de forma excesiva os problemas “pode facerlle crer que el non ten recursos para enfrontar os avatares propios da vida cotiá, que lle fai falta a axuda do seu médico ou un tratamento farmacolóxico”.

O QUE NOS CUSTA A SAÚDE

Os países desenvolvidos invisten unha cantidade nada despreciable do seu orzamento en cuestións de saúde e as cifras aumentan de forma inevitable ligadas, entre outras cousas, ao envellecemento da poboación. En España, o gasto sanitario público no 2006 foi de 58.466 millóns de euros, o que supón un 71,2% do gasto sanitario total do país, que ascende a 82.064 millóns de euros. A pesar diso, España ocupa o posto número 14 en investimento en sanidade, estando mesmo por detrás de países cun desenvolvemento económico inferior.

Segundo datos do Eurostat, oficina estatística da Comisión Europea, a porcentaxe do gasto sanitario público segundo o PIB (produto interior bruto) foi do 6% no 2004, mentres que en Francia (a primeira da lista) foi do 8,8%. O gasto por habitante foi en España de 1.329 euros, moi por detrás dos 2.989 de Luxemburgo e dos 2.284 dos Países Baixos. Esta información está recollida no estudo “A Atención Primaria de Saúde en España e as súas comunidades autónomas”, dirixido polo Programa de Políticas Públicas e Sociais da Universitat Pompeu Fabra xunto co Instituto de Investigación en Atención Primaria (IDIAP) e financiado polo Institut Català da Salut (ICS).

O gasto farmacéutico non queda atrás e no último ano supera xa os 11.900 millóns de euros, cun incremento do 6,87% en relación co ano anterior. Madrid, Navarra e Cataluña foron as comunidades que mantiveron o incremento máis axustado mentres que Melilla, Canarias e A Rioxa foron as que máis se dispararon. O gasto estimouse a partir da receita oficial do Sistema Nacional de Saúde. O gasto medio por receita foi un 1,33% superior con respecto a 2007 e o número de receitas incrementouse nun 5,47%, cifra algo inferior á subida do 5,95% do ano pasado.

No incremento tamén hai que ter en conta o aumento de prezo dos medicamentos, que oscila entre o moderado 0,30% de Andalucía ao 6,83% de Melilla. Para conter o gasto farmacéutico o Goberno marcouse novos prezos de referencia que permitirán aforrar case 370 millóns. As previsións de aforro tamén repercuten no beneficiario que se estima que deixará de gastar 22,63 millóns de euros. A entrada en vigor dos novos prezos fíxose efectiva o 1 de marzo de 2009.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións