Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Atención sanitaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Xullo Zarco, presidente de Semergen

«O médico ten que implicarse co paciente máis aló do establecido»

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 15deMaiode2006

Xullo Zarco é o que se podería denominar un renacentista moderno. Na súa vertente científica, médico de formación e presidente da Sociedade Española de Medicamento Rural e Xeneralista (Semergen). Na humanista, segue os pasos do seu mestre Pedro Laín Entralgo, escritor, estudioso da literatura e a filosofía, explorador dos misterios da esencia humana e profesor do Departamento de Historia do Medicamento na Universidade Complutense de Madrid. Zarco cre que o medicamento debe abrir o seu horizonte e que a relación entre o médico e o paciente vai experimentar unha importante evolución nos próximos anos.

Vostede asegura que é importante coñecer o mundo imaxinario do paciente para facer máis efectiva a curación ou o tratamento. Podería explicar esta idea?

Enfermar, entre outras moitas cousas, supón un importante movemento interior en forma de motivacións, sentimentos, desexos, con elementos que teñen que ver coa personalidade. Todos eles teñen asociadas imaxes. Sábese que estas imaxes teñen unha potencia enorme para a resolución e a evolución das enfermidades. O medicamento actual é cartesiana e desde o século XVI evolucionou dunha forma moi mecánica e, evidentemente, non contemplou o mundo subxectivo do paciente. Sábese que cando o médico manexa certos elementos que teñen que ver co imaxinario do individuo, tamén actúa sobre as emocións e as crenzas. Deste xeito a resolución da enfermidade faise dunha forma moito máis efectiva.

A teoría é moi boa, pero parece un pouco afastada da realidade dunha consulta da Seguridade Social.

«Os médicos pasamos de ser considerados os chamanes da tribo a membros dunha profesión devaluada»É verdade que os médicos pagamos o que na universidade non se ensina o medicamento desde unha perspectiva máis próxima ao paciente. Con todo, desde finais dos 80 existen moitos movementos no mundo anglosaxón que a contemplan dunha forma máis holística. Sábese que se tes unha enfermidade nun órgano non hai que ir só a resolver o problema deste órgano, senón a solucionar o conxunto. A enfermidade sempre é o síntoma dunha disfunción máis xeral. Por exemplo, quizá hai problemas de relación interpersoal, insomnio, un alto nivel de tensión, falta de confianza. En definitiva, tratamos de pór orde no que ten que ver coa estrutura da personalidade e coa relación co mundo. Hai métodos concretos para axudar a restablecer a situación que van desde as terapias de relaxación ou as visualizacións ata a psicoterapia.

Pensa transmitir esta forma de comprender o medicamento desde a primeira cátedra de Atención Primaria que a súa asociación acaba de crear?

Eu fun e sigo sendo un gran detractor dos programas de estudo porque os estudantes de medicamento saen con mala formación. A universidade tería que servir para formar homes e mulleres cunha actitude universal, como indica o nome da institución, pero formamos especialistas cunha visión moi limitada da realidade. Nesta cátedra preténdese inculcar unha visión máis ampla, un concepto humanista da enfermidade onde todo ten que ver con todo.

Como encaixa esta visión co pouco tempo que hai por consulta?

Efectivamente hai pouco tempo, pero tamén é certo que o médico de atención primaria caeu nunha situación victimista. Neste momento é practicamente incapaz de atopar solucións creativas no seu exercicio porque está atrapado nese victimismo. O médico primeiro ten que crerse a súa importancia porque o seu papel non é só profesional senón tamén social. Ademais debe aprender a organizar a súa axenda e desde asociacións como Semergen temos que demostrar que as cousas se poden facer doutra maneira. Doutra banda deberiamos ter máis consideración por parte da sociedade porque pasamos de ser considerados os chamanes da tribo a ser membros dunha profesión devaluada.

Pero quizá isto foi provocado pola propia profesión médica e a súa actitude paternalista cara ao enfermo.

Efectivamente, pero produciuse o efecto péndulo. Desde logo, o paternalismo non debe existir e o paciente debe tomar as decisións, pero é moi difícil escapar porque cando alguén está moi enfermo delega as decisións. En calquera caso, estamos a asistir a unha situación na que está a virar a forma de entender o medicamento, ao paciente e a relación entre médico e enfermo. Dentro de 10 ou 15 anos van comezar a emerxer cousas interesantes porque o modelo paternalista non funciona.

Escribiu un libro sobre as súas experiencias con pacientes que se titula «A sombra da dor». Que dor é peor, o do corpo ou o da psique?

Sempre a dor da alma porque ten difícil manexo. Existe un arsenal moi importante de fármacos ou de métodos para eliminar a dor física, pero non ocorre o mesmo coa angustia, coa crise existencial, coa desesperación. Para isto non existe un medicamento e é aí onde se ten que facer algo fóra do convencional. Nese caso o médico ten que ser terapeuta, conselleiro, amigo e, como dicía Pedro Laín Entralgo ‘abrigo ser humano’. A distancia terapéutica entre o paciente e o médico se difumina e é necesario porse no pelello do outro porque pola contra é imposible chegar a entender determinadas cousas. É duro para o profesional porque eliminar a distancia fai que el sufra tamén, pero a maior parte das veces hai que zambullirse no paciente e tratar de implicarse ata límites que van máis aló do que está establecido.

A SOMBRA DA DOR

Img dolor
Xullo Zarco tomou posesión da presidencia da Sociedade Española de Medicamento Rural e Xeneralista (Semergen) en 2004. Desde entón, a sociedade, que conta na actualidade con algo máis de 5.000 membros, impulsou distintas actuacións co obxectivo de «mellorar a competencia profesional» e a relación con institucións sanitarias autonómicas e estatais. Do mesmo xeito, Zarco puxo en marcha programas específicos destinados a potenciar «a investigación e a formación en todos os ámbitos da atención primaria». O presidente de Semergen, ademais de médico de en os primeiros niveis asistenciais, é profesor na Universidade Complutense de Madrid.

Froito do espírito renovador que propugna é o libro «A sombra da dor», editado coa colaboración do Grupo Grünenthal. O libro recolle experiencias persoais de Zarco nas que priman o interese por propiciar o «encontro dos profesionais médicos e o paciente» co obxectivo de «coñecer mellor» as realidades de ambos os colectivos. A dor, «xa sexa físico ou emocional», sinala o especialista, é o nexo que propicia a aproximación.

En opinión de Zarco, o encontro cos pacientes define «unha galaxia de experiencias» que pode ser enriquecedora para o profesional se se logra suparar as «barreiras e obstáculos» que a miúdo se interpoñen entre o profesional e o médico. «Os médicos debemos aprender continuamente dos pacientes», resume o experto en relación co que trata de expresar a través do seu libro.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións