Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A defensa do ‘iogur grego’ ante os tribunais

O uso dunha etiqueta precisa e completa contribúe a desfacer equívocos respecto á orixe e características dun produto

O uso da denominación «grego» paira un produto alimenticio elaborado en España pode constituír un acto de competencia desleal por inducir a erro ao consumidor. A introdución na etiqueta de termos aclaratorios precisos permitiron á compañía Danone librarse da demanda interposta por empresas competidoras.

Un iogur pode denominarse legalmente «grego» a pesar de estar elaborado en España, etiquetarse con imaxes evocadoras de Grecia (antigo templo grego) e usar as cores branco e azul (propios da bandeira deste país) no envase. A introdución na etiquetaxe de indicacións como a designación do fabricante e de que se trata dun produto elaborado en Parets do Vallés (Barcelona), así como das locuciones «receita grega» foron suficientes paira desfacer calquera equívoco sobre a orixe do produto e paira eludir una condena por indución ao erro ao consumidor.

O proceso xudicial aberto por unha empresa da competencia contra Danone foi definitivamente resolto por unha sentenza da Audiencia Provincial de Barcelona de marzo de 2002 que, en grao de apelación, ratificaba outra dun Xulgado de Primeira Instancia desa cidade de 1999. A resolución final pon de manifesto que o uso de gentilicios paira denominar un produto dá información ao consumidor acerca das súas características, algo que non necesariamente implica que o alimento se produciu na zona xeográfica sinalada.

Os antecedentes da polémica
En novembro de 1994, Danone iniciou a campaña publicitaria de lanzamento dun novo produto denominado «iogur grego», etiquetaxe con imaxes evocadoras de Grecia e coas cores propias da bandeira grega (azul e branco).

A denominación «grego» paira o iogur considérase un dispositivo publicitario acerca das súas características
A campaña publicitaria viraba ao redor da idea da orixe supostamente grego do produto, ao utilizar nas súas mensaxes publicitarias a unha anciá ataviada ao modo tradicional deste país e a idea de que o produto comercializado era «o último tesouro de Grecia».

Fage Dairy Industry S.A. (FDISA), empresa que produce iogur en Grecia e expórtao a outros países -entre eles España- requiriu a Danone en data dúas de outubro de 1997, e por conduto notarial, a fin de que cesase a campaña de publicidade do produto en cuestión. Antes de que FDISA interpuxese demanda xudicial, en febreiro de 1998, a campaña de publicidade foi modificada por vontade propia, expresando claramente que se trataba dun iogur á receita grega fabricado en España.

O fundamento da demanda
O fundamento esencial da demanda viraba ao redor da idea de que Danone incorreu nun ilícito previsto na Lei de Competencia Desleal, ao inducir ao consumidor español a engano, en canto á orixe do produto comercializado baixo a denominación de «iogur grego», facéndolle crer que o produto era orixinario deste país, cando non o era en realidade.

Os instrumentos utilizados paira o engano, segundo a parte demandante, foron a denominación do produto, a utilización de imaxes e cores na etiquetaxe do mesmo e a campaña de lanzamento do produto. Ademais denunciaba que Danone estaba a aproveitarse no seu favor da gran tradición e fama coa que contaba o iogur grego, una vantaxe competitiva que, segundo argumentaban, fora adquirida mediante a infracción de leis.

A demandante pediu ao Xuíz que declarase que a comercialización do produto «iogur grego» era constitutiva de competencia desleal, solicitando una sentenza condenatoria paira Danone, que concretaba no cesamento da súa conduta desleal; eliminar da súa etiquetaxe, envasado e publicidade do seu produto a indicación de procedencia que pode inducir a erro ao consumidor, en canto á verdadeira orixe do mesmo; e o resarcimiento polos danos e prexuízos causados pola referida acción, especialmente polo descenso da venda dos seus propios produtos, segundo dicían. De forma adicional, reclamaba a publicación da sentenza estimatoria en diarios de máximo tiraje e o pago das costas xudiciais.

Una advertencia previa
O Tribunal de Primeira Instancia lanzou una advertencia previa: «(…) se o enjuiciamiento da cuestión debería facerse unicamente a partir do emprego do termo Yoghourt GREGO co que a demandada designa ao seu produto non faltarían importantes razóns paira estimar a demanda, pois resulta claro que ese adxectivo designa de forma esencial todo aquilo que é orixinario de Grecia».

E é que a utilización do termo «grego» paira un iogur non pode equipararse á utilización de «rusa» paira designar á ensaladilla ou ao de «napolitana» paira designar a unha salsa, como apunta o Maxistrado, que en nada ten que ver coa orixe do produto, pois paira o consumidor medio é evidente que estes produtos non son elaborados nin en Rusia nin en Nápoles.

A diferenza é que a salsa napolitana ou a ensaladilla rusa son recoñecidas como un tipo de produto polo consumidor medio, e o «iogur grego» non. Entende, por tanto, que non está xustificada a utilización do termo «grego» paira designar a un iogur que non está elaborado en Grecia. Mesmo apunta que a Lei de Marcas proscribe a utilización dunha marca que poida inducir a erro ao consumidor sobre a orixe do produto e as indicacións xeográficas de procedencia.

Non existiu engano
A pesar da advertencia realizada, a sentenza paira Danone é absolutoria en ambas as instancias. As razóns derivan do feito de que a acción exercitada e analizada polo Tribunal tiña a súa base na Lei de Competencia Desleal, que fixa uns parámetros moi claros de infracción, que non foron infrinxidos polo coñecido fabricante de lácteos. Esta normativa especial, ao contrario que a Lei de Marcas, precisa determinar se efectivamente o uso dun gentilicio como «grego» pode chegar a producir engano neste caso concreto axuizado sobre a orixe do produto.

A resposta é que non se produce. As razóns dadas en ambas as resolucións son que, en primeiro lugar, o tipo de produto ao que se adxectiva coa denominación «grego», un iogur, é claramente perecedoiro. A transcendencia desta circunstancia, a fin de descartar una acción de engano, resulta na dificultade que representa paira un consumidor pensar na posibilidade de que o citado produto, polas súas propias características, puidese elaborarse nun lugar tan afastado da zona do seu consumo como Grecia.

En segundo lugar, a sentenza fíxase no propio envase do produto, onde consta a empresa Danone como a fabricante do iogur, a cal se considera amplamente coñecida polo consumidor por dispor de centros propios de elaboración en España. E en terceiro lugar, faise mención á etiquetaxe do produto, o cal informa que o «iogur grego» foi elaborado na fábrica que a empresa ten en Parets do Vallés (Barcelona). Todas estas circunstancias, conclúe a primeira das sentenzas, «serven paira desfacer calquera equívoco sobre a orixe do produto».

A PERCEPCIÓN DO CONSUMIDOR

Img
Como defensa á súa argumentación a compañía Danone presentou dúas enquisas de opinión ao procedemento co obxectivo de despexar calquera dúbida sobre a materia. A primeira delas, achegada como proba documental, determinou que tan só o 6,3% dos enquisados cría que o produto efectivamente procedía de Grecia, mentres que un 57,7% cría que o uso do termo «grego» era un mero argumento publicitario, e outro 36% que se elaboraba en España seguindo una receita grega.

A segunda, tida en conta en segunda instancia como proba pericial, arroxaba un resultado máis contundente. Foi realizada a partir da opinión de 420 amas de casa, compradoras de iogur nas últimas catro semanas, e en seis das principais cidades españolas. Á vista das fotogramas do anuncio publicitario, o 56,4% considerou que o iogur se elaboraba en España e que a referencia a Grecia constituía un mero argumento publicitario; o 42,6% que o iogur publicitado elaborábase en España con receita grega; e só o 1% estimaba que era elaborado en Grecia. Nesta última enquisa, ademais, realizouse unha segunda sondaxe consistente en opinar do produto una vez contemplado o seu envase, a distancia del e sen collelo, sendo neste caso o resultado dun 83,8% as que entendían que o produto non era grego; e noutro, una vez tomado o envase e contemplada a referencia que a etiqueta ten en canto ao momento de fabricación, na que a opinión subiu ao 98%.

A conclusión sobre este aspecto é que non pode inducir a erro una acción como a que se estaba axuizando a Danone se o seu destinatario está normalmente informado e atento á procedencia xeográfica do produto. No presente caso, e a pesar de que a polémica mención por si soa puidese inducir a erro ao consumidor medio, a incorporación doutros elementos na etiquetaxe do produto salvaron ao fabricante dunha posible, e seguro que traumática, condena por competencia desleal.

Bibliografía

SENTENZAS

  • Sentenza do Xulgado de 1ª Instancia número 43 de Barcelona, de data oito de setembro de 1999. Procedemento de Menor Contía número 162/98.
  • Sentenza da Audiencia Provincial de Barcelona, Sección 15ª, de data vinte e seis de marzo de 2002. Rolo número 983/1999

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións