Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A formación da inspección alimentaria no ámbito internacional

As autoridades sanitarias internacionais pretenden impulsar mecanismos de formación específicos para asegurar a inocuidad alimentaria

Entre os días 12 a 14 de outubro de 2004 celebrarase en Bangkok (Tailandia) o Foro Mundial FAO/OMS de autoridades de Regulamentación sobre inocuidad dos alimentos. Unha das cuestións principais que van ser tratadas polas autoridades de regulamentación de todo o mundo é a referente á formación e potenciación dos servizos oficiais de control da inocuidad dos alimentos.

No encontro internacional debateranse diferentes métodos para mellorar a organización e a xestión destes servizos oficiais, que deberían atoparse en condicións de facer respectar as regulamentacións relativas a seguridade alimentaria. O obxecto do debate non cuestiona o deber da industria alimentaria de fornecer unicamente alimentos seguros, pero si establece que a obrigación de protexer adecuadamente aos consumidores dos riscos alimentarios e de manter a súa confianza nos alimentos que se comercializan internacionalmente queda en mans dos seus respectivos gobernos.

Entre os documentos temáticos que se presentan con respecto a esta materia destacan os referentes á base xurídica para o control oficial e non oficial da inocuidad dos alimentos; e á capacitación do persoal dos servizos oficiais de control dedicados a iso. Un informe elaborado polo Ministerio de Agricultura, Alimentación, Pesca e Asuntos Rurais e a Escola Nacional de Servizos Veterinarios de Francia analiza a situación internacional e introduce aos diferentes participantes no futuro debate, propondo aqueles ámbitos do coñecemento que van resultar necesarios para que os inspectores realicen eficazmente as súas funcións respecto da seguridade dos alimentos que chegan ao consumidor final.

Cara a un control oficial ampliado
Os redactores do documento consideran que o control oficial da inocuidad dos alimentos abarca «o conxunto das operacións realizadas polos servizos oficiais para verificar e garantir a conformidade dos produtos alimentarios coas normas establecidas co fin de previr os riscos para a saúde pública», así como os alimentos producidos e comercializados no territorio nacional, importados e destinados á exportación (o que se entende por certificación sanitaria).

Parte do debate sobre inocuidad alimentaria céntrase na base xurídica do seu control e na capacitación do persoal dedicado a iso

Neste sentido, argumentan que cobre todas as fases da produción, a transformación, o almacenamento, o transporte, a comercialización e o consumo final; e está integrado polas distintas operacións que son precisas levar a cabo para os seus obxectivos, como son a inspección, o control de documentos, a obtención de mostras, as análises de laboratorio e a auditoría dos sistemas de autocontrol.

En materia de inocuidad dos alimentos, sinalan, a tendencia consiste cada vez máis en considerar que as medidas deben abarcar o conxunto da cadea de produción e distribución, «desde a granxa á mesa», desde a etapa inicial (incluída a alimentación animal, os medicamentos veterinarios e os produtos fitosanitarios) ata a súa entrega final ao consumidor.

Evolución a nivel internacional
O informe francés considera que os servizos de control evolucionaron e están a cambiar profundamente debido, sobre todo, a un aumento das interrelacións internacionais e dunha maior preocupación xeneralizada pola inocuidad alimentaria.

Desde fai uns quince anos, segue o informe, a situación internacional háxase nun contexto diferente. A aparición de novos elementos condicionou novas necesidades aos gobernos de todo o mundo e ás súas respectivas políticas de formación, especialmente nos países en desenvolvemento (PED) e nos países menos adiantados (PMA).

Aos observadores internacionais non se lles escapa o feito de que a divulgación xeneralizada de determinados casos de intoxicación ou crises alimentarias nos países desenvolvidos, así como a aparición de novos fenómenos por todos coñecidos (encefalopatía esponxiforme bovina, organismos modificados xeneticamente ou dioxinas, entre outros) provocaron unha maior sensibilidade dos medios de comunicación e dos consumidores pola seguridade alimentaria.

Doutra banda, son conscientes de que dun tempo para acó as repercusións dos fenómenos sanitarios han cobrado unha dimensión mundial debido ao incremento dos intercambios, ao aumento da complexidade dos circuítos de produción e distribución, ou á xeneralización dos hábitos de consumo non tradicionais, entre outros.

Con todo, un dos factores que determinaron un maior incremento das esixencias a nivel internacional foi o reforzo das normas sanitarias realizado polos denominados países do Norte. Desta maneira, como se expón no citado informe, este fenómeno supuxo unha nova reorientación dos métodos de control da inocuidad dos alimentos. E así, a evolución experimentada vai desde o que podía considerarse un exame tradicional do produto acabado (eliminación dos produtos de calidade inadecuada) ata a xestión preventiva mediante o dominio dos procedementos de produción (en particular mediante o método APPCC (de Análise de perigos e de puntos críticos de control).

Como recoñecen, o impacto desta evolución tivo maior transcendencia nos países en desenvolvemento e nos países menos adiantados, para os que a inocuidad dos alimentos considerouse durante moito tempo como unha preocupación exclusiva dos países desenvolvidos, e por tanto, secundaria con respecto a outros problemas de saúde pública (epidemias, obtención de auga potable, entre outros) e a economía. E é que é un feito indiscutible que estes países estiveron, ata a data, máis preocupados pola autosuficiencia alimentaria, así como por controis oficiais que puñan o acento nas fases iniciais da canle de distribución (saúde animal e vexetal), e no control sanitario dos produtos alimenticios de orixe animal e inspección post-mortem no matadoiro.

Na actualidade, estes países enfróntanse a nivel interno a factores que os precipitan a unha evolución máis acelerada, producida por unha variación substancial dos modos de produción e dos hábitos de consumo (éxodo rural, urbanización rápida, comidas fóra do fogar, como exemplos expostos) que determinan unha ruptura con tradicións culinarias ancestrais; pola introdución no mercado de produtos importados; pola pervivencia de canles de produción e distribución poucos estruturados e con axentes pouco formados; e pola presenza, cada vez máis frecuente, de operadores moi cualificados que dominan os enfoques modernos e que empregan a persoal formado no estranxeiro (como son multinacionais, empresas exportadoras, sector turístico ou gran distribución).

Cara á globalización formativa
O documento recoñece que a formación profesional dos servizos oficiais de control da inocuidad dos alimentos non constitúe un fin en si mesmo, senón un instrumento ao servizo dunha política, nun marco administrativo e xurídico concretos.

O contexto no que deban desenvolverse estes coñecementos determinará as necesidades, as limitacións e as solucións que deban darse por parte das autoridades ao ámbito da seguridade alimentaria. Neste ámbito – manifestan – non se poden dar respostas universais, senón pistas e solucións que se deben optimizar en cada país ou rexión do planeta.

En xeral admítese que algunhas das orientacións xerais poden resultar moi custosas en moitos países, como aqueles que están en vías de desenvolvemento. Con todo, a pesar de que estes mesmos países son especialmente sensibles nos ámbitos sanitarios, como o da salubridade dos alimentos, as condicións sanitarias e climáticas conxúganse coas tradicións e a falta de medios e de persoal cualificado.

Estas particularidades deben terse en conta no marco da globalización dos intercambios, e que no marco da inocuidad dos alimentos, tende a suscitar preocupacións comúns a nivel internacional, especialmente desde que entraron en vigor os acordos a OMC (Organización Mundial do Comercio). Neste sentido, e a pesar do contexto global, consideran que a existencia de necesidades comúns en materia de formación do persoal podería conducir a aumentar os intercambios, mesmo a aplicar solucións supranacionales innovadoras.

FORMACIÓN CONTINUA, FUNCIÓN EFICAZ

Img contaminacion1
No panorama actual son moi poucos os países que imparten unha formación de longa duración para o persoal de categoría superior encargado de controlar a inocuidad dos alimentos na fase inmediatamente posterior á contratación. Nalgúns supostos, a práctica dun período de proba antes do nomeamento definitivo é habitual durante un período que pode ir desde os 6 aos 24 meses.

En Francia, por exemplo, a Escola Nacional de Servizos Veterinarios encárgase desde 1973, como escola especializada de terceiro ciclo universitario, da formación específica destes funcionarios, e a súa duración é dun ou dous anos, incluíndo tanto aspectos técnicos (Análises de Perigos e Puntos Críticos de Control, medio ambiente, epidemiología, garantía da calidade, entre outros), administrativos (dereito, economía e políticas internacionais, por exemplo) e de xestión.

Outra cuestión diferente é a formación profesional posterior á contratación, que é moito máis habitual para este persoal, e que se centra, polo xeral, nunha función determinada no seo do servizo de control ao que van ser destinados.

No ámbito da UE a regulamentación recentemente aprobada especifica que devanditos axentes deberán recibir unha formación teórica de 600 horas e outra práctica de 300 horas, como paso previo a un exame de cualificación, que será ampliada a 1400 horas no ano 2010.

Os autores do informe consideran que un axente público debe dominar uns coñecementos administrativos que sexan complementarios á súa formación científico-técnica, en ámbitos tales como o dereito (tanto civil, como administrativo ou penal), a economía, as finanzas, as políticas públicas nacionais e internacionais, e mesmo, aquelas materias relacionadas co saber estar do axente, como a comunicación, na súa relación cos medios e os consumidores; a prevención e xestión de crise; e a socioloxía da alimentación, como ámbito que estuda a relación do cidadán coa súa alimentación.

Atendendo a este contexto evolutivo, consideran de especial relevancia unha formación continua que teña como obxectivo actualizar os coñecementos sobre a materia, tanto no plano científico-técnico, como regulamentario. O concepto que pretende imporse é o de «long-life learning» (formación ao longo de toda a vida), dado que se considera que a formación inicial non resultará suficiente para manter a eficiencia ao longo de toda a carreira profesional.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións