Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Síndrome da cara baleira: que é, como superalo e axudar a outros a afrontalo

Ir sen máscara cando estamos con outras persoas pode xerar certo malestar psicolóxico, pero non se considera un trastorno nin una enfermidade mental
Por María Huidobro González 24 de Febreiro de 2022
sindrome cara vacia mascarilla ansiedad
Xa podemos ir de novo todos pola rúa sen máscara no noso rostro e os escolares tamén poden xogar na hora do recreo sen este sistema de protección contra a covid-19. Con todo, hai quen aínda se resisten a quitarlla si non hai aglomeracións. E serán moitos máis aínda que decaia a obrigatoriedade de levala en espazos interiores, como xa expoñen facelo nos colexios desde a Asociación Española de Pediatría (AEP). En bastantes casos, isto non só ocorre por medo ao contaxio ou a contaxiar a outros. Este temor ten nome, e como tal, tamén formas de superalos. Contámosche como saber si padeces a chamada síndrome da cara baleira e como podes facerlle fronte e axudar a que os teus fillos e maiores tamén o fagan.

Que é a síndrome da cara baleira

Moitas persoas xa o experimentaron antes do verán de 2021, cando se levantou a obrigatoriedade de levar a máscara nos espazos abertos. E agora, tras pouco máis dun mes con ela outra vez en exteriores paira facer fronte a ómicron, a historia repítese e de novo a síndrome da cara baleira volve á palestra.

Non se considera un trastorno nin una enfermidade mental, pero ir sen máscara cando estamos con outras persoas pode xerarnos certo malestar psicolóxico. “Faise máis rápido a proposta de cambio que o tempo que os seres humanos somos capaces de dixerir e asimilar estas cousas. E a moitas persoas, polas súas características cognitivas, resúltalles máis difícil asimilar e dixerir e somatízase en problemas emocionais”, explica a psicóloga Bárbara Tovar, autora do libro ‘O meu mundo en calma’, cando lle preguntamos sobre esta síndrome.

Por que ocorre?

Eses problemas poden deber ao hábito e o costume , e non revisten maior gravidade. Somos animais de costumes. Por iso, ao levar todos os días a máscara, moitas persoas poden sentir máis incómodas, expostas ou ‘espidas’ cando lla quitan. “É un malestar normal, máis conectado ao sentimento de nudez, vulnerabilidade, fraxilidade e vergoña”, comenta a experta do Colexio Oficial da Psicoloxía de Madrid.

Neste sentido, a síndrome da cara baleira é parecido ao síndrome da cabana . Ao saír desa “zona de confort”, volver afacernos ao anterior cústanos traballo e hai veces que xorde certa resistencia a non facelo.

Pero cando se converte nun problema? “Cando esa resistencia está descontextualizada, hai una relativa normalidade nos hábitos, pero segues sentindo gran dificultade paira retomar a túa vida cotiá, non che reacostumbras, non consegues rehabituarte… detrás desa síndrome hai un problema máis serio que se está enmascarando ”, asegura Tovar. E podémonos dar conta diso, porque “non se manifesta de maneira illada”, senón que estará presente en persoas con problemas de integración social, de relacións interpersoais, de baixa autoestima, de inseguridade persoal…

ansiedade adolescente máscara
Imaxe: Kobby Mendez

➡️ Nos adolescentes

Confrontar as súas relacións sociais cos seus iguais sen esa barreira, ás veces, xera resistencia e vertixe nos adolescentes. Por que? Normalmente detrás desta conduta hai “ fobia social, inseguridade, baixa autoestima, ansiedade de avaliación, inseguridade, medo a ser xulgados, ser vistos …” A máscara provocou neles o maskné e máis problemas de pel, a puberdade fixo aparecer o vello na cara dos rapaces, algúns empezan a usar brackets … E coa máscara todo isto escondérono.

➡️ Nos adultos

Poida que, como pasa cos mozos, haxa persoas que utilizaron a máscara como barreira social ante certas dificultades de timidez ou por estética (paira ocultar defectos, grans). E é que usar máscara fainos parecer máis atractivos, como o corrobora esta investigación da Universidade de Pensilvania (EE. UU.). Pero, sobre todo, a síndrome da cara baleira afecta a persoas con trazos hipocondriacos e de comportamento obsesivo , que son máis ríxidas nos seus hábitos e aprendizaxes. “Hai persoas que non só se resisten a quitar a armadura fronte á covid-19, senón que lles xera ansiedade. Non acaban de asimilar e de sentir seguros”, indica a psicóloga.

➡️ Nos nenos

Do mesmo xeito que os adultos, os nenos tamén poden sufrir ansiedade , hipocondría e medo ante a retirada da máscara. E nesta reacción, é moi importante a figura dos proxenitores, de como levaron a pandemia. “Se os fillos viron nos seus pais polarización cara á preocupación, o medo, a precaución… en feitos, pero tamén en conversacións, actitudes non verbais… que lles transmitiron inseguridade e medo, é posible que, por aprendizaxe vicaria, aprendan tamén a ver na máscara ese elemento de protección e custaralles deixalo ir, soltalo”, sostén Bárbara Tovar.

Síntomas: como saber si padeces esta síndrome

A resposta fisiológica da síndrome da cara baleira é a mesma que a de calquera conduta de. ansiedade . Cando non querer quitar a máscara esconde un medo desproporcionado ou irracional ao contaxio, á exposición física, a que se che vexa un defecto… a sintomatología sería:

  • presión no peito.
  • dificultade paira respirar.
  • taquicardia.
  • tensión muscular.
  • incomodidade.
  • rehuir a mirada (por tema estético).
  • evitar certos lugares ou limitar a túa exposición social por hipocondría.

Estratexias paira superalo

Non é o mesmo que esteamos ante un problema de rehabituarnos a estar sen máscara a que nos limite a facer una vida con certa normalidade e seguridade. As maneiras de intervir ante a síndrome da cara baleira son distintas. Segundo a especialista consultada:

  • se sentimos raros, inquietos e vulnerables, pero é una sensación moderada que leva con tranquilidade, o consello é normalizar, dar tempo e ir expor de forma gradual paira ir afacer e eliminar esa lixeira incomodidade. Empeza polo máis fácil (exteriores sen apenas xente) e ve subindo a dificultade. Axudarache ver os beneficios de quitar a máscara: menos calor, non se che embazan as lentes, axúdache na socialización…
  • se a nosa preocupación é desmedida, obsesiva, repetitiva e afecta á nosa vida cotiá , é recomendable recorrer a un psicólogo. O profesional explicaranos “como traballar o trastorno de orixe e facer exposicións progresivas a esas situacións con técnicas de relaxación que nos axuden a habitar a eses lugares dunha maneira máis cómoda e ir así conquistando o terreo que perdiches até chegar á normalización”.
ansiedade colexio máscara
Imaxe: Pavel Danilyuk

Cando se permita por lei quitarnos a máscara en interiores , algo que xa se expón propor cos menos vulnerables á covid-19 (nenos), é moi probable que os cadros de ansiedade pola síndrome da cara baleira sexan máis xeneralizados. As recomendacións dos expertos son as mesmas, pero como prepararnos? “Tentamos buscar tanta certidumbre e seguridade na forma na que vivimos que nos custa moito traballo manexar a incerteza . E paira algúns esa incerteza convértese nunha porcentaxe elevadísimo, aínda que a nivel científico sexa moi pequena. Paira eles é un mundo dificilísimo de xestionar e navegar. Pero na vida hai moitas incertezas e hai que aprender a tourealas”, sostén a psicóloga.

Como axudar a outros a afrontalo

✅ Persoas maiores

A poboación máis vulnerable ante a covid-19 tamén se resiste a quitar a máscara ao aire libre. Moitas persoas maiores, mesmo, apenas salguen de casa nin normalizaron a súa vida. Polo xeral, este colectivo é menos flexible a nivel cognitivo e cústalle asimilar os cambios. Pero tamén os nosos maiores deben ir conquistando espazos. Como?

Segundo recomenda Tovar, os seus fillos e coidadores deben exporlles de maneira progresiva sen máscara en exteriores. Paira iso hai que buscar lugares ao aire libre, pero cada vez máis normalizados. Ao principio débese ser moi precavido e ir aos poucos con paciencia para que se vaian afacendo. “E é importante que lles escoiten á hora de. buscar persoas coas que quitarlla, a modo de grupo burbulla , paira logo ir ampliándoo”, propón.

✅ Nenos e adolescentes

“Se os nosos fillos están a manifestar ansiedade de forma illada pola máscara, como pais é importante a conexión con eles”, apunta a experta, quen dá dúas pautas paira logralo:

  • Observa aos teus fillos paira entender que momento emocional están a pasar . “Isto daranos as claves paira poder interpretar adecuadamente se o problema existe. Ás veces ocorre que non nos decatamos, porque, por exemplo, na adolescencia encárganse de disimular ante nós. Pero si estamos moi observantes e pendentes, non nos pasará desapercibido”, sinala a psicóloga.
  • Mantén conversacións profundas cos teus fillos . Paira iso, antes debe haber comunicación, “porque se non a hai, é difícil deixar influír nos seus medos e inseguridades”, manifesta Tovar. Como conversar? Primeiro haberá que ter conservacións por temas lixeiros e sempre se manterán “desde escóitaa, sen xuízos, tentado sintonizar cos seus intereses, traballando desde a aceptación do adolescente e favorecendo contornas de harmonía para que haxa esa comunicación”, aconsella.