Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Vacinas para adultos: cales se recomendan e por que son necesarias

As persoas adultas tamén deberían vacinarse contra diversas enfermidades. Contámosche que tipo de vacinas hai, cales se recomendan e que inmunidade proporcionan

vacunacion para adultos Imaxe: Getty Images

Non hai ningún tratamento que contribuíse tanto a aumentar a esperanza de vida como as vacinas. Rino Rappuoli, un dos investigadores en vacinas da Escola de Medicamento de Harvard, adoita ilustralo dicindo que “sen vacinas volveriamos ter unha esperanza de vida de 50 anos ou menos”. Agora que se fala tanto da ansiada vacina da covid-19, repasamos outras que tamén son vitais. Contámosche que son as vacinas, por que son necesarias na etapa adulta e que tipo de inmunidade proporcionan.

Que é unha vacina

Que é exactamente unha vacina? “Falamos dun medicamento cunhas características moi singulares porque habitualmente non é unha sustancia química, senón un produto biolóxico, e como tal está sometido a controis de seguridade, estabilidade, eficacia… O seu obxectivo é xerar inmunidade contra unha enfermidade estimulando a produción de anticorpos”. A explicación dáa Anxo Gil, catedrático de Medicamento Preventivo e Saúde Pública da Universidade Rei Juan Carlos, de Madrid, que diferencia dous tipos de vacinas segundo a súa clasificación microbiológica e clínica:

  • 💉 As vacinas atenuadas ou vivas, elaboradas con microorganismos ou os seus derivados, cuxa actividade está diminuída. Por exemplo, as vacinas do sarampión, a rubeola, a varicela ou o rotavirus. Poden empregarse en toda a poboación, excepto nas persoas inmunocomprometidas, porque nelas poden inducir a enfermidade.
  • 💉 As vacúas inactivadas, nas que esa materia prima (bacterias, virus ou os seus subunidades) está morta. Por exemplo, as vacinas da gripe, a hepatite A ou o virus do papiloma humano (VPH). Pódense administrar a toda a poboación, mesmo a embarazadas. Son máis seguras, pero adoitan requirir máis dunha dose de recordo non só para os nenos.

Adultos: tres razoes para vacinarse

Case recentemente nado, un bebé recibe a primeira dose dunha vacina, a da hepatite B, e a partir de aí unas cantas máis contra esta enfermidade (dose de recordo) e contra outras aos 2, 4, 11 e 12 meses de vida. É un tratamento moi ligado á infancia, pero non exclusivo desta etapa da vida. Os adultos tamén deben vacinarse, por tres motivos:

  • 1. Moitos adultos teñen enfermidades, como, por exemplo, a diabetes, que van acompañadas de inmunosupresión . Isto quere dicir que son máis vulnerables ao ataque de axentes infecciosos externos.
  • 2. A partir dos 60 anos de idade prodúcese un fenómeno coñecido como inmunosenescencia, polo cal o noso sistema inmunitario vaise debilitando e o organismo responde peor as enfermidades infecciosas.
  • 3. A protección que tiñamos cando nos vacinaron de nenos co tempo tende a desaparecer e, nalgún caso, é necesario reforzala con dose de recordo.

Por que son necesarias as vacinas?

Un adulto debe vacinarse porque é a mellor forma de protexer a súa saúde e a da súa contorna ao reducir a probabilidade de enfermar e de transmitir certas patoloxías. No caso das vacinas contra enfermidades ocasionadas por bacterias, é outra maneira de loitar contra a resistencia bacteriana aos antibióticos. O uso inadecuado destes medicamentos fixo que perdan a súa capacidade antiinfecciosa, o que constitúe un dos retos de saúde pública máis importantes.

A vacinación, por tanto, reduce a necesidade da poboación de recorrer aos antibióticos e, en consecuencia, diminúen as probabilidades de que as bacterias desenvolver resistencias a eles. “É un efecto indirecto que ten este tipo de vacinas, sobre todo, as utilizadas fronte á pneumonía neumocócica, a principal causa de morte por unha enfermidade infecciosa”, apunta Anxo Gil.

A Streptococcus pneumoniae ocasiona entre 9.000 e 10.000 mortes por pneumonía en España todos os anos, sobre todo, entre os anciáns. Un dos problemas para facerlle fronte é que este microorganismo se fixo resistente aos antibióticos convencionais e a vacinación axudou a investir ese proceso: “Hai un 20 % de pacientes aos que damos antibióticos e non responden a eles. Dispor dunha vacina que reduce a circulación da bacteria tivo como efecto colateral que esta volva ser sensible a estes tratamentos”.

Vacinas e tipos de inmunidade

vacunas inmunidad
Imaxe: Arek Socha

Os dous grupos de vacinas diferéncianse tamén no tipo de inmunidade que proporcionan. As elaboradas a partir de microorganismos atenuados inducen unha inmunidade moi parecida á natural, pero teñen a limitación de non poder empregarse en toda a poboación. “A inmunidade natural sempre é máis forte e máis duradeira no tempo”, explica Anxo Gil. No entanto, iso non xustifica o argumento dos que defenden prescindir das vacinas. “Pasar unha enfermidade de maneira natural entraña uns riscos innecesarios, non parece a forma lóxica de protexerse”, engade.

As vacúas inactivadas, como a do tétanos, diferéncianse das anteriores en que a súa inmunidade inicial non é tan potente, “pero grazas ás doses de repetición que se administran, conseguimos un alto nivel de protección fronte ao patógeno”, puntualiza o catedrático da Universidade Rei Juan Carlos.

Vacinas: dose e frecuencias recomendadas

Desde 2019 todas as comunidades autónomas administran as mesmas vacúas. O Consello Interterritorial de Saúde, o órgano de coordinación dos servizos de saúde autonómicos, aprobou o calendario de vacinación ao longo da vida. Pode variar a modalidade de vacina que se aplica, pero as enfermidades contra as que se protexe son as mesmas: gripe, varicela, sarampión, rubeola, paperas, difteria, tétanos, tosferina e enfermidade neumocócica. O obxectivo é de saúde pública; trátase de protexer a todos os cidadáns, independentemente do lugar de España onde residan.

Todas as comunidades teñen, ademais do calendario convencional, un acelerado destinado a grupos de poboación específicos, como os inmigrantes, para pór ao día as vacinas que non recibisen no seu país de orixe. Este programa aplícase tanto aos nenos como á poboación adulta. Desta maneira minimízase o risco de transmisión de enfermidades.

O calendario está suxeito a modificacións periódicas en función das achegas da evidencia científica. Un dos cambios máis frecuentes teñen que ver coas doses de recordo. A que se puña contra o tétanos na idade adulta cada dez anos, agora hase espaciado, explica Anxo Gil: “Se unha persoa recibiu cinco ou seis dose da vacina durante a infancia, bastaría con porse unha de recordo antes dos 35 anos, outra antes dos 60 e a última despois desa idade”. O número de dose tamén variou na vacina contra o virus do papiloma humano (VPH). Cando comezou a aplicarse en 2008 púñanse tres dose e agora son dúas.

É obrigatorio vacinarse?

A vacinación en España é unha recomendación. Con todo, pode facerse obrigatoria ante un brote epidémico. As autoridades sanitarias botan man nesa circunstancia da Lei Xeral de Saúde Pública que establece que nesta materia debe primar sempre o ben da colectividade. “No caso do sarampión, o calendario prevé, mesmo, que en situacións de risco o tratamento adminístrese ao seis meses (agora ponse aos 12 meses), sempre primando o ben do grupo”, apunta Anxo Gil.

As sentenzas dos xuíces, lembra o catedrático, sempre se mostraron a favor de protexer a saúde pública; a xurisprudencia é clara. Todo o corpo lexislativo en España está orientado nesa dirección. Por ese motivo a vacinación pode ser forzosa ante o perigo dunha epidemia. A día de hoxe non hai nada decidido, pero cando estea dispoñible a vacina contra a covid-19, podería facerse obrigatoria baseándose nese criterio.

Para evitar que nos próximos meses os efectos do coronavirus poden sumarse aos ocasionados por outros virus e chegar a colapsar o sistema sanitario, a campaña de vacinación contra a gripe adiantouse á primeira quincena de outubro, segundo comunicou o Ministerio de Sanidade. Anxo Gil explica que vacinarse contra a gripe e contra a pneumonía neumocócica sempre é positivo, pero este ano que van coexistir co coronavirus, aínda máis.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

Etiquetas:

vacina

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións