Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Vicente E. Torres, xefe do Servizo de Nefrología do Clínica Maio

«O diagnóstico precoz da poliquistosis renal expón dilemas morais polo seu carácter hereditario»

A poliquistosis renal consta como unha das enfermidades hereditarias do ril de maior impacto estatístico. Por iso é polo que nos últimos anos investigadores de todo o mundo estean a tratar de atopar posibles vías preventivas ou terapéuticas. Vicente Torres, xefe do servizo de Nefrología do Clínica Maio en Rochester (Minnesota, EEUU), é un dos expertos que conseguiu achegas relevantes neste sentido. En concreto, o primeiro fármaco ensaiado contra esta enfermidade. Torres estivo recentemente en Barcelona nun encontro organizado pola Fundación Puigvert xunto a Peter Harris, outro dos grandes artífices dos descubrimentos que auguran mellores expectativas para os enfermos de poliquistosis.

Que perfil pode debuxar do servizo hospitalario que ten ao seu cargo?

O Servizo de Nefrología do Clínica Maio abarca tanto as enfermidades propias do ril como a hipertensión arterial. Conta cun persoal de 35 especialistas, dous deles ocupados ao cento por cento en investigación, seis ocupados ao cento por cento en atención clínica e os 27 restantes alternando funcións asistenciais con labores de investigación ou docencia.

Esta visita a Barcelona ten por escusa a presentación de novidades ao redor das enfermidades hereditarias do ril.

En efecto, trátase de enfermidades que teñen manifestacións tanto dominantes como recesivas. As primeiras están presentes en practicamente todo o mundo. Dise que na raza negra africana danse menos casos de poliquistosis, pero cabe a posibilidade de que non dispoñamos de datos suficientes sobre a verdadeira incidencia desta enfermidade na rexión. Con respecto ás formas recesivas, proliferan naquelas zonas onde se dá unha maior consanguinidade.

Que entendemos por poliquistosis?

A poliquistosis renal, de carácter hereditario, afecta a unha de cada 800 persoas no mundoA enfermidade poliquística renal é un trastorno hereditario autosómico dominante, case sempre bilateral [aparece en ambos riñones]. Ocorre que os síntomas non aparecen ata transcorrida a cuarta década de vida, cando a lesión se atopa en fase moi avanzada, e xeralmente asóciase con máis quistes presentes en fígado, bazo ou páncreas. O ril poliquístico presenta un tamaño maior do normal e aloxa quistes de múltiples tamaños.Os síntomas, que insisto que aparecen tarde, son dor, hematuria, hipertensión, hemorraxia intraquística ou abscesos de grao variable. A enfermidade pode evolucionar moitas veces cara a unha insuficiencia renal terminal.

Non é posible identificar a enfermidade antes de que os síntomas dean a entender que xa é moi tarde?

Para o diagnóstico contamos cunha ferramenta precisa e preciosa: a urografía intravenosa, a condición de que a función renal permita aínda determinar o grao de enfermidade. Máis precisa aínda resulta a tomografía axial computadorizada [TAC], que desvela con exactitude a presenza de riles aumentados en canto a tamaño e identifica os quistes de paredes finas.

Perdoe que insista pero, tratándose como se trata, dunha enfermidade hereditaria, non podería identificarse desde o mesmo nacemento?

Claro, a enfermidade iníciase de bo principio e comprobamos que, xa en idades moi precoces, aparecen síntomas de alarma; por exemplo, unha presión arterial inusualmente elevada. Pero, como en moitas outras enfermidades de carácter hereditario, polo menos en EEUU, preséntase aquí un dilema social: se certifico que un neno presenta poliquistosis, as compañías aseguradoras porán nun brete aos seus proxenitores, verá o seu fututo humano e profesional coartado aínda cando o máis probable é que non experimente ningún síntoma ata pasados os 40 anos.

Que facemos entón, mirar a outro lado?

Os pais deben decidir se o seu fillo ou a súa filla adoptan a carta dun enfermo crónico desde o momento de nacer ou se lle deixan crecer como calquera neno san ata que a enfermidade pase factura. Imaxino que en Europa este debate non ten sentido, por canto os fillos permanecen a resgardo da seguridade social dos pais. Pero en América, xunto a outras enfermidades hereditarias, expón unha controversia moral e social de gran calibre. Debe porse en xaque o futuro dun neno e da súa familia a expensas dunha enfermidade hereditaria? Os pais con poucos recursos optan case sempre por ocultar o diagnóstico.

Falemos de recursos, que se converteron nun tópico de gran transcendencia en medicamento.

«Non me parece ético dispor de moi bos tratamentos se só uns poucos van poder beneficiarse de eles»A capacidade de enfermar é ilimitada e os recursos non o son. Se todos enfermamos, quen vai curar a quen, e con que diñeiro? A nosa sociedade debe reformular a súa estratexia. Talvez non deba investirse tanto en dar con novos tratamentos como en educar cara a bos hábitos en saúde; sen dúbida, resultaría moito máis rendible. Non me parece ético dispor de moi bos tratamentos se só uns poucos van poder beneficiarse deles.

O tema é particularmente peliagudo en nefrología. A síndrome metabólico, a obesidade, a hipertensión e a diabetes van desembocar en máis pacientes con enfermidade renal terminal que facilidades vai haber para diáleses ou transplante.

O de educar á poboación non é ningunha pose, e debemos darnos présa. No Clínica Maio dispomos carteis por todas as nosas unidades asistenciais e elaboramos folletos nos que avogamos porque os pacientes leven unha vida saudable. En EEUU tamén se puxo en marcha unha campaña educativa a nivel federal para acoutar as cifras de hipertensión arterial, pero hai que obrar máis e mellor; buscar mensaxes eficaces, propiciar que o cambio de estilo de vida non sexa tanto un discurso como unha realidade.

POLIQUISTOSIS RENAL

Img
As poliquistosis son unha das enfermidades hereditarias renais máis frecuentes. Neste momento estímase que afectan a unha de cada 800 persoas no mundo, e aproximadamente o 10% dos pacientes con diáleses ou en espera de transplante presentan semellante diagnóstico.

Nos últimos anos, esta enfermidade converteuse nun auténtico campo de batalla para os nefrólogos dos centros máis avanzados. O departamento de Nefrología do Clínica Maio non é unha excepción. Neste centro Peter Harris converteuse no primeiro científico que logrou clonar os xenes identificados como responsables da poliquistosis. Á clonación de Harris precede o desenvolvemento, por parte de Vicente Torres, do primeiro tratamento farmacolóxico ensaiado nesta enfermidade.

A forma recesiva autosómica da poliquistosis ten unha presentación típica con riles de tamaño maior ao normal xa en fase uterina ou na etapa neonatal. Os nenos que sobreviven a este desafío desenvolven complicacións en idade adulta, tales como unha malformación dos condutos renais, fibrosis congénita ou enfermidade hepática de Caroli. As complicacións cardiovasculares son, pola contra, a causa principal de morbi-mortalidade da forma autosómica dominante.

En outubro do 2003, Torres publicou na revista Nature un ensaio terapéutico co axente OPC31260, capaz de frear o desenvolvemento de quistes e impedir a disfunción renal en ratas de laboratorio. Devandito axente intervén inhibindo a síntese de AMP cíclico que, en riles sans, encárgase de levar a cabo funciones tan cruciais como a división celular ou a reabsorción de auga.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións