Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

2012, ano da auga e a Seguridade Alimentaria

Durante 2012 quérese lembrar que sen auga potable non está garantida a seguridade dos alimentos
Por Maite Pelayo 8 de Marzo de 2012
Img agua
Imagen: Greg Riegler

O próximo 22 de marzo celébrase o Día Mundial da auga. Este ano ten un cariz especial, xa que a lema elixido fai referencia á gran vinculación entre a auga e a seguridade alimentaria. Desde os países máis desenvolvidos, a seguridade alimentaria exponse como un dereito ao consumo de alimentos exentos de contaminación, sans e nutritivos, pero a seguridade alimentaria como concepto vai máis aló. Na maioría dos casos, nestes países desenvolvidos o acceso aos alimentos está garantido, algo que non ocorre noutras partes do mundo. Segundo a definición da Organización para a Alimentación e a Agricultura (FAO), a seguridade alimentaria existe cando “todas as persoas teñen en todo momento acceso físico e económico a suficientes alimentos inocuos e nutritivos para satisfacer as súas necesidades alimenticias a fin de levar unha vida activa e sa”. E esta posibilidade de acceso a alimentos inocuos e nutritivos ten moito que ver coa auga.

Sen auga potable, un recurso moi valioso e limitado, a seguridade dos alimentos non está garantida, ben porque o alimento non pode chegar a producirse ou porque está contaminado. Ademais, hai que ter en conta que a auga de bebida en si é unha necesidade fisiológica para todos os habitantes do mundo. As estimacións indican que as persoas necesitan entre dúas e catro litros de auga a diario. Un dato alarmante se se ten en conta que na actualidade o planeta ten unha poboación aproximada de 7.000 millóns de persoas e prevese que se alcanzarán os 9.000 millóns para o ano 2050.

Auga potable, auga contaminada

Diarreas, malaria ou parasitosis son algúns exemplos de contaminación biolóxica da auga por bacterias, parásitos ou virus

O informe “Progress on Drinking Water and Sanitation 2012” (“Progreso sobre a auga potable e saneamento 2012”), de UNICEF e a Organización Mundial da Saúde (OMS), estima que menos do 11% da poboación mundial -783 millóns de persoas- non ten acceso a auga potable. Mentres, case 1,5 millóns de nenos morren cada ano debido a enfermidades causadas por augas non potables e contaminadas, segundo datos da UNESCO. O desenvolvemento de enfermidades relacionadas co consumo de auga contaminada pola falta de acceso a este alimento é unha das principais causas de mortalidade nos países en desenvolvemento e, en especial, entre os nenos.

Máis do 80% das enfermidades nestes países están relacionadas co consumo de auga insalubre. Diarreas, malaria, parasitosis ou hepatite A son algúns exemplos de contaminación biolóxica da auga por bacterias, parásitos ou virus. Ademais, outros tipos de contaminacións como a química, procedente de verteduras industriais, poderían causar intoxicacións agudas, pero tamén enfermidades a medio e longo prazo.

Deterioración da calidade da auga

O actual nivel de crecemento poboacional, o incremento urbano, a contaminación química e as especies invasivas son os principais factores que contribúen á deterioración da calidade da auga. As consecuencias para o medio ambiente e a humanidade son considerables e moi negativas. E non só é un problema dos países en desenvolvemento. A calidade da auga potable, que pode consumirse sen restricións desde o punto de vista da saúde, é unha cuestión global que preocupa nos países de todo o mundo pola súa repercusión nos seus habitantes. Pero este non é o principal problema. A maior parte da auga que se consome está incorporada nos alimentos e non só porque estes a conteñan, senón porque producir alimentos require grandísimas cantidades de auga.

Así o explica a chamada “Teoría da auga virtual”, desenvolvida hai case 20 anos por un profesor universitario do Reino Unido que explica un concepto que fai referencia ao gasto real de auga no ámbito xeral. A estimación de gasto de auga, segundo esta teoría , contempla todo tipo de aspectos: produción de alimentos, servizos, embalaxes e transporte, entre outros. Por iso é polo que se asocien cifras de gasto de auga tan elevadas na produción alimentaria. Para producir un quilo de carne de vacún, é necesario gastar uns 15.500 litros de auga, unha cifra que contempla a suma do uso da auga nas distintas etapas da cadea de produción: auga para os cultivos cos que se alimenta a un animal, consumo do propio animal, transporte ao matadoiro, sacrificio e despezamento, envasado.

Esta Teoría “da auga virtual” toma especial relevancia na actual celebración 2012 do “Día Mundial da auga”, xa que relaciona consumos de auga con produción de alimentos e, polo tanto, con seguridade alimentaria. Consumos que, segundo as súas estimacións, serían do todo insustentables. Este é un grave problema se se ten en conta o previsible incremento poboacional para as próximas décadas e os actuais problemas de abastecemento de auga.

Auga e alimentos

A principal cuestión que se aborda este 22 de marzo é a política que se necesita adoptar para facer fronte á demanda de auga, garantir o seu abastecemento e ser capaces de producir os alimentos necesarios para satisfacer a necesidade mundial. As recomendacións dos expertos achega da auga e a seguridade alimentaria son:

  • Consumir produtos que fagan un uso menos intensivo da auga.

  • Reducir o desperdicio de alimentos. Nunca se consome o 30% dos alimentos producidos en todo o mundo e a auga utilizada para a súa elaboración pérdese de forma definitiva.

  • Producir máis alimentos, de mellor calidade, con menos auga.

  • Levar unha alimentación saudable.

En todas e cada unha das etapas da cadea de subministración, desde os produtores ata os consumidores, é posible tomar medidas para aforrar auga e tentar asegurar a produción de alimentos para todos.

O DÍA MUNDIAL DA AUGA

A Asemblea Xeral das Nacións Unidas adoptou o 22 de decembro de 1993 a resolución pola cal se declarou o 22 de marzo como “Día Mundial da auga”, en conformidade coas recomendacións da Conferencia das Nacións Unidas sobre Medio Ambiente e Desenvolvemento contidas no capítulo destinado aos Recursos de Auga Doce da Axenda 21. Convidouse entón aos diferentes estados a consagrar este día, no marco do contexto nacional, á celebración de actividades concretas, como o fomento da conciencia publica a través da produción e difusión de documentais e a organización de conferencias, mesas redondas, seminarios e exposicións relacionadas coa conservación e desenvolvemento dos recursos hídricos, así como coa posta en práctica das recomendacións da Axenda 21, un programa para desenvolver a sustentabilidade en todo o planeta, aprobado por 173 gobernos na Conferencia das Nacións Unidas.

Lonxe de ser unha mera conmemoración, os organizadores promulgan que este sexa un día de reivindicación no que se tome conciencia da gran importancia presente e futura de preservar un ben tan prezado como é a auga.