Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Xullo Delgado, presidente do Comité de Asma da Sociedade Española de Alergología e Inmunología Clínica (SEAIC)

Entre o 70% e o 80% dos casos de asma son de orixe alérxica

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 09 de Abril de 2013

A asma é unha enfermidade que afecta a entre o 7% e o 10% da poboación e que podería ter a súa orixe na denominada “teoría da hixiene”, segundo a cal a excesiva obsesión por vivir nun ambiente limpo, hixiénico e libre de microorganismos podería alterar o sistema inmunológico e facer que este respondese de forma esaxerada fronte a certos estímulos. Desta forma, orixinaríanse os casos de asma alérxica, que son a maioría: estímase que entre o 70% e o 80% dos casos de asma son de orixe alérxica. Aínda que a “teoría da hixiene” é un tanto controvertida, diversos estudos xa demostraron que convivir nunha contorna rural ou de granxa, con animais e dentro dunha familia con varios irmáns protexería fronte ao desenvolvemento de enfermidades alérxicas (como a asma de tipo alérxico), mentres que crecer nunha contorna urbana e nunha familia pequena relacionouse con máis casos de alerxias. A pesar diso, non hai que abandonar medidas como a vacinación dos nenos. Outro aspecto importante con respecto á asma é mellorar o seu diagnóstico e o seu control, segundo expón neste entrevista Xullo Delgado, presidente do Comité de Asma da Sociedade Española de Alergología e Inmunología Clínica (SEAIC) e médico adxunto do Hospital Virxe Macarena, de Sevilla, con motivo da recente celebración da xornada “Espazo Asma”, patrocinada por Chiesi.

Cantas persoas padecen asma en España?

Calcúlase que entre o 7% e o 10% da poboación xeral, e algo máis no caso dos nenos.

A asma está en aumento?

Nas últimas décadas non se observou unha incidencia maior, aínda que esta varía segundo os países e determinadas zonas xeográficas. Nos países occidentais, si que houbo un aumento ata os anos 80 e, desde entón, mantívose a prevalencia. Un dato que merece a pena destacar é que o 2% do gasto sanitario total está relacionado coa asma, o que supón unha porcentaxe moi alta. Ademais, hai que ter en conta que esta enfermidade afecta a poboación moi nova, que ten moitos anos de vida por diante, e a un número importante de persoas.

A que é debida esta enfermidade?

“A obsesión por evitar os microorganismos impide a maduración do sistema inmunológico e produce enfermidades alérxicas”A mal chamada “teoría da hixiene” fai referencia a que determinados estilos de vida poderían protexer fronte á asma entendida como enfermidade alérxica. Probablemente, entre o 70% e o 80% dos casos de asma sexan de orixe alérxica e a tendencia é que se produza un aumento das enfermidades alérxicas, tamén a asma. Esta teoría da hixiene baséase en que algúns estilos de vida poderían afectar o desenvolvemento de determinadas enfermidades alérxicas. O estudo básico é de David Strachan, quen o publicou en ‘British Medical Journal’ en 1989 (David P. Strachan Br Med J 1989;299:1259-60), polo que xa fai preto dun cuarto de século que se fala dela. Segundo esta, as persoas que creceron en familias con irmáns e poboacións rurais desenvolven menos enfermidades alérxicas que as familias pequenas e de ambientes urbanos. Aínda que os resultados de estudos posteriores foron contraditorios, algúns deles confirmaron que os nenos que conviven con animais e nun ambiente de granxa, non urbano, desenvolven menos asma, pero non se conseguiu identificar cales son os factores concretos ou axentes responsables.

Como debería, ao seu xuízo, denominarse esta teoría e por que?

Debería denominarse “Teoría da Deprivación Microbiológica”, ao referirse a estilos de vida que eluden o contacto con microorganismos de forma excesiva e, así, evitaría o considerar a hixiene (que mellorou as condicións sanitarias de forma extraordinaria) como un dato negativo. Pero a obsesión por evitar o contacto con microorganismos e estar confinados en ambientes domésticos excesivamente limpos, do mesmo xeito que no traballo ou na escola, evita a maduración do sistema inmunológico e prodúcelle unha alteración que é o desenvolvemento das enfermidades alérxicas.

En que consiste esta alteración do sistema de defensa humano?

O sistema de defensa humano está adoitado responder a estímulos, que son as infeccións, durante xeracións e séculos, e madurou a base de infectarse. O problema xorde cando eses radares que detectan a infección dispáranse fronte a estímulos que interpretan como negativos e que non o son; entón, o sistema inmune activa a súa resposta ante ácaros ou fungos. E esta resposta prodúcese de forma esaxerada fronte a algo que, en realidade, non é un patógeno.

Entón, como hai que actuar?

“Entre o 7% e o 10% da poboación xeral padece asma”Parece que o contacto cun ambiente con microbios non é tan nocivo. A actitude dos irmáns que crecen xuntos, tócanse, comparten xoguetes e contraen infeccións non é tan negativa, senón que contraer infeccións forma parte da normalidade dentro do período de maduración do sistema inmunológico. É normal e habitual que os nenos contraian infeccións ao estar en contacto con irmáns ou outros pequenos nas gardarías e nos colexios. Por suposto, hai que aclarar que non hai que abandonar a vacinación. A vacinación protexe ao organismo e conseguiu grandes logros na sanidade pública, e a súa utilización non facilita que haxa enfermidades alérxicas; hai moitos estudos nese sentido. O neno debe cumprir o calendario establecido e, ademais, as infeccións que sufra na infancia axudaranlle a desenvolver o seu sistema defensivo.

Pero débense frecuentar ambientes onde abunden os microorganismos?

O estilo de vida rural demostrou que contribúe a non padecer patoloxías alérxicas, así como o feito de convivir con animais, irmáns ou amigos; os nenos que crecen nestes ambientes poderían estar máis protexidos fronte ao desenvolvemento de enfermidades alérxicas, como a asma.

Outro tema debatido polos expertos na recente xornada “Espazo Asma” foi a síndrome de ASA Tríada. En que consiste este problema de saúde?

“O 2% do gasto sanitario total está relacionado coa asma, o que supón unha porcentaxe moi alta”A síndrome de ASA Tríada é unha enfermidade con tres manifestacións, de aí o seu nome: patoloxía nasal, bronquial e sensibilidade a algún medicamento. A patoloxía nasal adoita ser a rinosinusitis crónica, marcada pola presenza de pólipos; a bronquial, é a asma severa; e a alteración á tolerancia aos medicamentos refírese a que estes pacientes non toleran analxésicos e antiinflamatorios non esteroideos como o ácido acetilsalicílico, o ibuprofeno ou o metamizol, entre outros. Os pacientes coa síndrome de ASA Tríada teñen unha enfermidade moi incapacitante, xa que é unha asma moi grave e severa. É un claro exemplo de patoloxía sistémica, non limitada á vía respiratoria, xa que pode afectar a varios órganos e provocar unha resposta dos pacientes fronte a estímulos como son os tratamentos antiinflamatorios.

Por precaución, algúns especialistas desaconsellan sempre aos pacientes asmáticos que tomen Aspirina®, pero debería facerse sempre esta recomendación a todas as persoas asmáticas?

Só aos pacientes coa síndrome de ASA Tríada hai que advertirlles de que teñan coidado porque poden non tolerar ben esta medicación. Pero os enfermos con esta patoloxía representan unha porcentaxe pequena das persoas asmáticas (entre o 10% e 15%).

Un problema habitual coa asma é que está pouco diagnosticada.

“O 60% dos pacientes con asma grave non controla a enfermidade”Si, en xeral, está infradiagnosticada. En moitas ocasións, porque o propio paciente asmático adáptase á súa enfermidade e diminúe a súa actividade física; algunhas circunstancias dificúltanlle a respiración e, aos poucos, poden tender á inactividade de forma progresiva. Ademais, moitos afectados non son conscientes de que é unha enfermidade crónica que precisa tratamento de mantemento, aínda que se manifeste en episodios de síntomas respiratorios.

E, ademais, está mal controlada.

Con esta doenza ocorre un paradoxo e é que se dispón dun arsenal terapéutico moi potente pero, por desgraza, non se consegue controlar nunha gran porcentaxe: o 60% dos pacientes non consegue un bo control da asma de certa gravidade e, ante a asma moderada, só faino entre un 30% e un 35% dos afectados. Nisto inflúen varios factores pero, sen dúbida, o diagnóstico correcto facilitaría o tratamento. Ademais, o paciente asmático debe tomar conciencia de que ha de utilizar o tratamento de mantemento de forma preventiva. Este tratamento modifica o desenvolvemento dos síntomas. Pero cando os pacientes non teñen síntomas, é habitual que pensen que non lles fai falta a medicación e só utilízana se teñen unha crise ou exacerbación, o que é un erro. Hai que aceptar que é unha enfermidade crónica. Cabe engadir que máis da metade do gasto farmacéutico relacionado corresponde aos asmáticos graves mal controlados e moi graves.

Recomendacións para pacientes con asma alérxica

A entrada na primavera pode carrexar problemas ás persoas con asma de orixe alérxica non diagnosticada ou mal controlada. Por iso, Xullo Delgado dirixe aos pacientes asmáticos as seguintes recomendacións para esta estación:

  • Obter un correcto diagnóstico etiológico (da causa da asma) e evitar o alérgeno sempre que sexa posible.
  • A inmunoterapia, cando a asma está ben diagnosticada e cando se utiliza ben, é o único tratamento que modifica a resposta alérxica, mellora a patoloxía e, mesmo, pode axudar a que desapareza. Aínda que é crucial iniciala canto antes, porque canto máis establecida estea a doenza, menos eficaz será.
  • No caso de quen son alérxicos ao pole, é conveniente coñecer os niveis da zona a fin de evitalos. A SEAICE publícaos a diario na web www.polenes.com.
  • Utilizar cada día o tratamento de mantemento, para evitar as crises, caracterizadas por síntomas como a tose ou o afogo.
  • Ter en conta que cando se utiliza máis de dúas veces á semana un tratamento de rescate recomendado para as crises é un signo de que debe realizarse a medicación de mantemento ou modificar as doses se xa se usaba.

  • Pódeche interesar:

    Infografía | Fotografías | Investigacións