Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Prevención

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Xeles hidroalcohólicos: non todos son iguais

Uns xeles limpan as mans e outros desinfectan a pel, a condición de que se utilicen de forma correcta. Coñece cal debes usar e como facelo da maneira adecuada

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 03 de Xullo de 2020
gel hidroalcoholico coronavirus Imaxe: sweetlouise

Na volta á normalidade tras a crise sanitaria da covid-19, ademais de máscaras , hai outro produto indispensable para evitar contaxiarche de coronavirus: o xel hidroalcohólico. Lévalo no teu bolso ou peto e ata o teu fillo na mochila do cole. Débescho aplicar antes de entrar en transportes públicos, tendas, centros de traballo, bares, igrexas…  e, por suposto, despois. Pero non todos son iguais nin todos serven para desfacerche do virus se tocas unha superficie contaminada polo SARS-CoV-2. Contámosche que debes saber antes comprar un xel hidroalcohólico e usalo.

Manter unha boa hixiene de mans é esencial para evitar contagios. E como método principal temos o correcto lavado de mans. Pero, cando non hai preto auga e xabón cos que lavárnolas, recorremos aos xeles hidroalcohólicos. En plena pandemia era difícil atopalos nas tendas e farmacias, polo que moitos tentaron fabricar xeles desinfectantes caseiros, unha práctica nada recomendable. Pero hoxe en día, dar con eles non é un problema… ou si. Hai gran variedade de marcas, envases, prezos, con perfume, de farmacia, de marcas cosméticas… Son todos efectivos?

Que conteñen os xeles hidroalcohólicos

Como o seu nome indica, os xeles hidroalcohólicos conteñen auga e algún tipo de alcol como sustancia activa, pero tamén outros produtos que melloran a súa aplicabilidade: glicerina, peróxido de hidróxeno (auga osixenada) e mesmo aromatizantes. “Como o alcol pode resultar agresivo coa pel, a este tipo de solucións engádense excipientes como pantenol, propilenglicol ou glicerina”, explican Marían García (coñecida como Boticaria García) e Arantxa Castaño no seu libro ‘123 preguntas sobre coronavirus’. Mesmo “tamén hai outros xeles, de tipo premium, que inclúen ingredientes como pementa rosa ou notas florais, máis propias dun perfume que dun desinfectante, como o xasmín, o vetiver, a rosa ou berga-mota”, engaden.

Que alcois úsanse nos xeles? O etanol, tamén denominado alcol, alcol etílico e alcol de gran, é o máis común. Tamén están o propan-1-ol, máis coñecido como propanol, n-propanol, alcol propílico ou alcol n-propílico, e o propan-2-ol, que chamamos isopropanol e alcol isopropílico. O alcol denat, que aparece en moitas etiquetaxes, é simplemente etanol ao que se lle engadiu un aditivo para desnaturalizalo, é dicir, para facelo non apto para o consumo oral.

gel manos coronavirus
Imaxe: Gadini

E un inciso. Durante a crise sanitaria, e para evitar o desabastecemento de etanol, de maneira excepcional, a Asociación Española de Medicamentos e Produtos Sanitarios (AEMPS) permitiu utilizar outro alcol nos xeles desinfectantes: o bioetanol, que aínda está en período de revisión para o seu uso como biocida (desinfectante).

Unha sustancia “non aceptable” para os desinfectantes de mans é o metanol. A máxima autoridade sanitaria de EE.UU., a Administración de Medicamentos e Alimentos (FDA), advertía hai uns días de que se utilizou en varios produtos desinfectantes para mans. Asimilado a través da pel e por inxestión accidental, ao levarnos as mans á cara despois de desinfectarnos, por exemplo, resulta moi tóxico. Entre os síntomas da intoxicación por metanol inclúen náuseas, mareos, vómitos, hemicrania, cegueira, danos permanentes ao sistema nervioso, convulsións, coma e morte.

Os xeles hidroalcohólicos non protexen de todos os xermes

Para saber sobre a eficacia destes produtos, hai que fixarse na etiqueta da solución e na porcentaxe de alcol que contén. A Organización Mundial da Saúde (OMS) aclara que as formulacións cunha concentración de alcol entre o 60-80 % teñen actividade microbicida eficaz e non recomenda concentracións superiores ao 90 % por ser menos potentes, segundo lembra a Asociación Nacional de Perfumaría e Cosmética (Stanpa).

Os Centros de Prevención e Control de Enfermidades de EE.UU. (CDC) inciden: os desinfectantes para mans sen 60-95% de alcol poden “non funcionar igual de ben para moitos xermes e só reducen o crecemento de xermes en lugar de matalos”. En concreto, sostén que un lavado de mans convencional é máis eficaz contra xermes como o noravirus, o Cryptosporidium e o Clostridium difficile. Tampouco estas solucións son efectivas para eliminar pesticidas, sustancias químicas ou metais pesados. En cambio, si o son ante bacterias como as Gramm-positivas e Gram-negativas e outras micobacterias e fungos.

E ante o coronavirus? Segundo o AEMPS, para garantir a súa eficacia fronte ao virus os produtos destinados á desinfección de mans formúlanse con concentracións de etanol/alcol puro superiores ao 70 %.

Tipos de xeles hidroalcohólicos

Como explica Irene Suárez, farmacéutica da Dirección de Servizos Técnicos do Consello Xeral de Farmacéuticos, hai dous tipos de xeles hidroalcohólicos:

Antisépticos (ou desinfectantes)

Son biocidas e, por tanto, deben cumprir co Regulamento (UE) 528/2012. A súa finalidade, como comenta o AEMPS, é eliminar os microorganismos da pel para evitar a súa posible transmisión desde os portadores sans a outros individuos que polas súas características, lesións ou estado físico poderían ser infectados; é dicir, desinfectan a pel sa. Hai dúas clases: bactericidas (preveñen infeccións bacterianas) ou viricidas (eficaces contra os virus).

A súa comercialización en España require a concesión dunha autorización previa por parte da Axencia Española de Medicamentos e Produtos Sanitarios ou do Ministerio de Sanidade. Para iso débese presentar a documentación relativa ao produto, entre a que destaca a relacionada coa eficacia na actividade biocida fronte aos organismos diana.

A eficacia viricida dos xeles antisépticos debe estar demostrada conforme ao especificado na Norma UNE-EN 14476:2014+A1:2015: Antisépticos e desinfectantes químicos. Ensaio cuantitativo de suspensión para a avaliación da actividade viricida en medicamento. O AEMPS publicou unha listaxe de antisépticos de pel sa que demostraron eficacia fronte a virus atendendo a esta norma.

gel mascarilla coronavirus
Imaxe: veerasantinithi

Higienizantes

Son cosméticos destinados a limpar a pel e deben cumprir co Regulamento (CE) 1223/2009. Como tales, non poden indicar que teñen efecto desinfectante, antiséptico ou viricida. Unha empresa que queira comercializar un produto deste tipo debe cumprir co regulamento, comunicalo ao Portal Europeo de Notificación de Produtos Cosméticos (CPNP), demostrando a través da avaliación dun experto que o produto é seguro e asegurándose que se produciu baixo boas prácticas de fabricación.

Desde Stanpa, que aglutina ao 90 % das empresas do sector que fabrica e distribúe perfumes, cosméticos e produtos de coidado persoal no noso país, asegúrase que os xeles hidroalcohólicos conformes a este regulamento son formulados principalmente con contido en etanol do 70 % ou superior, ao que se engaden emolientes e sustancias que melloran a eficacia e tolerancia para evitar dano sobre a pel e protexela.

Ademais, as farmacias comunitarias tamén poden formular xeles hidroalcohólicos como cosméticos, polo que, como detalla Irene Suárez, “non deben reivindicar accións de produtos sanitarios ou biocidas para a hixiene humana, como acción desinfectante, antiséptica, bactericida, fungicida, levaduricida, micobactericida, virucida, etc.” e si teñen que cumprir unha serie de requisitos para elaboralos, como o seguimento dun Protocolo Normalizado de Traballo (PNT) cumprindo a normativa dos produtos cosméticos, etiquetarlo segundo as normas establecidas ou notificar o produto ao CPNP. “Por tanto, estamos ante produtos que cumpren criterios de calidade e elaborados por un profesional sanitario”, apunta.

Como saber, entón, que tipo de xel tes entre mans? Sinxelo: os cosméticos que se comercializan en España teñen que estar notificados no CPNP, mentres que os produtos biocidas deben dispor dunha autorización do AEMPS. Se, ademais, queres coñecer se é eficaz contra o coronavirus, con acceder á listaxe de antisépticos para pel sa, non terás que preocuparche de se na etiquetaxe marca ou non a porcentaxe de alcol; só de utilizalo correctamente.

Que ter en conta antes de comprar un xel hidroalcohólico

Atoparás os xeles hidroalcohólicos en diferentes establecementos, como supermercados, e ata nas máquinas expendedoras. Pero será na túa farmacia onde poderán aconsellarche con información veraz e accesible sobre as características do produto e o seu uso. Podes fixarche nestes aspectos:

  • ➡️ Queres desinfección ou limpeza para as túas mans? Dependendo da resposta, elixirás un xel antiséptico ou higienizante.
  • ➡️ Non importa a textura. Dá o mesmo que sexa xel, solución ou espuma, por exemplo. “Estas diferenzas non afectan á eficacia, a elección dunha ou outra dependerá dos gustos de cada persoa”, asegura a farmacéutica.
  • ➡️ Os xeles antisépticos débense usar sobre pel sa, polo que hai que evitar aplicalos en zonas sensibles ou danadas da pel ou mucosas. “En casos especiais, podemos consultar ao noso farmacéutico para que nos axude a elixir o produto máis apropiado en función das características da nosa pel”, indica Irene Suárez.
  • ➡️ Con emolientes ou humectantes, como glicerina. O uso repetido dos xeles pode afectar especialmente as persoas coa pel moi seca ou con afeccións dérmicas, polo que se na súa composición non teñen eses ingredientes, favorécese a aparición de sequedad ou eccemas, entre outros.
  • ➡️ Antes de utilizar o produto, le as instrucións de uso do fabricante e utilízaos de forma correctamente para asegurar a súa eficacia.

Como se aplica o xel para que sexa efectivo

Os xeles hidroalcohólicos limpan ou desinfectan, a condición de que se utilicen de forma correcta. Para iso, deben terse en conta catro premisas, sen esquecer que son un complemento da auga e xabón, pois non o substitúen:

  • ✅ As mans deben estar secas e sen sucidade, pois a auga reduce a efectividade e os xeles non arrastran a porcallada.
  • ✅ Cantidade suficiente do produto. O volume adecuado será o que cubra a superficie de ambas as mans.
  • ✅ O tempo mínimo. Uns 20-30 segundos ou o que indique o fabricante, ata que estean secas.
  • ✅ Fregar todas as partes das mans, tal como indica aquí a OMS.

Os xeles hidroalcohólicos non deben tomar o sol

Nin se che ocorra deixalos ao sol. Son inflamables. Diso deben advertilo cun pictograma facilmente identificable na súa etiquetaxe os de natureza biocida, posto que son os xeles que conteñen etanol na maior parte da súa composición. Pero tamén presentan outros perigos: poden provocar irritación ocular grave e son tóxicos en caso de inxestión. Por iso, deben incluírse no envase os riscos e consellos para o seu uso e conservación.Aínda que esta obrigación non incumbe aos cosméticos, pois a porcentaxe de alcol pode ser variable, recoméndase seguir as mesmas precaucións ao utilizar o xel. O AEMPS dá respecto diso estas recomendacións :

  • Mantén os xeles e solucións hidroalcohólicas sempre afastados de focos de calor como poden ser superficies quentes, exposición solar directa, chamas abertas, faíscas ou calquera fonte de ignición.
  • Evita fumar xusto despois de usar estes produtos ou en lugares onde estean gardados.
  • Almacénaos nun lugar ben ventilado e fresco, evitando espazos onde se produzan cambios de temperatura importantes.
  • Non apliques xeles e solucións hidroalcohólicas en zonas sensibles ou danadas da pel ou mucosas.
  • En caso de contacto cos ollos, acláraos con abundante auga durante varios minutos. Se a irritación permanece, consulta cun médico.
  • En caso de inxestión, chama de inmediato ao Servizo de Información Toxicolóxica (91 562 04 20) ou acode a un médico de urxencia.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións