Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Vigorexia

A obsesión por un corpo musculoso
Por miren 27 de Novembro de 2002

A insatisfacción polo propio físico conduce á obsesión de moitos homes polo músculo, o que se coñece co nome de vigorexia. “Estar cachas” no menor tempo posible pasa de ser un obxectivo a converterse nunha desorde emocional. A ansia por adquirir custe o que custe una aparencia atlética pode levar ao consumo de sustancias prexudiciais paira o organismo. As consecuencias deste trastorno teñen o seu reflexo na dieta, a saúde e a conduta social de quen o padecen.

Escravos do corpo

Existe na sociedade una tendencia crecente, mesmo compulsiva nalgúns casos, a lograr custe o que custe ampliar o canon de beleza. Con todo, a anorexia e a bulimia demostraron na década dos 90 que da moda á enfermidade só hai un paso. Agora irrompe con forza o que se coñece de maneira científica como vigorexia ou a obsesión por gañar músculo a través de una actividade física desproporcionada, e a delgadez que buscaban elas contraponse coa robustez que perseguen moitos homes.

O psiquiatra estadounidense Harrison G. Pope acuñou o termo en 1993. Por entón, bautizouno como a anorexia reversa, por estar máis relacionada cos homes que coas mulleres. Nos seus últimos libros e escritos sobre o tema, prefire falar de Complexo de Adonis.

As cifras pon de manifesto que aspirar a ter una boa musculatura non é, precisamente, un caso illado. Un estudo do doutor Pope indica que dos nove millóns de homes que acoden regularmente a un ximnasio neste país, algo máis do 10% podería ser vigoréxico. En España, o Consello Xeral de Colexios de Farmacéuticos calcula que existen uns 700.000 casos.

“Trátase dun trastorno que se caracteriza por unha tendencia obsesiva a conseguir un corpo musculado”, afirma a doutora Teresa Lartigau, psiquiatra e especialista neste tipo de patoloxías. Aínda que a alimentación xoga un papel importante, xa que os suplementos dietéticos -ricos en proteínas e carentes de graxas- axudan a conseguir esa musculación, o correcto sería falar dunha desorde psiquiátrica. “Dalgunha forma, está relacionada coa anorexia e a bulimia porque o tres son trastornos adictivos”, engade. “Lembro o caso curioso dalgúns raparigos que despois de superar una anorexia nerviosa dedicáronse a cultivar o corpo en exceso e pasaron dun trastorno a outro”, explica.

Insatisfacción co físico

Aínda que até hai tres anos non se estudaron casos de vigorexia, o seu perfil resulta bastante familiar:

  • Persoas inmaturas, “pola súa excesiva dedicación ao corpo”, apunta a doutora Lartigau.
  • Baixa autoestima
  • Introvertidos
  • Antisociais
  • Miradas continuas no espello
  • Acoden con moita frecuencia ao peso
  • Obsesionados con facer sobreesfuerzos físicos

En definitiva, quen sofre de vigorexia é una persoa insatisfeita co seu propio corpo; vese demasiado delgado e busca co exercicio adquirir o volume desexado. “Necesitan, buscan, a través a musculación, estar máis satisfeitos consigo mesmos”, precisa a especialista. Ao tratarse dun trastorno, o seu tratamento é máis sociolóxico que clínico. “A base está en tratar os trazos da personalidade. Deben mellorar a súa autoestima, pero por canles distintas á actividade física obsesiva”, aconsella a doutora.

Medicamentos e dopaxe

Impulsados polo desexo de estar belos no menor tempo posible, quen padecen vigorexia poden caer na tentación de doparse, a través de anabolizantes e esteroides, co consecuente risco paira o seu corpo. “Existe una obsesión crecente, case patolóxica, en dedicar una gran parte do tempo libre a cultivar o corpo nos ximnasios. Si a iso unimos unhas dietas inadecuadas e algúns medicamentos perigosos, prodúcense graves efectos sobre a saúde”, advirte Lartigau.

Trátase de sustancias que poden provocar problemas de impotencia, crecemento desproporcionado das glándulas mamarias, acne, caída do pelo… e nos casos máis extremos, problemas no corazón e no fígado. “Pero só se se toman en grandes doses poden producir efectos secundarios”, coinciden en afirmar Fran e Jon Ander, monitores en dous ximnasios de Bilbao. Ambos aseguran de forma rotunda que a dopaxe é un campo exclusivo do deporte de alta competición e que un usuario normal ten un total descoñecemento do asunto. “Non saben diferenciar entre unha proteína ou un anabolizante”, conclúen.

Con todo, un informe da Comisión Europea, publicado leste mesmo ano, revela que un 6% das persoas que acoden a un ximnasio dópanse. Máis de 20.000 centros no vello continente teñen inscritos máis de 15 millóns de clientes.

Moitos homes pretenden porse cachas nun tempo marca. “O 70% da xente que vén ao ximnasio pídeme iso”, comenta Jon Ander. Pero esa meta inmediata non se alcanza, simplemente, a base dunha táboa de exercicios e dunha dieta; necesitan un complemento. “Progresivamente vanse tomando hormonas do crecemento e anabolizantes que resultan prexudiciais”, afirma. Algunhas destas sustancias “pode matar”, alerta a doutora.

“A pesar do mencionado risco, é moi difícil convencer aos raparigos do perigo que corren, porque creen cos ollos pechados o que se lles di nos ximnasios”, di Lartigau. “Todo comeza coa práctica deportiva. Empézase nos ximnasios co exercicio e aos poucos a xente vaise obsesionando”, subliña.

Mercado negro

Os produtos utilizados paira a dopaxe teñen prohibida a súa venda sen receita médica e están catalogados como ilegais polo Ministerio de Sanidade e Consumo e polo Consello Xeral de Colexios de Farmacéuticos de España. Aínda así, non hai normativa sobre as medidas necesarias paira controlar o tráfico ilegal destes fármacos. O Colexio Valenciano de Farmacéuticos detectou o pasado mes de setembro una partida de receitas falsificadas paira adquirir hormonas do crecemento, que nunha farmacia alcanzan prezos que oscilan entre os 60 e os 600 euros.

Mentres que en Estados Unidos a venda e o tráfico de anabolizantes é ilegal e perseguida polas autoridades (clasificados como drogas duras), na maioría das farmacias españolas véndense sen receita médica. Así o denuncia Fran, monitor de ximnasios desde fai 15 anos. “A falta de control é absoluta e isto si que resulta preocupante”, afirma.

O que estes produtos estean prohibidos por lei non significa que quen estea interesado non poida conseguilos. Existe todo un mercado negro por detrás, que agora se apoia en Internet paira a súa comercialización. Xorde así una farmacia virtual, onde oferta e demanda acoden á Rede en busca de anabolizantes, esteroides e toda clase de suplementos dietéticos ou vitamínicos.

O perigo áchase en que o consumidor final descoñece si o produto que consome está caducado e cumpre coas normas sanitarias máis básicas, en opinión da doutora Lartigau. Respecto ao negocio que estas sustancias xeran, un estudo da Unión Europea indica que, só en Alemaña, a venda ilegal destas sustancias proporciona ganancias que roldan os 100 millóns de euros ao ano.

Maior control

O Comité Olímpico Internacional (COI) presentou o pasado mes de abril as conclusións dun estudo no que se apuntaba “a necesidade dun maior control de calidade” nas sustancias consumidas e de “unha maior implicación dos gobernos e da industria do sector”. O informe revelou que máis do 14% dos produtos analizados estaba contaminado con sustancias que non se indicaban na etiqueta e, á súa vez, poderían dar positivo nun control antidopaxe.

O estudo da Comisión Médica do COI investigou, a nivel mundial, 634 suplementos, dos que 94 resultaron sospeitosos. Por porcentaxes, Holanda e Austria encabezaban a lista, con 8 de 31 (25,8%) e 5 de 22 (22,1%), respectivamente. En España, 4 das 29 (13,8%) deron positivo na análise. Outros exemplos son Reino Unido, 7 de 37 (18,9%); EE.UU, 45 de 240 (18,8%) e Italia, 5 de 35 (14,3%).

Desde 1997, o organismo internacional vén alertando do risco potencial polo uso destes complementos dietéticos e recomenda aos profesionais non tomalos. Once anos antes, nas Olimpíadas de Seúl 88, saltou á opinión pública o caso de Ben Johnson. O atleta canadense foi descualificado dos Xogos acusado de dopaxe, horas despois de gañar a carreira de 100 metros lisos ao estadounidense Carl Lewis. Como consecuencia da alarma que suscitou esta noticia, a partir de entón os organismos deportivos han aumentado de maneira notable contrólelos antidopaxe a todos os niveis.

O COI recomenda que “controis similares aos pertinentes nos produtos farmacéuticos, aplíquense á produción de suplementos nutricionais”. E alenta aos comités olímpicos nacionais, ás federacións internacionais e aos comités de organización, a que adopten medidas cautelares contra as compañías produtoras destes suplementos, dos que non se pode garantir a calidade.

De interese: Sustancias e métodos prohibidos

O pasado 30 de setembro, a Axencia Mundial de Anti-Doping e o Comité Olímpico Internacional (COI) publicaron a nova lista de sustancias e métodos prohibidos paira o consumo. Esta nova relación de medicamentos terá vigor até o 1 de xaneiro de 2003. O contido está escrito en inglés.

http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_542.pdf

Lista vixente de produtos e métodos prohibidos pola Organización Mundial da Saúde (en inglés).

http://www.wada-ama.org/asiakas/003/wada_english.nsf/11b5c75053a82e11c225694c005450aa/cfdd1d030078846cc2256959004da8f5/$FILE/List2001-2002_En.pdf