Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Urxencias psiquiátricas na infancia e a adolescencia

Nos últimos anos detectouse nos servizos de urxencias un incremento de trastornos de conduta e de ansiedade en nenos e adolescentes

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 24deOutubrode2008
Img obesidad infantil Imaxe: Orin Zebest

Como ocorre noutras enfermidades, as urxencias a miúdo son a porta de entrada ao sistema sanitario e onde se descobre que, a pesar da súa curta idade, nenos e adolescentes tamén poden sufrir un trastorno mental. En torno ao 20% deste grupo de poboación está en risco de padecer algún trastorno mental e esta porcentaxe aínda podería ser máis elevado no caso dos adolescentes de entre 12 e 17 anos.

Nos últimos anos, nas urxencias psiquiátricas infantís e xuvenís observouse un incremento de trastornos de conduta e de ansiedade. Agora ben, isto non significa que non estean a aumentar cuantitativamente, senón que os psiquiatras infantojuveniles, outros profesionais sanitarios -como o pediatra- e os adultos da contorna do neno -nas escolas, por exemplo- están máis alerta e son máis sensibles e eficaces na súa detección, tal e como explica Luís Miguel Martín, director de Liña de Primaria e Programas Especiais de Saúde Mental do Instituto de Psiquiatría (IAPS) que dirixe Antoni Bulbena no Hospital do Mar.

Con todo, a maior detección de trastornos mentais nos máis pequenos e nos adolescentes tamén pode ter relación cos modelos educativo e social actuais, onde non hai referentes claros e obsérvase unha baixa tolerancia á frustración, que pode levar ao neno a exaltarse e presentar problemas de conduta. Os adolescentes, ademais, poden mostrar unha personalidade alterada ou estar sumidos nun estado de illamento, irritabilidad, cólera e, mesmo, sufrir sintomatología física, debido ao consumo de sustancias tóxicas.

Outra fonte de problemas mentais nos nenos e púberes é a tensión que, de entrada, parece un problema propio dos adultos. Con todo, hai nenos sen capacidade para tolerar a presión que tamén poden sufrilo, xa que os maiores pódenllo transmitir a través da contorna educativa.

Urxencias: porta de entrada

Os nenos e adolescentes chegan a urxencias por condutas de risco, cadros de axitación, agresividade e cólera desproporcionada

Unha parte dos problemas relacionados coa saúde mental de nenos e adolescentes descóbrese por primeira vez nos servizos de urxencias. A miúdo, son a primeira porta de entrada ao sistema sanitario para este grupo da poboación, en especial, para os adolescentes que gozan de certa autonomía e que se resisten a acudir á o médico -a menos que teñan un problema grave. No caso da poboación pediátrica, en cambio, o máis común é que o pediatra, desde a consulta de atención primaria, decátese de que sofren algún trastorno mental. Así mesmo, tamén é frecuente que, cando unha nai ou un pai, observe unha sintomatología máis aparatosa, fóra do común, acuda a urxencias.

Polo xeral, en España hai poucas urxencias psiquiátricas infantís e xuvenís especializadas. O feito de que nin sequera se creou a subespecialidad de psiquiatría infantil e xuvenil non favorece a implantación do servizo. “A psiquiatría infantil está pouco diferenciada. Díxose tradicionalmente da psiquiatría que é a ‘irmá pobre’ do medicamento, así que a infantil está na cola”, declara Martín.

Por esta razón, nenos e adolescentes que necesitan atención urxente entran nos hospitais por urxencias xerais, xa que aínda son poucos os centros que contan con servizos diferenciados e, aínda menos, os que dispoñen de psiquiatría exclusiva para poboación pediátrica e adolescente. A pesar desta situación asistencial, a atención é cada vez máis eficiente na detección dos trastornos mentais en menores.

Síntomas de emerxencia

Os motivos máis frecuentes que levan a este grupo de poboación ao servizo de urxencias son as condutas de risco de infligirse dano a si mesmos ou aos demais, os cadros de axitación, agresividade e as reaccións desproporcionadas de cólera. Xunto a estes cadros máis aparatosos, é posible que algúns nenos e adolescentes cheguen por algún síntoma físico e que, tras a exploración, diagnostíqueselles un cadro de ansiedade.

Agora ben, os problemas mentais non se manifestan do mesmo xeito que nos adultos; se un neno está triste, pode presentar dores inespecíficos, de estómago, problemas ao respirar, picadas no tórax e, mesmo, pode baixar o seu rendemento escolar e non querer ir ao colexio. Unha vez na consulta, sexa de urxencias ou de atención primaria, o profesional trata de crear un clima de serenidade e empatizar co afectado, tendo en conta que, para os menores, un centro sanitario é un lugar pouco agradable e hostil.

Nestes primeiros momentos, a principal misión do profesional é gañarse a súa confianza para realizarlle unha entrevista terapéutica, na que se lle pregunta como sente, que pensa e como chegou ata alí. Algúns nenos teñen medo, de modo que o profesional sanitario tamén debe traballar para restarlles este temor. En canto ao tratamento, a familia supón un alicerce fundamental.

Aínda que é importante traballar coa familia, “se o neno insiste en que quere estar só, respéctaselle, pero sempre se deixa unha físgoa para rescatar á familia e manter unha entrevista con ela, pois o problema tamén afecta a súa contorna”, opina Martín. A familia debería ser unha axuda para o seu tratamento e, se non, habería que buscar a forma de reconducir a situación, engade o experto.

PSICOFÁRMACOS EN NENOS?

Img psicofarmacos1
Os nenos con problemas mentais poden precisar tratamento farmacolóxico que, salvo algúns casos nos que é preciso tranquilizarlles en urxencias, adóitase prescribir desde atención primaria. Con todo, a Sociedade Española de Pediatría e Atención Primaria informou en 2007 de que o 30% dos pais néganse a dar psicofármacos aos seus fillos con depresión . Luís Miguel Martín, do IAPS, admite que se trata dunha cuestión controvertida: nas fichas técnicas dos psicofármacos non constan indicacións para nenos xa que, por razóns de seguridade, apenas se realizan ensaios clínicos en menores, do mesmo xeito que ocorre con outros fármacos. Neste contexto, o experto asente que é lóxico topar con esta actitude reticente.

No entanto, en momentos determinados, cando un neno cun trastorno mental móstrase nervioso, é probable que o tratamento farmacolóxico sexa ineludible. Cando está ben indicado, contribúe ao tratamento psicolóxico dos pacientes pediátricos, en cambio, “non tomalo é restar unha oportunidade na súa melloría e ademais existe o risco de que o trastorno non se poida resolver”, declara Martín, que insiste en que todo iso debe considerarse sempre.

Para animar a nenos e proxenitores a cumprir co tratamento, é fundamental contar cun bo referente clínico, é dicir, cun profesional que transmita seguridade ao afectado e a súa familia. É o que marca a diferenza entre unha boa adherencia ao tratamento -que o paciente llo tome- e o seu incumprimento.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións