Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A detección de residuos farmacolóxicos nos alimentos

Cada técnica de análise de residuos de sustancias farmacolóxicas debe estar validado e axustarse a parámetros predeterminados en normas e regulamentos comunitarios

A presenza potencial de sustancias con acción farmacolóxica nunha matriz determinada que pode, de forma directa ou indirecta, ir destinada ao consumo humano, é sen dúbida un factor importante que incide na seguridade alimentaria. Ademais, o poder coñecer de forma precisa que tipo de sustancia e a que concentración atópase na matriz, eliminaría de forma importante o risco que pode supor paira o consumidor a inxesta deste tipo de compostos.

A utilización de fármacos en animais de abasto paira a prevención e tratamento das diferentes enfermidades e sintomatología, é una práctica habitual autorizada e cada vez máis controlada, tanto por parte dos profesionais do medicamento veterinario como das autoridades sanitarias que velan porque o seu uso non supoña ningún risco paira a saúde humana. Por iso, fixáronse paira cada sustancia con acción farmacolóxica uns Límites Máximos de Residuos (LMR) e paira cada especialidade veterinaria uns períodos de retirada, que aseguren a protección da saúde do consumidor fronte aos posibles efectos prexudiciais que podería ter a súa inxesta.

No entanto, paira verificar que os períodos de retirada cúmprense e non se utilizan con fins non terapéuticos, faise imprescindible dispor dunhas metodoloxías de análises que garantan a inocuidad farmacolóxica das carnes, vísceras ou alimentos derivados da produción animal e que teñen como destino final ao consumidor. Pero poder asegurar que as diferentes sustancias farmacológicamente activas non se atopan por encima dos valores máximos permitidos non é una tarefa fácil senón moi laboriosa e complexa, que require dunha infraestrutura de análise custosa e de persoal cualificado paira poderse levar a cabo. Aínda así continúa, en moitas ocasións, sendo complicado poder coñecer de forma cuantitativa e exacta que contén o alimento que podemos inxerir e en que cantidade.

Técnicas de análises
As técnicas de análises son específicas, selectivas e sensibles, e permiten determinar pequenas concentracións dos fármacos nas mostras
As técnicas de análises máis habituais paira poder chegar a determinar residuos de medicamentos en alimentos de animais destinados ao consumo son cromatográficas, basicamente cromatografía líquida con detección ultravioleta, fluorescencia ou espectrometría de masas e cromatografía de gases. Estas técnicas caracterízanse por ser específicas, selectivas e moi sensibles, permitindo determinar pequenas concentracións dos fármacos na matriz ou mostra que se analiza. Da mesma forma, tamén permiten detectar outras moitas sustancias, que de forma natural ou non, poidan estar presentes na mostra que se analiza e que non se teñen identificadas.

Cada fármaco ou sustancia posúe unhas propiedades físico-químicas moi específicas, que van definir exactamente o procedemento de análise que se debe seguir paira poder chegar a detectalo e cuantificalo. Estas propiedades, ademais, van permitir que a sustancia en si vaia sendo progresivamente separada e illada doutros compostos mediante diferentes pasos na súa extracción e análise. Por tanto, o coñecemento destas propiedades será moi importante paira conseguir determinar un composto determinado nunha matriz.

O seguinte problema que se presenta na análise destas moléculas é o tipo de matriz na que se poden atopar, basicamente carne, fígado, ril, graxa, leite ou ovos. A maioría destas matrices son moi complexas xa que conteñen proteínas, graxas, encimas e outras moléculas ou compostos, que interactúan coa molécula a determinar e dificultan a extracción do analito. Ademais, pódense presentar mesmo diferenzas entre una mesma matriz en función da especie, posto que a composición do tecido entre as diferentes especies pode non ser igual, influíndo isto na extracción do fármaco e no illamento deste do resto de compostos.

Cada un dos pasos necesarios paira chegar a separar o fármaco diminúe a recuperación da molécula respecto da concentración inicial que podía atoparse na mostra, e comporta que o procedemento que se segue sexa cada vez máis específico paira a molécula en si. Isto leva a que un método de análise que incorpore moitos pasos de extracción sexa, en xeral, de baixa recuperación e por tanto necesite una detección moito máis sensible. En cambio, cando se reducen os pasos necesarios paira extraer a molécula do tecido, a técnica de detección non necesita ser tan sensible, pero a cambio debe ser moito máis específica e selectiva. Tamén de forma xeral, cando o fármaco presenta algunha propiedade específica, por exemplo fluorescencia ou una lonxitude de onda de absorción característica, facilítase de forma notable a súa detección.

Doutra banda, a dificultade da análise pode provocar que a molécula non se separe do resto de compoñentes da matriz. Neste caso pode quedar retida na mesma ou ben que esta non se ille dos outros compostos inherentes á mostra que se analiza, podendo interferir na detección do analito.

MÉTODOS ESPECÍFICOS

Img meat2
Cada fármaco, ou grupo de fármacos no mellor dos casos, ás concentracións de residuos en que se pode atopar nos alimentos derivados da produción animal e destinados ao consumo, necesitan una metodoloxía de extracción, purificación, separación e detección moi específica. Iso implica que dificilmente, coa mesma técnica, poida ser determinada outra droga de propiedades diferentes ou que poida estar presente nunha matriz que variou as características iniciais.

Os métodos que se utilizan paira determinar residuos de sustancias farmacológicamente activas nos tecidos considerados como diana (aqueles destinados ao consumo e nos que se pode acumular o fármaco) nas diferentes especies de abasto, deben reunir una serie de requisitos paira poder considerarse como métodos de análises válidas paira o obxectivo perseguido. Isto é, cuantificar as concentracións dun fármaco nunha matriz determinada e poder asegurar que aquel tecido pode ir destinado ao consumo humano sen risco paira a saúde do consumidor. Por iso, estes métodos deben reunir requisitos xa predeterminados pola lexislación (Directiva 96/23/CEE) segundo unhas guías recomendadas pola Axencia Europea de Avaliación de Medicamentos (EMEA).

Uno destes requisitos é que os métodos que se apliquen paira a análise de mostras das características especificadas, e segundo o obxectivo marcado, han de ser validados de acordo cos procedementos que se describen na Directiva e Guia EMEA/CVMP/573/00. No proceso de validación hanse de avaliar parámetros como a recuperación, reproducibilidad, linealidad ou especificidad, entre outros. Só se estes parámetros axústanse a uns valores predeterminados pódese considerar que o método de análise deseñada ofrece as garantías necesarias paira asegurar que a concentración que se está detectando é real.

As autoridades sanitarias han disposto un sistema de control que garante a seguridade alimentaria en canto á presenza de residuos de medicamentos veterinarios. Na actualidade disponse de múltiples métodos de análises que permiten descartar aqueles alimentos derivados da produción animal e do uso terapéutico das diferentes especialidades veterinarias que poden chegar ao consumidor a concentracións superiores ás permitidas pola lexislación.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións