Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A contaminación por micotoxinas

Una parte nada despreciable de alimentos poden presentar contaminación por mohos nun momento dado

Algúns mohos xeran toxinas características do seu proceso metabólico. Son as micotoxinas, uns produtos dos que preocupa a súa toxicidade crónica ou a longo prazo. A súa presenza en niveis superiores aos tolerables representa una ameaza paira a inocuidad dos alimentos e un risco importante en saúde alimentaria. No entanto, a posible toxicidade crónica de moitas micotoxinas (aflatoxinas, ocratoxinas, fumonisinas ou zearalenona, entre outras) en baixas doses adoita suscitar maior preocupación que a toxicidade aguda.

A contaminación por micotoxinas

/imgs/2007/09/aspergillus.jpgA maioría dos mohos reducen o valor nutritivo dos alimentos, en especial os que se proporcionan ao gando. Moitos deles xeran micotoxinas: a FAO estima que o 25% das colleitas mundiais de grans atópase afectado. Esta afectación preocupa por varios motivos. En primeiro lugar, e aínda que os efectos das micotoxinas non adoitan ser graves en animais, salvo excepcións, comprobouse que poden pasar a humanos. Algunhas das micotoxinas avaliadas até a data clasificáronse como carcinógenos moi poderosos.

Aínda que sería imposible eliminar por completo as micotoxinas dos alimentos, é importante asegurarse de que os seus niveis non representen una ameaza paira a saúde. Nos últimos anos elaboráronse varios estudos relacionados entre si paira avaliar os perigos vinculados á exposición a micotoxinas e determinar os riscos asociados. Entre os expertos reclámase que este proceso sexa transparente tanto no que refire a unha correcta avaliación do risco como á súa xestión e a unha eventual intervención.Cando se forman?A produción de forraxes conservadas require dunha adecuada aplicación das técnicas de cultivo, recolección e almacenamento. Un manexo inadecuado, entre os que cabe destacar una humidade excesiva en condicións de aerobiosis, pode dar lugar á aparición de toxinas producidas por fungos, cuxas especies máis perigosas poden afectar en forma grave aos animais e ás persoas. Estes fungos inclúen especies de “Aspergillus”, “Alternaria”, “Fusarium”, “Claviceps” e outros fungos endofíticos que son potencialmente produtores de micotoxinas (aflatoxinas, tritotecenos, zearalenona, fumonisinas, moniliformina, ácido tenuazónico, alternariol, alcaloides do ergot, etc.).

Son múltiples os factores que interveñen no proceso de proliferación fúngica e da contaminación con micotoxinas das forraxes conservadas. Os principais que se poden citar son:

  • Tipo de chan
  • Susceptibilidad do cultivo
  • Madurez dos grans no momento da colleita
  • Temperatura e humidade
  • Danos mecánicos ou os producidos por insectos e/ou paxaros
  • Tipo de almacenamento.

Máis aló do estadio da cadea alimentaria que se analice, pódese presentar o problema da contaminación da seguinte maneira: fungos filamentosos, baixo condicións ambientais favorables, colonizan sintomática ou asintomáticamente un vexetal podendo conducir esta interacción á produción de micotoxinas.

Só algúns fungos teñen capacidade de producir micotoxinas, e xéranas cando non contan cos nutrientes adecuados polo que necesitan competir polos mesmos coas bacterias e outros fungos. Normalmente a maior produción prodúcese por esgotamento dos nutrientes principais, polo que o fungo, paira sobrevivir, necesita utilizar os metabolitos resultantes, producindo outros, denominados secundarios, con capacidade tóxica.Micotoxinas na alimentación animalOs problemas ocasionados por micotoxinas en forraxes conservadas foron pouco estudados até o presente. Con todo, en todo o mundo, especialmente en rexións de clima cálido tépedo, informáronse problemas de micotoxicosis como consecuencia da inxesta dos mesmos.

Aínda que as micotoxinas non son consideradas problemas maiores na saúde dos rumiantes, sábese que son causa de redución na produtividade e ocasionalmente, de morte. O recoñecemento de micotoxicosis é extremadamente difícil de diagnosticar e o problema agudízase por falta de protocolos estruturados paira a análise de casos sospeitosos, o que pode agudizar o problema, xa que as micotoxinas poderían pasar aos produtos derivados, co consecuente risco paira a saúde humana.

As micotoxinas poden provocar una redución na produtividade de rumiantes e ocasionalmente a súa morteUn intento paira o estudo de micotoxinas en forraxes conservadas, particularmente nos ensilajes, é a procura de DON ou vomitoxina (toxina producida por especies de “Fusarium”) como marcador da presenza de micotoxina. Na Estación Experimental Agropecuaria Rafaela do INTA (México) realizouse un traballo paira utilizar DON como marcador da presenza de micotoxinas en ensilajes e henos, como así tamén estudar a microflora presente nos mesmos, facendo énfase, especialmente, nas especies correspondentes aos xéneros “Fusarium”, “Alternaria”, “Aspergillus” e “Penicillium”. Así mesmo, procurouse relacionar estes resultados cos obtidos dos estudos químicos das forraxes.

Os resultados deste estudo puxeron de manifesto que a detección era positiva a esta micotoxina, aínda en ausencia de “Fusarium”. Con todo debe terse en conta que nun caso deu negativo a DON pero presentou contaminación con “Aspergillus flavus”, fungo potencialmente produtor de aflatoxinas. En consecuencia, sería necesaria una determinación das concentracións de DON e aflatoxinas paira minimizar o risco.

As características fermentativas dos ensilajes que presentaron contaminación fúngica indicaron claramente que o proceso de fermentación non foi o adecuado (pH anormais paira a especie e valores de NH3/NT (amoníaco/nitróxeno total) que indican fermentacións malas a moi malas). Esta apreciación é importante, posto que una boa conservación dos ensilados ou do heno empregado na alimentación dos rumiantes, minimizaría o perigo das micotoxinas.

Finalmente, hai que destacar que o perigo das micotoxinas é especialmente elevado paira a alimentación do gando leiteiro tendo en conta que estes alimentos forman parte dunha dieta cuxos outros compoñentes poden estar contaminados con micotoxinas (semente de algodón, gran de millo, gran de sorgo e outros).

Paxinación dentro deste contido


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións