Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A estratexia da confusión na loita contra pragas

Investigadores españois lograron sintetizar un composto que bloquea a recepción de feromonas en insectos-infesta macho

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 07deAbrilde2004

Img

A investigación foi levada a cabo por investigadores do Departamento de Química Orgánica Biolóxica, dirixido por Anxo Guerreiro, do Instituto de Investigacións Químicas e Ambientais do Consello Superior de Investigacións Científicas, en Barcelona. Neste centro desenvolveron e patentado uns compostos novos paira loitar de forma ecolóxica contra pragas, como os taladradores do millo, Sesamia nonagrioides e Ostrinia nubilalis, e o verme do avellano Zeuzera pyrina, que tamén afecta oliveiras, perales ou manzanos.

Os novos compostos, da familia das trifluorometilcetonas, actúan impedindo que os machos destes insectos perciban de forma correcta as feromonas das femias e, en consecuencia, impiden que cheguen até elas, o que evita en último termo o axuste e a reprodución dos insectos.

Así, as sustancias actúan confundindo aos machos, que non poden seguir o rastro de feromona. Probas de difusión feitas en túnel de vento, una técnica que permite gravar e avaliar o comportamento dos insectos, demostraron a eficacia dos compostos. Con todo, agora téñense que facer probas de campo. Realizaranse o próximo verán, no marco dun proxecto PETRI de transferencia de tecnoloxía coa empresa Sociedade Española de Desenvolvementos Químicos S.A. (SEDQ), en campos de millo dunha hectárea de extensión.

Os novos compostos inhiben as encimas que degradan a feromona no insecto limitando o seu mecanismo de acción
Tamén se realizaron probas de toxicidade, paira prever que o composto non actúe negativamente sobre outras especies, especialmente en animais que poidan compartir estruturas biolóxicas similares. Os resultados revelan que os compostos, teñen moi pouca toxicidade sobre ratos.

No primeiro experimento de campo as probas realizaranse paira o control de Sesamia nonagrioides. Esta bolboreta reprodúcese só no verán, e as larvas invernan ao longo dos meses fríos. Por tanto, os investigadores esperan que una soa aplicación do composto durante os meses estivais, coincidindo coas épocas de reprodución, poida ser suficiente paira lograr o obxectivo perseguido.
Bloquear a percepción
Os métodos empregados habitualmente na loita natural contra pragas de insectos consisten na utilización de trampas que conteñen feromonas. Os insectos machos senten atraídos e quedan atrapados nelas. Grazas a esta estratexia de trampas conseguiuse eliminar, por exemplo, a praga de procesionaria do piñeiro que durante anos azoutou a illa de Eivissa. A metodoloxía empregada neste caso foi desenvolvida polos mesmos investigadores do CSIC, que buscaban un método «biorracional e non contaminante».

A novidade do novo método é un cambio na estratexia. De feito, o que fan os novos compostos é «inhibir as encimas que degradan a feromona», explica Anxo Guerreiro, de forma que cando o macho percibe a feromona é incapaz de degradala. Facendo un símil coa informática, cando o insecto macho recibe un «paquete de información» de feromona, é capaz de discernir a dirección de onde procede, degrádaa e xa está a punto paira recibir outro «paquete» de información. É así como vai avanzando posicións cara á femia. En cambio, co composto, o insecto non pode degradar a feromona. Isto provoca que a percepción do insecto bloquéese por exceso de feromona, de forma que non pode percibir de onde provén o rastro.

O novo método é una forma de loita progresiva e ecolóxica contra pragas, detalla Anxo Guerreiro, «posto que non acaba de golpe cos insectos senón que é un control progresivo da súa poboación» sen os riscos de toxicidade dos insecticidas químicos. Ademais, os insecticidas químicos son especialmente ineficaces no control destas pragas porque os vermes taladradores viven a maior parte do tempo no interior do talo ou o tronco. Son pragas contra as cales, pois, é moi difícil loitar e que producen perdas moi importantes nos cultivos afectados.
O control integrado de pragas
As feromonas sexuais dos insectos son sustancias químicas altamente específicas que emiten as femias e a través das cales atraen aos machos paira aparearse. Esta especificidad, que posibilita a propagación dunha especie sen cruces, converte ás feromonas nunha das ferramentas máis eficaces paira o control de pragas, xa que permite actuar sobre una soa especie sen afectar a outras. Ademais, trátase de sustancias inocuas paira o medio ambiente, non presentan efectos acumulativos e son efectivas en moi pequenas cantidades. Son todas elas vantaxes moi significativas cando do que se trata é de controlar pragas en cultivos especialmente sensibles ás pesticidas.

Paira o control de pragas empréganse fundamentalmente dúas metodoloxías, o trampeo masivo e a confusión. No primeiro caso adóitase depositar a feromona nunha trampa; os machos senten atraídos e atrapados inevitablemente. O método de confusión consiste en dispersar no campo cantidades inxentes de feromona, de forma que os machos non poden localizar a «pluma» producida pola emisión de feromona natural da femia.

O estudo e desenvolvemento dunha feromona require caracterizar a súa estrutura bioquímica, sintetizala, establecer a súa actividade biolóxica no laboratorio e posteriormente no campo.

No laboratorio do Instituto de Investigacións Químicas e Ambientais de Barcelona levan varios anos traballando na estrutura da feromona da procesionaria do piñeiro, praga recorrente nos bosques mediterráneos. Os resultados obtidos até a data permiten controlar 250 hectáreas de bosque con tan só 250 g de feromona.

Investigacións similares están a levarse a cabo sobre feromonas de insectos que afectan cítricos, campos de arroz, millo, avellano e outros froiteiros como manzanos e perales.

SOBRE A FISIOLOGÍA DOS INSECTOS

Img plagas1
Os traballos desenvolvidos no Instituto de Investigacións Químicas e Ambientais de Barcelona fundaméntanse no estudo dos mecanismos fisiológicos dos insectos e na posibilidade de interferir neles paira abrir vías alternativas no control de pragas. En todos os casos, trátase de buscar compostos que actúen emulando sustancias naturais que bloqueen ou confundan a capacidade de percepción dos insectos. É o que se denomina control natural de pragas.

Una das principais vías de investigación existentes consiste en desenvolver inhibidores da produción de feromonas. É coñecido que as femias de insectos, con independencia da especie á que pertenzan, non producen feromonas continuamente, senón que é un péptido, localizado no cerebro, o que regula a produción cando se libera na hemolinfa do insecto.

Cando o péptido chega ao sangue do insecto, activa un encima que provoca a biosíntesis de feromonas nunha glándula específica, a glándula feromonal, a partir de acedos grasos. A identificación das encimas implicados neste proceso de biosíntesis abre a posibilidade de desenvolver inhibidores específicos paira controlar a produción de feromonas nas femias.

A outra vía de investigación, aberta nos primeiros anos noventa, consiste en inhibir a percepción da feromona nos machos. Cando chegan as primeiras moléculas de feromona ás antenas do insecto deben ser metabolizadas xa que, en caso contrario, daríase un fenómeno de saturación: o insecto non pode continuar recibindo máis moléculas, polo que non pode localizar á femia. O traballo desenvolvido polo grupo barcelonés o que fai é, precisamente, impedir a metabolización das feromonas.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións